فيدل كاسترو رهبر بيمار و محبوب كوبا در ۳۱ ژوييه ۲۰۰۶ قدرت را به طور موقت به رائول كاسترو، برادر كوچكترش واگذار كرد. ۳۱ ژوييه سال جارى مصادف است با دومين سالگرد تفويض قدرت در كوبا كه در ابتدا به صورت موقت صورت گرفته بود.در اين گزارش به بررسى ابعاد شخصيت فيدل كاسترو، انقلاب كوبا، تفويض قدرت و پيامد هاى كناره گيرى رهبر كوبا از قدرت پرداخته شده است.
فيدل كاسترو كيست ؟
فيدل الخاندرو كاسترو، رهبر انقلابى و سياسى كوبا مشهور به فيدل كاسترو در سيزدهم اوت سال ۱۹۲۷ در استان اورينت كوبا متولد شد. پدرش مالك ۲۳ هزار جريب مزرعه نيشكر بود و او دوران كودكى را با كار كردن در مزرعه نيشكر خانوادگى اش گذراند. در شش سالگى خانواده را متقاعد كرد تا با رفتن او به مدرسه موافقت كنند و تحصيلات ابتدايى را در دو مؤسسه مسيحى واقع در سانتياگو و پس از آن درهاوانا دنبال كرد. فيدل در سال ۱۹۴۵ فارغ التحصيل شد و پس از آن در سال ۱۹۵۰ موفق به دريافت دكتراى حقوق از دانشگاه هاوانا شد. وى در سال ۱۹۵۲ با اعتقادات و تفكرات سياسى و انقلابى كه در ذهنش داشت تصميم گرفت در مبارزات انتخاباتى پارلمان شركت كند. اما درهمين حال ژنرال فولخنسيو باتيستا طى كودتايى قدرت را به دست گرفت. كاسترو به دنبال اقدامات منفى دولت باتيستا به دادگاه عالى رفت و باتيستا را به تحريف قانون و برقرارى ديكتاتورى متهم كرد اما دادگاه اين ادعاى كاسترو را نپذيرفت. بدين ترتيب كاسترو كه اعتقاد داشت فقط يك انقلاب مى تواند كوبا را نجات دهد به همراه ايبل سانتاماريا رهبر يك گروه مخالف دولت در سال ۱۹۵۳ برنامه اى براى حمله به پادگانى در مونكادا به منظور به دست آوردن سلاح براى براندازى دولت حاكم طراحى كرد اما به دليل در نظر نگرفتن مسايل غير منتظره حمله به سربازخانه مونكادا كه در ۲۶ ژوييه صورت گرفت شكست خورد و بيش از نيمى از طرفداران كاسترو كشته شدند و سربازان باتيستا، فيدل كاسترو و گروه مبارزش را نيز دستگير كردند. كاسترو به ۱۵ سال زندان محكوم شد اما دو سال بعد آزاد شد و پس از آزادى از زندان به مكزيك رفت و در آنجا با ارنستو چه گوارا، انقلابى آرژانتينى آشنا شد و نهضت انقلابى ۲۶ ژوييه را سازماندهى كرد. فيدل با كمك چه گوارا سرانجام توانست در سال ۱۹۵۹ رژيم باتيستا را سرنگون و دولت كمونيستى در كوبا ايجاد كند. آمريكا كه منافعش را در كوبا در خطر مى ديد از همان ابتدا به مخالفت با دولت كوبا پرداخت. روابط آمريكا و كوبا روز به روز وخيم تر شد و در سال ۱۹۶۲ زمانى كه دولت آمريكا متوجه شد شوروى با اجازه كاسترو به قرار دادن موشك هاى دوربرد بالستيك در خاك كوبا اقدام كرده است، اين روابط تيره تر از هميشه شد و جان اف كندى، رئيس جمهور وقت آمريكا اعلام كرد براى جلوگيرى از ورود كشتى هاى شوروى كه حامل ابزار تسليحاتى به كوبا بودند، اين كشور را محاصره دريايى مى كند. كاسترو در سال ۱۹۷۶ به عنوان رئيس جمهور كوبا و رئيس شوراى وزيران انتخاب شد. در سال ۱۹۸۹ كاسترو با شوروى سابق يك پيمان دوستى ۲۵ ساله امضا كرد اما در سال ۱۹۹۰ با فروپاشى اتحاد جماهير شوروى كمك هاى اين كشور به كوبا خاتمه يافت. پس از اين رويداد آمريكا تحريم هاى خود عليه كوبا را تشديد كرد. كاسترو با اقدامات انقلابى و آرمان گرايانه اش تبديل به سمبل انقلاب در كوبا شد و مردم زيادى را تحت تأثير قرار داد، به ويژه آنان كه به ياد داشتند او چگونه زندگى كرده است.
تفويض موقت قدرت
فيدل كاسترو كه پا به سن گذاشته بود قبل از يك عمل جراحى مهم در ۳۱ ژوييه ۲۰۰۶ رسما قدرت را به رائول كاسترو برادر كوچكترش واگذار كرد. فيدل در اين حكم سمت رياست حزب كمونيست كوبا و فرمانده كل نيروهاى مسلح اين كشور را به رائول كاسترو سپرد.به گزارش ايسنا،پس از اين اقدام فيدل كاسترو با خيالى آسوده خود را به تيغ جراحان سپرد. اكثر تحليلگران فكر مى كردند كه رائول كاسترو يك افراطى سياسى است كه به هر قيمتى شده تلاش مى كند قدرت حزب كمونيست كوبا را در اين كشور حفظ كند. بعضى از كارشناسان نيز معتقد بودند كه وى نسبت به برادرش عملگراتر است. اين كارشناسان مى گفتند رائول كاسترو با اعمال اصلاحات و تبعيت از سيستم سياسى و اقتصادى چين قصد دارد تحولات اساسى را در كوبا ايجاد كند. خود رائول كاسترو نيز تأكيد كرد كه خط مشى فيدل كاسترو را ادامه خواهد داد و در اين راستا از برادر بزرگترش مشورت خواهد گرفت. پس از انتقال قدرت در كوبا و عمل جراحى فيدل كاسترو گمانه زنى ها در مورد احتمال وخامت شرايط جسمانى فيدل كاسترو افزايش يافت به طوريكه بعضى از رسانه هاى غربى با اشاره به مرگ زودهنگام فيدل كاسترو پيش بينى تحولات عظيم در كوبا را مطرح كردند. موضوع عدم حضور فيدل كاسترو در جمع مردم كوبا از ۳۱ ژوييه ۲۰۰۶ اين گمانه زنى ها را بيشتر مى كرد. اما پس از عمل جراحى فيدل كاسترو و نمايش عكس ها و فيلم ها از رهبر كوبا به طور آشكار مشخص شد كه رهبر كوبا فقط بيمار بوده و در دوران نقاهت به سر مى برد. روزنامه هاى آمريكايى نيز كه مدعى بودند رهبر كوبا بيمارى لاعلاج دارد پس از بهبود فيدل كاسترو به اين موضوع پى بردند كه طرح هاى جاه طلبانه شان در كوبا با ناكامى روبرو شده است. با اين كه رائول در مقايسه با برادر بزرگترش از شخصيت كاريزماتيك كمترى برخوردار بود اما به شدت تلاش مى كرد تا سياست هاى فيدل كاسترو را در كوبا حفظ كند.
زندگى نامه رائول كاسترو
از زمانى كه رائول و فيدل كاسترو در دهه ۱۹۴۰ ميلادى از مدرسه اخراج شدند رائول در زندان، تبعيد، زندگى در كوهستان و حتى در راس قدرت در كنار فيدل بوده و اكنون نيز كه رهبر كوبا شده است. رائول كاسترو در ژوئن سال ۱۹۳۱ در شرق كوبا به دنيا آمد و چهارمين برادر از هفت برادر فيدل كاسترو به حساب مى آيد. به رغم برخى اختلافات شخصيتى، اين دو برادر در تمام زندگى با هم بسيار متحد بودند. رائول در حال حاضر ۷۷ سالگى را پشت سر مى گذارد. رائول كه در اوايل دهه ۱۹۵۰ ميلادى دانشجوى علوم اجتماعى بود، به حزب كمونيست كوبا پيوست و به شرق آسيا سفر كرد. وى بر خلاف برادرش كه اقدام عليه رژيم باتيستا را مورد توجه قرار داده بود به انقلاب سوسياليستى بيشتر تمايل داشت. رائول در سال ۱۹۵۳ ميلادى فيدل كاسترو و ۱۶۰ نفر از حاميانش را در حمله به قرارگاه مونكادا در شهر سانتياگوى كوبا همراهى كرد. رائول كاسترو به همراه برادرش در مدتى كمتر از دو سال در زندان به  سربرد و به همين جهت به چريكى تأثير گذار در دولت كوبا تبديل شد. پس از انقلاب كوبا رائول كنترل ارتش را به دست گرفت. رائول به عنوان فرمانده نيروهاى مسلح كوبا نقش مهمى در برقرارى روابط نظامى قوى كوبا با شوروى سابق داشت. زمانى كه رائول در تبعيد و در مكزيك به سر مى برد با چه گوارا ملاقات كرد و او را وارد نهضت انقلابى كوبا كرد. رائول كاسترو بر خلاف برادرش مردى در سايه بوده است و تا قبل از اينكه اداره امور كوبا را در ۳۱ ژوييه ۲۰۰۶ موقتا به دست بگيرد، سخنرانى هاى زيادى نداشته و هيچ گاه با روزنامه نگاران غربى مصاحبه نكرده بود. در واكنش به كناره گيرى فيدل كاسترو از قدرت جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا خواستار ايجاد دموكراسى تمام عيار در كوبا شد. فيدل كاسترو روساى جمهورآمريكايى بسيارى را به خود ديده است كه هر كدام از آن ها به اتخاذ سياست هاى خصمانه و كينه توزانه عليه كوبا درصدد سرنگونى كاسترو بر آمدند اما همه آنها از قدرت كنار رفتند و كاسترو ماند و بحران هاى فراوانى را از سر گذراند. بحران موشكى كه سه سال پس از به قدرت رسيدن كاسترو جهان را در آستانه يك جنگ اتمى قرار دارد يكى از آن بحران ها بود. همچنين فروپاشى اتحاد جماهير شوروى نيز ضربه سختى به فيدل وارد كرد. با فروپاشى شوروى و قطع كمك هاى شوروى به كوبا همگان معتقدند بودند كه اين كشور در آستانه سقوط قرار مى گيرد اما با اقدامات درست فيدل كاسترو در زمينه هاى اقتصادى، علمى و پزشكى پيشرفت ها در كوبا نمايان شد. با حضور فيدل كاسترو در كوبا و ظهور رهبر چپ گراى قدرتمند در آمريكاى لاتين اندك اندك رهبران چپ گرايى هم چون هوگو چاوز، رئيس جمهور ونزوئلا، اوو مورالس، رئيس جمهور بوليوى و رافائل كوريا، رئيس جمهور اكوادور نيز ظهور كردند. درست است كه فيدل كاسترو هم اكنون در عرصه قدرت وجود ندارد اما خط مشى و اهدافش هم اكنون توسط ديگر رهبران چپ گراى آمريكاى لاتين و ضد واشنگتن دنبال مى شود.
سخنرانى رائول كاسترو به مناسبت سالروز انقلاب كوبا
رائول كاسترو، رئيس جمهور كوبا در يك سخنرانى ۴۸ دقيقه اى به مناسب سال روز انقلاب كوبا كه روز شنبه  گذشته برگزار شد، به كوبايى ها گفت كه براى دوران سخت پيش رو با افزايش قيمت هاى نفت و كالا، آماده شوند. با وجود انتظارات از اين كه وى از اين سخنرانى براى فاش كردن اصلاحات جديد استفاده خواهد كرد، رائول كاسترو در عوض در جمع هزاران هوادار در جلوى مجموعه نظامى مونكادا، جايى كه خود وى و برادرش ۵۵ سال پيش با رهبرى يك گروه شبه نظامى حمله اى را آغاز كردند و بذر انقلاب ۲۶ ژوئيه ۱۹۵۹ كوبا را كاشتند، بر گذشته تمركز كرد. كاسترو در سانتياگو، ۵۳۵ مايلى (۸۶۰ كيلومترى) جنوب شرقى هاوانا، پايتخت بالفعل نيمه شرقى اين جزيره، گفت: هنگامى كه ما به مونكادا حمله كرديم، هيچ يك از ما حتى تصور هم نمى كرد امروز اين جا باشد. وى به مردم اين جزيره فقير درباره سختى بيشتر اقتصادى هشدار داد و به رهبران حزب كمونيست فرمان داد تا به وعده هايى كه به مردم كوبا مى دهند، عمل كنند. كاسترو گفت: بدون توجه به آرزوهاى بزرگ براى حل هر مشكلى، نمى توانيم از آن چه كه داريم بيشتر هزينه كنيم. وى همچنين وعده داد كه كوبا بدون توجه به پيروز انتخابات نهايى رياست جمهورى آمريكا در ماه نوامبر كه جان مك كين از حزب جمهورى خواه و باراك اوباماى دموكرات را در برابر يكديگر قرار داده است، براى هر گونه حمله بالقوه آمريكا آماده خواهد بود. رائول كاسترو گفت: ما بدون توجه به نتايج انتخابات بعدى رياست جمهورى در آمريكا به توجه ويژه خود به توان دفاعى مان ادامه خواهيم داد. رئيس جمهور ۷۷ ساله كوبا به طور اشتباه در پايان سخنانش «پنجاه و نهمين» سالگرد حمله مونكادا را به برادرش فيدل تقديم كرد كه مى توان گفت با اين كار نشان داد ديگر جوان نيست. اما وى سپس به خود خنديد و خاطرنشان كرد كه امسال در واقع پنجاه و پنجمين سالگرد اين حمله است. دو سال پيش بود كه فيدل كاسترو در يادبود سالگرد اين حمله در محافل عمومى ديده شد. وى پنج روز بعد تحت عمل روده قرار گرفت و از آن زمان تا كنون در ويدئوها و عكس هاى رسمى پديدار شده است.

«روسيه تلاش مى كند تا در سال جارى حدود سه چهارم موشك هاى خود را براى انتقال تجهيزات فضايى به كيهان به كار گيرد.» نووستى در گزارشى با تصديق تصميم مقامات امنيتى روسيه براى تقويت قوا ى تدافعى اين كشور اين طور نوشته است: «اين اميد وجود دارد كه موشك هاى استراتژيك آتى و سلاح هاى هسته اى روسيه با گذشت زمان بتواند به سپرى مطمئن براى اين كشور تبديل شود. البته موشك هاى مدرن روسيه تنها شامل موشك و زير دريايى نيست. دستگاه هاى فضايى براى اطمينان از مخابره اطلاعات و همين طور ماهواره هاى خبرى و اطلاعاتى كه براى ارسال خبرهاى مربوط به حملات موشكى و اخطارهاى مربوط به آن در فضا كار گذاشته مى شوند، بخشى از برنامه مدرن سازى قواى روسيه به شمار مى رود. امروزه اطلاعات به موقع و قابل اطمينان در مورد يك حمله ناگهانى هسته اى در كنار اقدامات تدافعى بخش ثابت به كارگيرى موثر سيستم هاى موشكى استراتژيك است. مدير مؤسسه مسكو براى تكنيك هاى گرمايى و يكى از طراحان اصلى سيستم هاى موشكى در ارتباط با تجهيزات ويژه نظامى روسيه مى گويد: اتخاذ قوانين مربوط به گسترش پيچيده قوانين بدون انطباق كامل با سيستم هاى دفاع موشكى وعلاوه بر آن به همراه پايگاه هاى فضايى، غير قابل تصور است.» اين گزارش در ادامه مى افزايد: «از اظهارات مقامات روسيه مى توان به سه نتيجه گيرى كليدى رسيد. اول آنكه يك قدرت موشكى و هسته اى بايد به يك دسته بندى و گروه بندى بزرگ از ماهواره ها براى اطمينان از مخابره اطلاعات دست يابد، دوم آنكه اين قدرت بايد بتواند ابزار جنگى موشكى بالقوه خود را به كار گيرد و سوم آنكه همه اين تجهيزات بايد همچون يك ارگانيسم و سازمان واحد عمل كنند طورى كه به هدف محافظت از كشور در برابر هر نوع حمله اى دست يابند.» اين گزارش ادامه داده است: «با اين همه مى توان گفت تأسيس يك سيستم دفاع موشكى در آينده سياسى روسيه غيرقابل پيش بينى است چرا كه از يك سو پايگاه هاى تكنيكى و مالى اين كشور بسيار ضعيف است و از ديگر سو اسناد و مدارك منطبق با اين تصميمات سياسى هنوز ارائه نشده است. اما مساله اى كه تا كنون موجب ترس و دلواپسى مقامات روس گشته اين است كه از آغاز سال جارى تنها سه ماهواره مخابره اخطار روسيه در فضا بوده است كه البته با توجه به اين تعداد كم از ماهواره نمى توان به ارسال اخبار و اطلاعات يكپارچه مربوط به شليك موشك اميدوار بود. علاوه بر آن با اين تعداد كم در ماهواره ها خطاى مربوط به شناسايى حملات موشكى افزايش مى يابد كه اين مساله نيز مى تواند پيامدهاى ديگرى را در پى داشته باشد. علاوه بر آن وضعيت خبررسانى هاى زمينى نيز دست كمى از پايگاه هاى فضايى ندارد. به دلايل ارزيابى و برآوردهاى سياسى روس ها از به كارگيرى رادارهاى مخابره اخطار در اوكراين صرف نظر كرده اند. بر اساس اخبار منتشره قرار است يك ماهواره با دارا بودن سيستم اخطار براى حملات موشكى در مدار زمين مستقر شود. البته هنوز و تا قبل از عملى شدن تمام اين تصميمات نظامى بسيار زود است كه بخواهيم از انطابق قوانين پيچيده استراتژيك داخلى با خواسته هاى مدرن مربوط به فعاليت هاى نظامى سخن بگوييم.»

صدراعظم آلمان در راس يك هيأت بلندپايه اقتصادى در الجزيره به سر مى برد. او در نخستين روز سفر خود با مقامات بلندپايه الجزاير ملاقات كرد. هدف اصلى اين ديدارها تأمين درازمدت گاز آلمان و اروپاست و كاهش وابستگى به روسيه. به گزارش دويچه وله، عبدالعزيز بوتفليقه، رئيس جمهور الجزاير شخصاً آنگلا مركل، صدراعظم آلمان و هيأت همراهش را از هواپيما به بيرون راهنمايى كرد. همه اعضاى هيأت دولت الجزاير هم در فرودگاه حضور داشتند. اين استقبال شايان بيانگر آن است كه الجزاير براى گسترش روابط خود با آلمان اهميت زيادى قائل است. در پايان نخستين روز اين ديدار رسمى ، مركل ضمن اشاره به «رابطه سنتى» آلمان و الجزاير گفت: «من در نخستين گفتگوها با رئيس جمهور و نخست وزير حس كردم كه آنها خواهان گسترش روابط هستند (...) ما بايد از شانسى كه نصيبمان شده استفاده كنيم و برداشت من اين است كه درها به رويمان باز شده اند».
چرخش به غرب
الجزاير هنوز از آثار جنگ هاى داخلى، تروريسم و اقتصاد برنامه ريزى  شده سوسياليستى رها نشده است. در دو سال گذشته نيز عبدالعزيز بلخادم، نخست وزير پيشين، تمام تلاش خود را براى دورى كشورش از غرب به كار برد. اين نخست وزير اسلام گرا از روند خصوصى سازى جلوگيرى كرد و نتوانست اصلاحات اقتصادى را پيش ببرد. در ماه ژوئن امسال، بالخادم جاى خود را به احمد اويحيى داد كه به جانبدارى از اقتصاد آزاد معروف است. كشورهاى غربى اميدوارند كه تغيير نخست وزير، راه آن ها را براى سرمايه گذارى و مشاركت در طرح هاى گسترش و نوسازى الجزاير هموار كند. الجزاير، در سايه افزايش بهاى نفت و گاز، اكنون صاحب ۲۰۰ ميليارد دلار ذخيره ارزى شده است. كارشناسان اقتصادى آلمان معتقدند كه فرانسوى ها در تلاشند، مستعمره پيشين خود را، اين بار به لحاظ اقتصادى، وابسته به خود كنند. در حال حاضر ۳۰ هزار فرانسوى در الجزاير مشغول به كار هستند. فرانسوا فيون، نخست وزير فرانسه در سفر اخير خود به اين كشور آفريقايى گفت: «سرمايه گذارى شركت هاى بزرگ فرانسوى كافى نيست. شركت هاى متوسط و كوچك هم بايد در اينجا سرمايه گذارى كنند». كار در الجزاير براى فرانسوى ها بى خطر نيست. گروه هاى بنيادگراى الجزاير هنوز دوران استعمار فرانسه را فراموش نكرده اند. در ماه ژوئن امسال يك مهندس فرانسوى قربانى ترور شد.
اتوبان و راه آهن و مسجد
آنگلا مركل در سفر خود، بيش از هرچيز مى كوشد زمينه هاى انتقال گاز الجزاير را به آلمان فراهم كند. «آندراس هرگن روتر»، عضو اتاق بازرگانى خارجى آلمان، در اين زمينه مى گويد: « تا آنجا كه به گاز مربوط مى شود، الجزاير تنها دو ساعت پرواز با آلمان فاصله دارد. اين شريكى است كه نبايد به آن بى توجه ماند». آلمان در حال حاضر بخش عمده گاز مورد نياز خود را از روسيه وارد مى كند و مايل است با خريد گاز الجزاير، اين وابستگى را كاهش دهد. الجزاير نيز قصد دارد با ۲۰۰ ميليارد دلار ذخيره ارزى، شبكه اتوبان ها و راه آهن خود را گسترش دهد و در عرصه آپارتمان سازى، انرژى هاى تجديدپذير و تأمين آب سالم سرمايه گذارى كند. بزرگترين قراردادى كه مركل در اين سفر امضا خواهد كرد، قرارداد ساختن يك مسجد در الجزيره است. اين مسجد كه توسط مهندسان آلمانى در زمينى به مساحت ۲۲۰ هزار متر مربع ساخته مى شود، ۸۰۰ ميليون يورو هزينه برمى دارد. شبستان مسجد ۲۰ هزار متر مربع خواهد بود و مناره آن ۲۱۴ متر.