مناظر طبيعى كوير لوت با ۸۰هزار كيلومترمربع وسعت در جنوب شرق ايران از زيباترين جاذبه هاى گردشگرى به شمار مى رود. رود شور به عنوان تنها رودخانه دايمى در اعماق كوير لوت جايى كه به گفته كارشناسان گرمترين نقطه كره زمين است، جريان دارد. اين رود از كوههاى شمال غرب بيرجند سرچشمه مى گيرد و پس از ۲۰۰كيلومتر مسير پرپيچ و خم در كوير سرانجام به گود نمك سر يا معدن نمك شهداد مى رسد. آب اين رود بسيار شور است و هرچه به چاله مركزى لوت نزديكتر مى شود بر اثر گذشتن از بسترهاى شور و نيز تبخير شديد آب، غلظت املاح در آن به حدى زياد مى شود كه در كناره هاى قسمت پايينى آن كيلومترها اثرى از گياه ديده نمى شود. در كناره هاى رود شور قبل از رسيدن به معدن نمك به علت بالا رفتن غلظت، بلورهاى زيباى نمك كه شكلهاى جذاب هندسى دارند به چشم مى خورد. نمك رود شور قابل استحصال است و در حال حاضر از نمك معدن آن استفاده مى شود. آب رود شور كه از مناظر چشم نواز كوير شهداد است به علت خشكسالى بسيار كاهش يافته است. از كلوتهاى كوير شهداد هم كه بزرگترين عارضه كلوخى طبيعى دنيا هستند به عنوان منحصربفردترين و جذابترين عارضه كوير نام برده مى شود. عارضه هاى كلوخى يا كلوتها در اثر فرسايش آبى و بادى طى هزاران سال شكل گرفته اند و از دور مانند شهرى بزرگ اما بدون جمعيت به نظر مى آيند. اين شهر كلوخى در فاصله ۴۰كيلومترى شرق و شمال شرق شهداد قرار گرفته و مساحت آن بيش از ۱۱هزار كيلومترمربع است. ژنرال سرپرسى سايكس كه در قديم يكى از با نفوذترين عوامل انگليس در ايران بوده در مورد كلوتها نوشته: آثار شهر كلوتها از غرايب طبيعت است، در حين عبور از بين اين نقاط مخروب، شخص تصور مى كند از وسط قلاع و قصرهاى جن و پرى مى گذرد. «اين ابنيه اى كه طبقه طبقه روى هم بنا شده و گويا اشخاصى وراى بنى نوع انسان در ساختمان آن دخيل بوده اند، اشكال عبادتگاهها، اهرام، برجها و قعله هاى بزرگى را در نظر انسان مجسم مى كنند و بدون اغراق از مشاهده آنها شخص به خود مى لرزد.» امواج شن در كوچه و دالانهاى كلوتها از يك سو و سرابهاى زيبا در اين شهر افسانه اى قطره اى از درياى قدرت الهى را نمايان مى سازد. سراب در كلوتها به قدرى زيبا است كه گويى صدها كشتى و قايق بر آب شناور هستند. دشت ريگ سوخته يا تل گندم بريان از ديگر جاذبه هاى زيبا و ديدنى كوير لوت است. تل گندم بريان با مساحت ۴۸۰كيلومتر در شرق رود شور قرار دارد و سطح آن از گدازه هاى آتشفشانى سياهرنگ پوشيده شده، رنگ تيره اين خطه با جذب حرارت خورشيد، موجب افزايش گرماى موجود مى شود. گفته مى شود در تابستان دماى هوا در اين نقطه در سايه ۶۵درجه بالاى صفر و در آفتاب در روى گدازه هاى آتشفشانى به ۱۰۰درجه سانتيگراد مى رسد. شهداد با ۲۴هزار كيلومتر مربع وسعت به عنوان بزرگترين و باستانى ترين بخش كرمان در حاشيه غربى لوت و در ۱۰۰كيلومترى شمال كرمان قرار گرفته است. از آثار تاريخى اين بخش نيز مى توان به پير بابامسافر، قلعه هاى چغوكى، رموك و كهنه، بقعه امامزاده، بقاياى آثار تمدن شش هزار ساله و آب انبارهاى قديمى اشاره كرد. قلعه رموك به عنوان قديمى ترين قلعه شهداد مربوط به قرون اوليه اسلامى مى باشد و در سال ۱۳۴۷در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است. اين قلعه در فاصله چهار كيلومترى شمال شهداد قرار دارد و مرمت آن از سال گذشته آغاز شده است. اين اثر به علت ارزش تاريخى آن و قرار گرفتن در محور گردشگرى كمپ كويرى و كلوتهاى شهداد مورد توجه گردشگران قرار دارد. تپه هاى تخم مرغى شكل، طلوع و غروب بى نظير آفتاب كوير، شبهاى پرستاره، سكوت دل انگيز و شنهاى روان از ديگر جاذبه هاى اعجاب آور در دل كوير به شمار مى روند.

چنگ ريشه ها را چنان در دل زمين فرو كرده كه گويى دل كندن از اين خاك براى او امرى باور نكردنى است. دلش را به مردمان خونگرم كهن ترين روستاى اين سرزمين پرمهر سپرده و خيال دل كندن ندارد. در زمستان چنان محكم و استوار با سختى ها و سردى ها دست و پنجه نرم مى كند كه چشم هر بيننده اى را به تماشا وا مى دارد و در تابستان با زيبايى وصف ناشدنى خود نشاط را به همگان هديه مى كند. سرو كهنسال سيرچ هزار سال است كه در مسير پر التهاب رودخانه اى روستايى با همين نام محكم و استوار ايستاده تا به همگان درس صلابت و ايستادگى را بياموزد. به گزارش ايرنا، مسئول كميته طبيعت گردى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان كرمان سرو سيرچ را تنها اثر ثبت شده اين استان در فهرست آثار ملى دانست و گفت: طى تاريخ اين سرزمين درختان غير مثمرى كه قدمت زيادى دارند در ديده اهالى مقدس و محترم شناخته شده اند و اكنون نيز به سرو زادگاه «هوشنگ مرادى كرمانى» با همين ديد نگاه مى شود. به گفته «محمد جهانشاهى»، از مجموع ۱۳اثر طبيعى ملى ثبت شده كشورمان، سرو سيرچ يكى از آنهاست. وى ادامه داد: كميته طبيعت گردى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى وگردشگرى استان كرمان قصد دارد سرو سيرچ را در فهرست ميراث طبيعى كشور نيز به ثبت برساند. جهانشاهى با اشاره به عدم رعايت احترام به طبيعت از سوى مردم، گفت: متاسفانه بسيارى از آسيب هايى كه از سوى مردم به طبيعت وارد مى شود از كم آگاهى و بى اطلاعى آنان صورت مى پذيرد. وى ضمن تاكيد بر لزوم فرهنگ سازى در خصوص تعامل با طبيعت، خاطر نشان كرد: در مكان هاى آموزشى بايد با نگاه ويژه به اين مهم نگريسته شود تا بتوان اين فرهنگ را در بين اقشار مختلف جامعه گسترش داد. محمد جهانشاهى بيان كرد: سازمان هاى مربوطه تاكنون اقدامات مفيدى را در اين زمينه انجام داده اند كه بايد ادامه داشته باشد. بخشدار شهداد در اين رابطه، قدمت سرو سيرچ را بيش از ۸۰۰سال عنوان كرد و گفت: مالكيت زمين هاى اطراف اين اثر با ارزش هنوز مشخص نشده و لازم است نسبت به خريدارى آنها اقدامات لازم از سوى مسئولان به عمل آيد. «محمد مومنى» با اشاره به برگزارى جشنواره كوير در شهداد گفت: يكى از اهداف برگزارى اين جشنواره معرفى اين درخت قديمى به دوستداران ميراث طبيعى است. امااى سرو سرافراز، همواره استوار و سرسبز بمان تا همگان بدانند نتيجه پايدارى، سرافرازى است.

سفال گرى پس از سبدبافى جزو كهن ترين صنايع دستى در جهان و يزد محسوب مى شود. به گزارش ايسنا، شيوه كوزه گرى و سفالينه سازى در ابتدا شامل نقاشى و صيقل زدن بود و نخستين آثار كوزه گرى و سفال گرى اساسا به رنگ قرمز بوده است. در مناطقى از كشور مانند لاجين استان همدان، روستاهاى خراسان و شهرستان ميبد استان يزد، سفال گرى رواج دارد. سراميك سازان براى تهيه گل  از سيليس، شيشه، كائولين و  فلدسپات استفاده مى كنند و پس از تهيه گل، كار شكل دادن با چرخ سفال گرى آغاز مى شود و وقتى شكل مورد نظر بهتر شد، آن را مقابل آفتاب مى گذارند تا خشك شود. در تهيه لعاب، موادى مانند سنگ سيليس،  شيشه، گره ياب و كتيرا مورد استفاده قرار مى گيرند. ابتدا رنگ سيليس و شيشه را به كمك دستگاه بالميل به اضافه مقدارى آب، براى جلوگيرى از پخش شدن گرد شيشه و سنگ سيليس در محىء تهيه و سپس محصول به دست آمده را با گيره ياب، كتيرا و مقدارى آب مخلوط مى كنند و لعاب مورد نظر به دست مى آيد. دستگاه سراميك سازى از دو ركاب كه به وسيله اهرم عمومى به صفحه فلزى مدورتر متصل است و با پا يا به وسيله دينام برقى به حركت درمى آيد، تشكيل شده است. استادكار مقدارى گل خميرشده را روى صفحه قرار مى دهد و به آن، شكل مورد نظر را مى بخشد. بيسكوبيت هاى تهيه شده را كه حاصل يك بار پخت گل در داخل كوره اند، براى رنگ آميزى به قسمت مورد نظر منتقل مى كنند و پس از لعاب كارى، رنگ آميزى و نقاشى براى پخت دوباره به كوره برمى گردانند. برخى مواقع پس از ساخت، اثر مستقيما لعاب كارى، رنگ و يك بار پخت مى شود. سفال گرى را نخستين بار حدود ۱۰ هزار سال پيش، زنان اختراع كردند، از صنايع دستى كه با افزودن مواد گوناگون به يكديگر پديد مى آيد و جنبه سازنده دارد. قديمى ترين سفالينه ها كه تاكنون شناخته شده و در آفريقاى شرقى به دست آمده از پايه سبدى ساخته شده اند كه روى آن را از گل پوشانده و پخته اند و شايد برحسب تصادف، بيش از اندازه نزديك كوره گذاشته اند. همچنين شش هزار سال پيش از ميلاد، سفال گرى در فلات ايران، آناتومى خاورى و شمال عراق رواج فراوانى داشت.

حدود سه ماه پيش، يك شركت خدماتى كاروانسراى قصر بهرام را به مدت ۲۱ سال با هدف قرار گرفتن در طرح «هزارويك  شب، هزارويك شرح» كه از كاروانسراهاى مختلف در مسير تهران- نطنز تشكيل شده است، اجاره و اين كاروانسرا را با پتانسيل هاى زياد محلى براى معرفى ظرفيت هاى شب كوير معرفى كرد. به گزارش ايسنا، مدير اين شركت خدماتى رفاهى پايان فروردين ماه امسال اعلام كرد كه ترميم و آماده سازى كاروانسراى قصر بهرام به پايان رسيده و اين كاروانسرا براى استقبال از گردشگران آماده است. همچنين مدير پروژه پژوهش و مرمت كاروانسراهاى قصر بهرام و عين الرشيد درباره وضعيت آن توضيح داد: كاروانسراى قصر بهرام يك اقامتگاه ميان راهى از اصفهان به سمت فرح آباد سارى است كه سال ۱۰۲۷ هجرى قمرى توسط شاه عباس صفوى ساخته شده است. احمد كبيرى بيان كرد: در اين مسير تعدادى كاروانسرا مانند كاروانسراى مرنجاب، كاخ سفيدآب، حوض قيلوقه، كاروانسراى عين الرشيد و در فاصله سه كيلومترى آن كاروانسراى قصر بهرام با موقعيتى ويژه قرار دارد كه از نظر نظام آب رسانى، از هفت كيلومترى كاروانسرا آب را به داخل منتقل مى كرده است. وى ادامه داد: انتخاب يك عملكرد ديگر براى اين كاروانسرا رعايت يك سرى الزامات را مى طلبد كه حفظ آن ها ضرورى است.او هماهنگى با ديگر مسئولان سازمان هاى كشورى را مانند اداره حفاظت از محيط زيست تهران با هدف بهره بردارى بهينه از فضاى موجود به دليل وجود گونه هاى پوشش گياهى و حيات وحش لازم دانست. به گفته كبيرى، اين كاروانسرا هيچ تزئينات خاصى ندارد و فقط نماى بيرون آن سنگ است كه از معدن سنگ منطقه استخراج شده است. مدير پروژه پژوهش و مرمت كاروانسرا قصر بهرام اظهار كرد: نظارت سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى با هدف مرمت كامل اين كاروانسرا ضرورى است و هركسى شايسته مرمت اين بنا نيست. نظارت آن بايد توسط خود سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى با نيروهايى كه مى تواند در اختيار بگيرد، انجام شود و يك مهندس ناظر باتجربه بايد نظارت عاليه بر آن داشته باشد. وى تأكيد كرد: ادامه مرمت در كاروانسراى قصر بهرام بدون نظارت سازمان ممكن است سبب تخريب اين بنا شود. به گفته او، از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ بخش هايى از كاروانسرا مرمت شده اند، ولى هنوز كف سازى و بام سازى كاروانسرا بايد اجرا شود، تأسيسات آن وصل شود، درهاى ساخته شده نصب شوند و طرح احياى كامل آن پيگيرى شود. بخشى از كارهاى آن در طرح پرديسان قرار داشت كه اكنون بايد براى تكميل و آماده سازى فضا پيگيرى شوند. وى همچنين جاده در دسترس اين  كاروانسرا را يكى از شاهكارهاى جاده سازى در منطقه باتلاقى آن محوطه دانست كه در كوير سنگ فرش شده است. كاروانسراى قصر بهرام در دوره صفوى حدود ۴۰۰ سال پيش توسط شاه عباس صفوى ساخته شده است. نام اصلى اين كاروانسرا «عباس آب سياه كوه» بوده، ولى حدود ۷۰ سال پيش مردم محلى چون نماى بيرون كاروانسرا از سنگ ساخته شد و معمارى آن سنگى است، گمان كردند كه اين كاروانسرا از دوره ساسانى است و نامش را بهرام گذاشتند.

برابر آخرين بررسى  هاى به عمل آمده در مركز فرماندهى و كنترل يگان حفاظت سازمان ميراث فرهنگى صنايع دستى و گردشگرى كشور تخريب آثار تاريخى و فرهنگى در هفته گذشته ۳۳ درصد كاهش داشته است. به گزارش CHN، رئيس مركز فرماندهى و كنترل يگان حفاظت گفت: « برابر گزارشات ارسالى از استان هاى كشور تخريب ميراث فرهنگى ۴ درصد از كل جرايم هفته گذشته بوده است. » وى افزود: «بيشترين جرم در هفته گذشته حفارى غيرمجاز با ۴۸ درصد از كل جرايم است كه نسبت به هفته قبل آن ۶ درصد كاهش داشته است. » ضيائيان همچنين از دستگيرى ۲۷ نفر از متخلفان به قوانين ميراث فرهنگى در چند روز گذشته توسط عوامل يگان حفاظت و نيروى انتظامى ياد كرد و افزود در اين فاصله زمانى ۵ باند حفارى غيرمجاز و قاچاق اشيا عتيقه نيزدر كشور متلاشى شده است. وى تصريح كرد: «۲۵ درصد از كل جرايم به وقوع پيوسته درهفته گذشته در آثار غيرثبتى و ۵۰ درصد از جرايم در روستاها به وقوع پيوسته است. » ضيائيان در انتها از ۳۵ هزار مورد عمليات بازديد و سركشى از آثار تحت حفاظت ميراث فرهنگى ياد كرد كه نقش انجمن هاى داوطلبانه مردمى در آن ۵ درصد است.

۳ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان براى بازسازى زورخانه هاى تاريخى پايتخت و احياى دوباره سنت و آيين رو به زوال ورزش هاى پهلوانى هزينه اختصاص داده شد. با توجه به اينكه زورخانه هاى تهران در سال هاى اخير وضعيت مطلوبى نداشته اند و ورزش باستانى كشورمان نيز رو به فراموشى است، سازمان زيباسازى استان تهران اقدام به بازسازى دوباره اين بناها كرده است. به گزارش CHN، 3 ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان براى بازسازى زورخانه هاى تاريخى پايتخت به منظور احياى دوباره سنت و آيين رو به زوال ورزش هاى پهلوانى از سوى سازمان زيباسازى شهر تهران اختصاص داده شد. «حجت الله ملاصالحى»، مدير عامل سازمان زيباسازى شهر تهران بودجه اى كه امسال فدراسيون ورزش هاى باستانى براى احياى زورخانه ها اختصاص داده اند را تنها در حدود ۱۱ ميليون تومان عنوان كرد و افزود: « اين در حالى است كه سازمان زيباسازى ۳ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان براى بازسازى اين زورخانه ها در نظر گرفته است. » وى با تاكيد بر اهميت و ضرورت هويت بخشى زورخانه هاى تهران، افزود: « با توجه به اينكه زورخانه هاى تهران در سال هاى اخير به تدريج رو به نابودى مى روند و به دنبال آن ورزش باستانى كشورمان نيز در حال فراموشى است، سازمان زيباسازى استان تهران اقدام به بازسازى دوباره اين بناهاى ارزشمند كرده است. » به گفته وى سازمان زيباسازى شهر تهران در نظر دارد عمليات بازسازى اين بناها را تا آخر سال ۸۷ به اتمام برساند. مدير عامل سازمان زيباسازى شهر تهران با بيان اينكه ۱۸ زورخانه در شهر تهران وجود دارد، تصريح كرد: « اميد است به زودى اقدامات سازمان زيباسازى در احياى دوباره زورخانه هاى تهران به نتيجه رسد و اين ورزش باستانى حتى در عرصه هاى بين المللى ديده شود. »

براساس يافته هاى جديد باستان شناسان، قدمت «موناليزاى سومرى» كه از آن به عنوان قديمى ترين ابزار اجراى نمايش هاى كمدى در جهان نام برده مى شود، حدود چهارهزار سال است. پس از انجام تحقيقات كامل علمى مشخص شد كه قدمت صورتك واركا (Warka) كه از آن به عنوان «موناليزاى سومرى» نام برده مى شود، دستكم يك هزار سال كمتر از آن چيزى است كه تاكنون تصور مى شد. موناليزاى سومرى، يك صورتك با ابعاد ۲۰ در ۲۰ سانتى متر است كه در جريان غارت موزه بغداد در آخرين روزهاى حكومت صدام به سرقت رفت و ماه فوريه توسط نيروهاى پليس عراق از قاچاقچيان آثار پس گرفته شد. براساس بررسى هاى جديد باستان شناسان، اين صورتك كه از آن به عنوان قديمى ترين ابزار اجراى نمايش هاى كمدى نام برده مى شود، حدود چهار هزار سال قدمت دارد و احتمالا حدود ۱۹ قرن پيش از ميلاد مسيح (ع) ساخته شده است. پيش تر گمان مى شد كه قدمت موناليزاى سومرى حدود پنج هزار سال است. ديگر وسيله اجراى نمايش هاى كمدى كه از نظر قدمت در رتبه دوم در جهان است، دهان بندى ۳۶۰۰ ساله مربوط به تمدن مصر باستان است كه كاربرى آن اجراى نمايش هاى كمدى در حضور يكى از فراعنه تمدن مصر باستان بوده است.

مرمت بافت تاريخى روستاى ماخونيك در استان خراسان جنوبى، يكى از هشت روستاى شگفت انگيز ويژه مردم شناسى كشور، آغاز شد. مدير پايگاه بافت تاريخى روستاى ماخونيك خراسان جنوبى به ايرنا گفت: مرمت بافت تاريخى اين روستا با اعتبار بيش از ۲۰۰ميليون ريال از اعتبارات ملى آغاز شده است. سيداحمد برآبادى افزود: اين روستا ازنظر برخى مشخصه هاى فرهنگى، نمونه اى از بافت روستايى كم نظير و بى همتا است. وى گفت: روستاى ماخونيك ازنظر بافت كلى، روستايى مجتمع و توده اى مى باشد كه در دامنه كوه ماخونيك شكل گرفته است. وى سنگلاخ بودن و ناهمواريهاى زمين، مسائل امنيتى، رابطه خويشاوندى و شرايط اقليمى را از جمله عواملى ذكر كرد كه موجب كوچك و مجتمع شدن اين روستا شده اند. او افزود: عوامل مهم شكل گيرى مسكن روستا، عوامل طبيعى، اقتصادى و مذهبى است اگر چه نمى توان بين نشانه هاى فرهنگى يك روستا فرق گذاشت ولى ممكن است روستاى ماخونيك از بسيارى از نشانه هاى فرهنگى ديگر روستاها جالب توجه تر باشد كه نياز به تعميق و تحقيق بيشترى دارد. وى اظهارداشت: در اين طرح ابتدا هسته اوليه روستا كه در اطراف برج شكل گرفته شناسايى گرديده و چند نوع خاك به جهت همخوانى با بافت شناسايى و سپس مرمت قديمى ترين محلات روستا آغاز شده است.