فاروق نائك، وزير دادگسترى پاكستان، انفجار در برابر هتل «ماريوت» در اسلام آباد را همچون «۱۱ سپتامبر پاكستان» توصيف كرده است. بيلان انفجار چنين است: دست كم ۵۲ كشته و ۲۶۰ زخمى. بيشتر كشته شدگان كارمندان هتل «ماريوت» هستند، هتل پنج ستاره  اى كه هدف حمله روز ۲۰ سپتامبر بود.
ابعاد حمله
حمله با كاميونى صورت گرفت كه برآورد مى شود حاوى يك تن ماده انفجارى بوده است. كاميون با عبور از موانع ايست بازرسى به نزديكى هتل رسيد، اما در اثر تيراندازى افراد مسلح منحرف گرديد و به ناگهان منفجر شد. بر اثر انفجار گودالى بزرگ به عمق ۶ متر ايجاد شد، شيشه هاى ساختمان هاى اطراف به شعاع چند كيلومتر شكستند. محتملا يك لوله گاز تركيده و باعث آتش سوزى شده است. ساختمان هتل به شدت آسيب ديده و هر آن بخشى از آن فرو مى ريزد. به گزارش دويچه وله تا كنون دوبار به هتل «ماريوت» اسلام آباد، كه به يك مجموعه زنجيره اى آمريكايى تعلق دارد، حمله شده است. در اين هتل، كه در منطقه اى زير حفاظت شديد واقع است، معمولا مهمانان خارجى، از جمله خبرنگاران و ديپلمات ها اقامت مى كنند. سفير جمهورى چك در پاكستان جزو كشته شدگان است. يك ديپلمات دانماركى مفقود شده است. وزارت خارجه آلمان اعلام كرده است كه هفت آلمانى در ميان زخمى شدگان هستند. خبر رسانه هاى پاكستانى در مورد كشته شدن يك آلمانى در حادثه «ماريوت» تأييد نشده است. در رسانه هاى ايران خبرى در مورد اينكه آيا ايرانيانى در ميان مهمانان هتل بوده اند، منتشر نشده است.
نطق زردارى
آصف زردارى، رئيس جمهور پاكستان، در نطقى كه از تلويزيون پاكستان پخش شد، گفت كه براى ريشه كن كردن «غده سرطانى تروريسم» تلاش خواهد كرد. او تروريست ها را افرادى بزدل ناميد، خواهان قاطعيت در برابر آنان شد و نيروهاى دموكرات كشور را فرا خواند با هم متحد شوند و به فكر نجات كشور باشند. رئيس جمهور پاكستان اندكى پيش از حمله تروريستى روز شنبه در پارلمان پاكستان نطقى ايراد كرده بود كه عمدتا به مبارزه  عليه تروريسم اختصاص داشت.
پاكستان، آموزشگاه تروريست ها
زردارى در نطق حود در برابر پارلمان به موضوع حمله ور شدن آمريكا به مراكز تروريستى در مرز شمالى پاكستان اشاره كرد و گفت كه با دخالت خارجى مخالف است. آمريكاييان دخالت خود را از اين طريق توجيه مى كنند كه مى گويند پاكستان، به آموزشگاه تروريست ها تبديل شده و ارتش پاكستان از خود قاطعيت لازم را براى مبارزه با تروريسم نشان نمى دهد. دولت افغانستان نيز همين نظر را دارد و معتقد است با طالبان در درجه اول بايستى در پاكستان جنگيد. خطى از ترور، حوادث سالهاى اخير پاكستان را به هم پيوند مى دهد. حادثه تروريستى ۲۰ سپتامبر يك اقدام بى همتا نيست. ابعاد آن اما تا حدى است كه فاروق نائك وزير دادگسترى پاكستان آن را، «۱۱ سپتامبر پاكستانى ها» خوانده است. برنامه ريزان و مجريان اين عمل را طالبان پاكستانى مى دانند. اردوگاه هاى آنان در جوار مرز افغانستان است. آنان در آنجا نيرو تربيت مى كنند و از آموز ش ديدگان براى عمليات هم در خود پاكستان و هم در افغانستان بهره مى گيرند. ناظران قدرت و منبع انعطاف آنان را در ارتباط هايى مى بينند كه با دستگاه نظامى و دولتى پاكستان دارند. به اين جهت كارشناسان شرط مبازه با تروريسم را در پاكستان اصلاحات عميق در دولت و ارتش آن مى دانند.
تحليل واقعه
سايت ديپلماسى ايران درباره اين حادثه نوشته است: مرگبارترين حمله انتحارى تاريخ اسلام آباد، آيينه اى تمام قد از وضعيت جديد پاكستان و منطقه و تغييرات راهبردى در محيط پيرامونى و مجاور مرزهاى شرقى ايران است. انفجار هتل ماريوت زلزله اى قابل پيش بينى بر روى گسل هاى متعدد جامعه پاكستان بود كه فقط زمان و مكان دقيق آن نامعلوم بود. بررسى دقيق ابعاد پيچيده انفجار هتل ماريوت نشان مى دهد تغيير و تحولات سياسى- امنيتى در همسايه هاى شرقى ايران (پاكستان و افغانستان) با حضور بازيگران متعددى كه داراى اختلاف و تعارض منافع هستند در جريان است و پيامدهاى متعدد اين تحولات و جنگ منافع بر امنيت ملى ما به گونه اى است كه ما ايرانى ها نمى توانيم در شرايطى كه ساير بازيگران در حال نظاره دقيق اوضاع، يارگيرى واتخاذ راهبردها و تاكتيك هاى جديد براى دفاع از منافع و امنيت خويش هستند فقط نظاره گرى صرف باشيم. حيوان افراط گرايى كه به ظاهر در كنج خانه گير افتاده، شروع به چنگ انداختن كرده است و آمريكايى ها به بهانه مبارزه جدى تر با افراط گرايى براى انتقال تدريجى نيروها از عراق به افغانستان آماده مى شوند. مناطق مجاور و پيرامونى مرزهاى شرقى ايران در ماه هاى آينده شاهد اوج گيرى نبرد بازيگران متعددى خواهد بود كه نبرد نظامى آمريكا باطالبان و القاعده فقط بخشى از اين نبرد بزرگ خواهد بود. در پاكستانى كه افراط گرايى مذهبى آن شهره عام و خاص است، طالبان و القاعده فقط قله بيرون آمده از آب يك كوه يخى بزرگ هستند. بنياد گرايان افراطى كه تصور مى شد بين قيچى زردارى و آمريكا قطعه قطعه مى شوند، با عبور دادن كاميون حامل صدها كيلو مواد منفجره از چهار گيت امنيتى يكى از معروفترين هتل هاى اسلام آباد و انفجارى كه آن را ۱۱ سپتامبر پاكستان ناميده اند قدرت خود را به رخ كشيده اند. آمريكايى ها اميدوار بودن كه با جوش دادن محبوبيت مردمى حزب مردم به اقتدار نظامى مشرف، تيمى نظامى سياسى براى مهار بنيادگرايى پاكستانى مهيا سازند و با تكيه بر اين استراتژى دو ستونى با مهار طالبان پاكستان به مهار طالبان افغانستان برسنداما فشار نواز شريف براى انتقام گيرى شخصى از مشرف و حس قدرت طلبى زردارى باعث شد تا مشرف از قدرت كنار گذاشته شود و ارتش زخم ديده از سياسيون، به ظاهر در برابر تحولات تمكين كند وتبديل به نظاره گرى رنجيده شود. مجبور كردن مشرف به كناره گيرى از قدرت، وادار كردن ژنرال ها به سكوت در برابر جولان دادن حزب مردم و قبضه كردن قدرت در پارلمان، نخست وزيرى و رياست جمهورى، از ميدان بدر كردن نواز شريف و حزب مسلم ليگ از دايره قدرت همه و همه در ظاهر و تا قبل از انفجار هتل ماريوت نشانه هايى بودند از قدرتمندى زردارى حزب مردم اما بعد از انفجار هتل ماريوت محيط سياسى- امنيتى پاكستان تغييرى جدى و اساسى يافته است.دوران پس ازانفجار هتل ماريوت، قدرت تدبير و سياست ورزى بازيگران متعددى را نشان خواهد داد كه در اين بازى منطقه اى و راهبردى حضور دارند. آمريكايى ها مى خواهند با متمركز كردن توجهات بر پرونده افغانستان و افراط گرايى در پاكستان و منطقه، هم خود را در عراق پيروز نشان دهند و آن پرونده را تا حدود زيادى با اعلام پيروزى ببندند و هم جبهه مبارزه با افراط گرايى در دو سوى مرزهاى افغانستان و پاكستان را فعال كنند و آن را جبهه اصلى مبارزه با تروريسم قرار دهند. اگرچه پاشنه آشيل و نگرانى عمده آنها برآمدن كودتايى بنياد گرايانه با همكارى افراطيون درون و بيرون ارتش پاكستان و افتادن زمام امور يك كشور اتمى بنيادگرا بدست دشمنان آمريكا است. افغانى ها در پى همراه كردن زردارى براى مهار طالبان هستند، القاعده و طالبان نيرومند تر از گذشته در حال بازسازى ساختارها و راهبردها و تاكتيك هاى خويش هستند و در پاكستان بر موج نيرومند افكار عمومى ضد آمريكايى و در افغانستان بر موج نا كارآمدى اقتصادى امنيتى دولت كرزاى سوار شده اند. زردارى بين فشارهاى آمريكا براى مهار طالبان و القاعده و فشارهاى بنيادگرايان كه او را عامل آمريكا مى دانند، گير افتاده است. اگر با آمريكا همراه تر شود، افراط گرايان بيش از گذشته آسايش او و ثبات دولت وامنيت پاكستان را به خطر خواهند انداخت و اگر در برابر افراط گرايان مدارا پيش گيرد، حمايت هاى آمريكا را از دست خواهد داد. مهم تر آنكه در اين جنگ زودرس براى رييس جمهور كم تجربه اى چون زردارى، ارتش و حزب مسلم ليگ در كنار او قرار ندارند و براى او نخواهند جنگيد. ارتش و نواز شريف تروريسم را محكوم خواهند كرد اما هم شريف مايل به زمين خوردن رقيبى چون زردارى و برآمدن حزب مسلم ليگ است و هم ارتش متحدى وفادار براى دولت زردارى و حتى آمريكا در مبارزه با طالبان و افراط گرايان نخواهد بود. ارتش پاكستان تفكرى راهبردى را نمايندگى مى كند كه بر اساس آن بايد براى حفظ توازن قوا در برابر تهديدات هند، هميشه دولتى دست نشانده اسلام آباد در كابل بر سر كار باشد. بنابراين ارتش پاكستان معتقد است هيچگاه نبايد دولتى مستقل و ارتشى نيرومند در افغانستان وجود داشته باشد و ابزار رسيدن به چنين هدفى دفاع هميشگى پاكستان از يك اپوزيسيون مسلح و قدرتمند در مناطق پشتون نشين افغانستان نظير طالبان است و حفظ چنين فشارى بر كابل بدون حفظ كردن عقبه هاى لجستيك و پشتيبانى كننده طالبان در درون خاك پاكستان ممكن نيست. ارتش بر اساس اين خط مشى راهبردى نه به دولت زردارى اجازه خواهد داد تا به مهار كامل طالبان مبادرت ورزد، نه همكارى كاملى با آمريكا خواهد داشت و نه به طالبان و افراط گرايان اجازه خواهد داد تا بدون هماهنگى با ارتش، در محيط داخلى پاكستان مانور و عرضه اندام كنند.

عربستان سعودى در اواخر ژوئن گذشته با حضور برخى از رهبران جهان در مورد نفت در جده تشكيل جلسه داد. مقامات عالى كشورهاى مصرف كننده و توليدكننده نفت در سراسر دنيا سعى بر آن داشتند راه حل هايى را بيابند كه به طريقى بحران هاى اخير ناشى از بهاى سربه فلك كشيده نفت را مهار كنند. با اين همه، شواهد به طور فزاينده اى نشان مى دهند كه اين بحران موقتى و گذرا نبوده و در واقع اين بحران آغاز دوره پايان يافتن عصر نفتى است. دو شاخص كليدى اين فرضيه را تأييد مى كنند: اولين شاخص اينكه، بسيارى از حوزه هاى نفتى بسيار بزرگ با كاهش روز افزون توليد مواجه هستند. دومين شاخص، اگرچه كشورهاى توليدكننده اصلى نفت هر ساله مبالغ زيادى براى كشف منابع جديد هزينه مى كنند ولى در عمل نفت كمترى مى يابند. به گزارش ديپلماسى ايران، اگر چه در دنيا ده ها هزار حوزه نفتى عملياتى وجود دارد، ولى فقط ۱۱۶ مورد از آنها هركدام بيش از يكصد هزار بشكه نفت در هر روز نفت توليد مى كنند. سر جمع اين ۱۱۶ حوزه نفتى، تقريبا نيمى از كل نفت توليدى جهان است. از اينها، همگى مگر يك تعداد معدودى بيش از يك ربع قرن پيش كشف شده اند و بيشتر آنها، نشانه هاى افول توليد نفت را از خود بروز داده اند. افول توليد اين حوزه هاى نفتى بسيار بزرگ، مسأله بسيار مهمى بوده و براى جبران كاهش توليد آنان، به افزايش برداشت نفت از هزاران حوزه نفتى كوچكتر نياز خواهد شد و شواهد و مداركى كه اين امكان را رد كند، وجود ندارد. نشانه هاى افول توليد نفت در حوزه هاى اصلى زمانى آغاز شد كه مكزيك اعلام كرد كه توليد حوزه نفتى كنتارلز به ۴۱۶۰۰۰ بشكه در روز كاهش پيدا كرده است. به عبارتى يك كاهش ۲۵ درصدى توليد در سال .۲۰۰۷ بزرگترين معما، وضعيت حوزه نفتى غوار در عربستان سعودى است كه بزرگترين حوزه دنيا بوده و تخمين زده مى شود اندوخته آن در حدود ۷ درصد از ذخيره جهان باشد. مقامات عربستان سعودى اصرار دارند نشان دهند كه اين حوزه نفتى داراى وضعيت خوبى است و روزانه توانايى نگهدارى توليد تقريبا ۵ ميليون بشكه را دارد كه سالها نفت از آن استخراج گردد. اما بسيارى از تحليلگران شكاك، عقيده دارند كه حوزه نفتى غوار روزهاى آخر فعاليتش را گذرانده و به زودى توليد آن كاهش پيدا خواهد كرد.
پيش بينى خطرناك
براى اندازه گيرى بهتر وضعيت بزرگترين حوزه هاى نفتى جهان، آژانس بين المللى انرژى در حال بررسى و بازديد از ۴۰۰ مخزن نفتى است كه نتايج اين بررسى ها تا نوامبر منتشر مى شود و پيش نويس هاى اوليه گزارش حاكى از آن است كه وضعيت، اميدوار كننده نيست. نگران كننده ترين يافته در گزارش آژانس بين المللى انرژى اين است كه ميزان كاهش حوزه هاى نفتى موجود خيلى بيشتر از تصور سابق است. برخلاف افزايش شديد صرف هزينه در اكتشاف و توسعه ذخاير نفتى، ميزان كشف ذخاير نفتى جديد به طور يكنواخت و مداوم در خلال سى سال گذشته كاهش پيدا كرده است.
يافته هاى جديد
تنها يك حوزه نفتى بسيار بزرگ در خلال ۲۵ سال گذشته كشف شده است- كاشاگاندر منطقه درياى خزر قزاقستان. با اندوخته تخمينى ۷ الى ۱۳ بيليون بشكه نفت و گاز طبيعى مايع است، قزاقستان در ابتدا پيش بينى كرده بود تا نفت اين حوزه در سال ۲۰۰۵ بامبلغ ۵۰ ميليون دلار استحصال شود. در نتيجه پيشامدهاى محيطى، مداخله دولت و بحث و مشاجرات در ميان اعضاء كنسرسيوم پايه گذارى شده براى عمليات بر روى اين حوزه، هم اكنون پيش بينى مى شود تا استخراج كردن نفت از اين حوزه زودتر از سال ۲۰۱۱ با حداقل هزينه اوليه ۱۳۵ بيليون دلار آغاز نشود. اخيرا شركت پتروباراس برزيل از كشف حوزه اى به همين بزرگى در عمق آبهاى اقيانوس اطلس، در سواحل ريو دوژانيرو خبر داده. اين حوزه كه به تيوپى موسوم است سالهاى زيادى طول خواهد كشيد تا توسعه يابد و مستلزم صرف هزينه گزاف وتكنولوژى پيشرفته بيشترى خواهد بود. در مقايسه با مقدار هزينه اى كه هم اكنون براى استفاده فراوان آن نياز است. كشف هاى جديد ممكن است يك يا دو ميليون بشكه نفت به توليدات تا سال ۲۰۱۵ و پس از آن اضافه كنند. اما تحليلگران به طور فزاينده اى در حال رسيدن به اين نتيجه هستند كه توليد متعارف نفت، در حدود ۹۵ ميليون بشكه در روز در چار چوب زمانى۲۰۱۰ -۲۰۱۲ به اوج خواهد رسيد. و پس از آن كاهش برگشت ناپذير آغاز مى شود. اضافه شدن چند ميليون بشكه نفت اضافى از حوزه قزاقستان يا تيوپى اين روند را تغيير نخواهد داد. البته سخنان زيادى درباره منابع نفتى ديگر وجود دارد. اما اين سخنان نمى توانند از به پايان رسيدن اجتناب ناپذير دوره نفتى جلوگيرى كنند.
پايان عصر نفتى
بر طبق نظر سازمان انرژى ايالات متحده انتظار مى رود كه در سال ۲۰۳۰ ميزان تقاضاى دنيا به ۶/۱۱۷ ميليون بشكه در روز برسد. از اين مقدار ممكن است جمعا ۵/۱۰ ميليون بشكه سوخت نامتعارف تهيه گردد و توليد متعارف نفت ۱/۱۰۷ ميليون بشكه خواهد بود. با دانستن اين نكته كه دوره نفتى در حال پايان يافتن است، بهتر آن است استعداد ها و سرمايه گذارى ها به روى تسريع بخشيدن جانشين نفت اختصاص يابد و به جاى طولانى كردن تكاپوى جبران كاهش نفت از هم اكنون، اولويت اول كشورها در حوزه انرژى بايد براى كشف تمام سازه هاى بالقوه انرژى هاى جديد در آينده باشد و بدون معطلى و وقفه براى توسعه و پيشرفت آنها با بيشترين تعهد اقدام كند.