|
سايه جنگ قفقاز بر روابط آلمان و روسيه
|
|
|
همكارى و منافع مشترك آلمان و روسيه چيزى است كه بيشتر در هنگام ديدار سياستمداران روسى و تجار و نمايندگان تجارى دو كشور آ شكار مى شود. به طور كليشه اى اين مطب بارها تكرار شده است كه مواد خام روسيه غنى مى تواند تكميل كننده آلمان صنعتى و برجسته به لحاظ صنعت باشد. از اين رو گفتگوى سن پترزبورگ با شعار «همكارى در مدرن ساختن» معناى واقعى خود را مى يابد «با نگاهى به روابط آلمان و روسيه متوجه مى شويم كه علايق مشترك دو طرف براى داشتن همكارى با دو مانع اصلى روبروست؛ دو مانعى كه به ويژه در گفت وگوهاى سن پترزبورگ بيش از پيش آشكار شد.» به گزارش ايسنا، پايگاه اينترنتى دويچه وله در تحليلى آورده است: همكارى و مشاركت بيشتر بين آلمان و روسيه، واژه و عبارت اصلى مبادله شده بين دو كشور چه در كنفرانس اخير آن ها در سن پترزبورگ و چه در تفاهمنامه هاى سابق بين دو دولت بوده است. در اين تحليل مى خوانيم: با وجود اتحاد و وحدت لفظى در هدف و ديگر منافع مشترك همچنان احساس نامطبوع و نهفته اى بين روسيه و آلمان وجود دارد به طورى كه مى توان گفت بحران قفقاز بيشتر از آن كه به عنوان دليلى براى اين احساس نامطبوع مطرح شود، به عنوان نشانه اى براى اين احساس به شمار مى رود. همكارى و منافع مشترك آلمان و روسيه چيزى است كه بيشتر در هنگام ديدار سياستمداران روسى و تجار و نمايندگان تجارى دو كشور آ شكار مى شود. به طور كليشه اى اين مطب بارها تكرار شده است كه مواد خام روسيه غنى مى تواند تكميل كننده آلمان صنعتى و برجسته به لحاظ صنعت باشد. از اين رو گفت وگوى سن پترزبورگ با شعار «همكارى در مدرن ساختن» معناى واقعى خود را مى يابد. البته وحدت نظر در مورد مدرنيزه شدن چيزى است كه فقط در واژه «مدرن سازى» مشاهده مى شود و تفاسير از اين واژه بسيار متفاوت است؛ چرا كه طرف روسى مدرنيزه كردن را در مدرن سازى اكولوژيكى و فنى مى داند براى مثال افزايش و رشد استفاده از انرژى و يا گسترش نانو تكنولوژى از راهكارها و پروژه هاى اصلى روسيه است. اين در حالى است كه طرف آلمانى مدرنيزه كردن را به عنوان وظيفه جامع تر و گسترده ترى مى بيند كه صراحت و صداقت با مردم، شفافيت تجارت دولتى و قبل از هر چيز احقاق حقوق اجتماعى را شامل مى شود. در بخش ديگرى از اين تحليل مى خوانيم: اين در حالى است كه در برابر اين نقطه نظرات، اكنون نمايندگان روسيه به طور كامل كرنش نشان نمى دهند چرا كه آنها قادر به فهم اين مساله نيستند كه معناى اين عبارات به طور عملى چه خواهد بود؛ چرا كه طرف روسى اين تعبير از مدرن سازى را بيشتر تلاشى براى امر و نهى كردن و درس دادن و نصيحت كردن و به عبارتى دخالت در اوضاع داخلى خود مى داند. به اين ترتيب مصالح مشترك طرفين در زير سايه مدرن سازى تنها در عبارت «مدرن سازى» تفسير شده است و تعريف دو طرف از اين واژه فرسنگ ها از يكديگر فاصله دارد. از ديگر سو، يكى از علل برداشت هاى متفاوت صورت گرفته از سوى طرف روسى و آلمانى در مورد واژه مدرن سازى را مى توان معلول تغييرات جهانى از زمان فروپاشى شوروى سابق دانست. تحولات جهانى از زمان فروپاشى شوروى سابق به گونه اى بسيار متفاوت ارزيابى شده است. قدرت اول جهان قدرت نفوذ و تاثيرگذارى خود را در مناطق تحت نفوذش در دنيا و به ويژه در اروپاى شرقى و شوروى سابق از دست داده است. از ديدگاه روسيه افول پيش آمده در سياست خارجى شوروى بيشتر زاييده گسترش سازمان ها و زير ساخت هاى شرقى اى چون اتحاديه اروپا و ناتو است. اين مسايل كه روسيه آن را به عنوان تهديدى براى خود مى داند، منجر به نگرش ضد آمريكايى روسيه و در نتيجه اقدام و واكنش نظامى اين كشور در برابر گرجستان شد. آن هم براى اين كه منطقه اى كه آن را به طور سنتى و از قديم الايام روسى مى داند، از دست ندهد. با وجود آن كه آلمان اين مساله را به رسميت مى شناسد كه تحمل از دست رفتن قدرت روسيه براى مسكو آسان نيست، اما به طور همزمان آلمان ها از سال ۹۱/۱۹۸۹ با توجه به اتحاد دوباره آلمان شرقى و غربى، از فروپاشى امپرياليسم شوروى - روسيه استقبال مى كند چرا كه فروپاشى اين امپرياليسم را در خدمت گسترش آزادى و دموكراسى در اروپاى شرقى و در فضاى شوروى سابق مى داند. آلمان گسترش ساختارهايى همچون ناتو را به شرق در حكم گسترش رفاه و آزادى، آن هم در سايه صلح مى داند؛ ساختارهايى كه مى تواند در مورد كشورهايى چون اوكراين و گرجستان نيز مطرح شود. از اين رو آنگلا مركل، صدراعظم آلمان واكنش روسيه در برابر بحران قفقاز را واكنشى نامناسب دانسته و بر يكپارچگى ارضى گرجستان تاكيد مى كند؛ امرى كه موجب ايجاد سوء تفاهم روسيه در مورد اين موضع گيرى مى شد. مجموع مواضع فوق را مى توان سدهايى دانست كه گفت وگوى مركل و مقامات روسى در سن پترزبورگ نيز از عبور از آن ناتوان ماند اما مساله اى كه آشكار و واضح است آن است كه بدون گفتگو و مذاكره، موانع و سدها به هيچ روى شكسته نخواهد شد.
گسترش مناسبات اقتصادى آلمان و روسيه صرفنظر از تنش هاى موجود بر سر بحران قفقاز، تلاش مى كنند مناسبات اقتصادى خود را گسترش بخشند. آنگلا مركل، صدراعظم آلمان، در آغاز ديدار خود از روسيه، در سن پترزبورگ گفت كه اختلاف نظرها درباره گرجستان به قوت خود باقى است، ولى عاقلانه است كه همكارى هاى اقتصادى منظم تر شوند. آنگلا مركل صدراعظم آلمان در سن پترزبورگ گفت: «روسيه براى آلمان بازار جالبى است. آلمان فناورى خود را به روسيه عرضه مى كند و از ديگر سو مواد خام روسيه براى آلمان مهم است». ديميترى مدودف رئيس جمهورى روسيه نيز گفت: «معتقدم كه نزديكى دو كشور مى تواند ادامه يابد». براى ديدار ميان سران دو كشور، برنامه ريزى مشخصى شده بود. روسيه پس از سه سال مذاكرات سخت، براى شركت كنسرن انرژى آلمانى E.ON در استخراج منابع گاز «روشنو يوسكويو» در سيبرى چراغ سبز داد. قرارداد ميان كنسرن يادشده آلمانى و كنسرن روسى «گاز پروم» در غياب مدودف و مركل امضا شد. E.ON حدود يك چهارم سهام شركت هاى استخراج گاز را به دست مى آورد. روسيه مى خواهد مطابق الگوى آژانس انرژى آلمان، با پشتيبانى آلمانى ها نهاد مشابهى براى گسترش فناورى صرفه جويى در انرژى ايجاد كند. در گستره بهداشت نيز پروژه هاى مشخصى در قرارداد يادشده در نظر گرفته شده است. از سوى هيأت نمايندگى آلمان گفته شد كه جو سياسى در حال حاضر مناسب است. روسيه پس از انتقادات گسترده جهانى در رابطه با بحران گرجستان در تلاش است تا حسن نيت خود را براى همكارى نشان دهد. مركل در سن پترزبورگ بار ديگر بر اختلاف نظر درباره وضعيت در قفقاز تاكيد ورزيد، ولى ابراز اميدوارى كرد كه برنامه شش ماده اى صلح به اجرا درآيد. مركل گفت: «به نظر ما واكنش روسيه در منازعه قفقاز نامتناسب بود. ما گفته ايم كه اكنون بايد دوباره اعتماد ايجاد كنيم». مدودف يك روز پيش از ديدار با مركل تضمين كرده بود كه نيروهاى نظامى روسيه طبق موافقتى كه صورت گرفته، تا تاريخ ۱۰ اكتبر از حاشيه هاى امنيتى پيرامون اوستياى جنوبى و آبخازستان خارج خواهند شد. ۳۰۰ ناظر اتحاديه اروپا وارد اين نواحى شده بودند تا بر خروج نيروهاى روسى نظارت كنند. هنوز روشن نيست كه اين ناظران چه وقت اجازه ورود به خود ايالت هاى اعلام استقلال كرده گرجى را به دست خواهند آورد. در اين دو ايالت، هنوز هزاران سرباز روسى مستقر هستند. هانس يورگ هابر ديپلمات آلمانى و سرپرست ناظران اتحاديه اروپا، در گفت وگويى با خبرگزارى رويترز گفت كه هنوز معلوم نيست ناظران اتحاديه اروپا چه وقت خواهند توانست كار خود را به دو ايالت اوستياى جنوبى و آبخازستان گسترش دهند. وى افزود: «به احتمال زياد، ما اجازه ورود به اين دو ايالت را نخواهيم يافت». موضوع مناقشه بر سر بحران قفقاز باعث شد كه هيأت نمايندگى كوچك ترى در اين سفر آنگلا مركل را همراهى كند. افزون بر آن، مدت اين ديدار نيز يك روز كاهش يافت.
|