تازه ترين گزارش هاى خبرى نشان از آن دارد كه دولت جديد آمريكا در باره اينكه آيا قصد دارد تعداد سربازان آمريكايى مستقر در افغانستان را دو برابر سازد يا خير، به طرز فكر دومى هدايت مى شود. به گزارش ايران شرقى اوباما به پنتاگون دستور داده است تا در باره يك استراتژى ويژه و اهداف مربوط به هرگونه افزايش نيرو، به دقت فكر كنند. كارشناسان مستقل امور دفاعى به مباحثات خود در باره به كارگيرى سياست سربازان «واكنش سريع در افغانستان» كه ظاهرا وضعيت امنيت را در عراق تثبيت كرده اند، ادامه مى دهند. دو كشور داراى شرايط بومى متفاوتى هستند. محدوديت اساسى در باره به كارگيرى اين نيروى پيشنهادى در افغانستان، افزايش نگرانى ها پيرامون پشتيبانى ها و تداركات آن است. رويدادهاى اخير در روسيه و بويژه در آسياى مركزى طراحان نظامى آمريكايى را به اين فكر انداخته است كه درباره توانمندى ارتش آمريكا براى پشتيبانى نيروهاى بسيار بيشتر در افغانستان، نگران باشند. شايان ذكر است كه ارتش آمريكا در افغانستان از تجهيزات بسيار پيشرفته و مدرن نظامى بهره مى گيرد و بنابر اين نيازمند مراقبت هاى ويژه در سرزمينى هستند كه صحنه عمليات جنگ هاى تداركاتى است. ارتش آمريكا مجبور است كه به طور جدى توزيع مواد غذايى، مواد سوختى، جنگ افزار و مهمات و مواد ساختمانى را به اين كشور| دورافتاده كوهستانى و محاط در خشكى ارسال كند. در حال حاضر جاده اصلى ارسال محموله هاى سنگين براى نيروهاى آمريكايى و ناتو در افغانستان با حدود ۱۳۰۰ كيلومتر طول از كراچى(بزرگترين بندر پاكستان)، به پيشاور (مركز تجارى در شمال غربى پاكستان)، از طريق جاده پر پيچ و خم و كوهستانى با ارتفاع ۱۰۰۰ متر گذرگاه خيبر، به مرز پاكستان افغانستان، در مرز تورخم مى پيوندد. ناتو با اجاره كردن پيمانكاران خصوصى محموله هاى خود را بوسيله كاميون و ديگر وسايط نقليه سنگين به افغانستان ارسال مى كند. اين پيمانكاران تقريباً سه چهارم مواد غذايى، سوخت، مهمات و ساير محموله هاى غيرحياتى مصرفى توسط نيروهاى آمريكايى، ايساف و نيروهاى غربى مستقر در افغانستان را حمل مى كنند. در ماههاى اخير اين جاده تداركاتى آماج شبيخون هاى پى در پى نيروهاى طالبان افغانى و همپيمانان پاكستانى آنها و همينطور دله دزدها و حتى مامورين پاكستانى شده است. در نتيجه محتويات كاميون هاى حامل تداركات ناتو تبديل به عمده ترين اقلام فروشى در بازارهاى محلى در پاكستان شده است. مبارزين طالبان در ماه دسامبر در حملات متمركز خود دو بار به كاروانهاى حامل تداركات ناتو حمله برده و بيش از يكصد دستگاه كاميون را درجاده اصلى تداركاتى، در نزديكى پيشاور به غارت بردند. روز چهارم فوريه مبارزين براى منفجر كردن پلى در مسير جاده اصلى اقدام كردند كه در نتيجه بار ديگر ارسال محموله هاى تداركاتى را متوقف كرد. نيروهاى مقاومت مجاهدين كه از طرف آمريكا و پاكستان پشتيبانى مى شدند حملات غافلگيرانه مشابهى به كاروانهاى مهم نيروهاى اشغالگر شوروى سابق در دهه ۱۹۸۰ انجام مى دادند. همچنين معارضين عراقى تا همين اواخر موفقيت هاى تاكتيكى در انهدام بسيارى از كاميون هاى ائتلاف با استفاده و به كارگيرى وسيله هاى انفجارى تعبيه شده و حملات كوچك داشتند. ساير جاده هاى زمينى پاكستان(مانند مسير چمن در استان بلوچستان) وضعيت بدترى دارند. اين جاده ها براى خراب كردن وضعيت امنيتى در غرب پاكستان كه شاهد حضور مبارزين افراطى خارج از كنترل دولت فدرال منطقه قبايلى نيمه خودگردان است، آسيب پذير اند. قابليت تحت فشار ناوگان حمل و نقل سازمان ناتو، ارسال كالاهايى را كه مى شود آنها را از راه هوا به افغانستان انتقال داد، با محدوديت مواجه ساخته و فقط امكان انتقال اقلام كوچك از محموله هاى بسيار مهم وجود دارد. نيروهاى همپيمان آمريكا در جنگ با افغانستان، استفاده محدودى از مسير قفقاز جنوبى كه كالاها از آن مسير به بالكان يا اوكراين با كشتى حمل شده و سپس از طريق درياى سياه به گرجستان انتقال و پس از آن بوسيله كاميون به آذربايجان فرستاده مى شود، دارند. در بندر باكو كالاها دوباره باركشتى شده و از طريق جاده يا راه آهن به افغانستان حمل مى گردد. علاوه بر موضوعات پيچيده حمل و نقل مربوطه به اين مسير بسيار طولانى، تنش بين كشورها، بخصوص تنش بين گرجستان و روسيه، اين قابليت را باز هم محدودتر مى سازد. از ديگر راههاى ممكن(مانند راههاى ايران و چين)، به خاطر مسائل ژئوپليتيكى يا دلايل ديگر امكان پذير نيست. با وجود اين كه مقامات ناتو پيوسته اعلام كرده اند كه حملات به كاروانهاى تداركاتى در راههاى پاكستان تأثير مهمى بر انتقال محموله ها به افغانستان نداشته است، اما رئيس ستاد مشترك نيروهاى آمريكايى و ناتو- دريادار مايك مولن، در ماه دسامبر گذشته به خبرنگاران گفت كه «نگرانى روبه فزونى» موجب شده است تا ستاد پنتاگون تلاش سختى را براى توسعه دادن گزينه هاى ديگر به كار گيرد. از ديگر ملاحظات اعلام نشده كه سياست سازان آمريكايى را به فكر راههاى جايگزين انداخته، كاهش وابستگى به دولت پاكستان است. در ماههاى اخير در موارد متعددى، مقامات پاكستانى ارسال محموله هاى ناتو را از طريق بزرگراه خيبر متوقف كرده اند. اگرچه اين وقفه ها عموما در ارتباط با مشكلات فنى يا جنگ افراطيون بومى بوده است. دست كم يكى از توقف ها بلافاصله پس از حمله ماه سپتامبر ۲۰۰۸ نيروهاى ويژه آمريكايى به وزيرستان شمالى روى داد. حملات ۲۳ ژانويه نيروهاى ويژه آمريكايى در وزيرستان پاكستان ، نشان مى دهد كه دولت جديد آمريكا عليرغم مخالفت پاكستانى ها تمايل دارد، اين حملات ادامه يابد. انتصاب ريچارد هالبروك به عنوان مامور ويژه براى منطقه، همچنين بيانگر اين است كه واشنگتن مى خواهد با دست باز با موضوعات مورد مناقشه برخورد كند، به اين بهانه كه اجزايى در درون سرويس امنيتى پاكستان (ISA) از تحركات تروريست هاى منطقه اى حمايت مى كنند. نگرانى در اين مورد پس از آن بوجود آمد كه دولت پاكستان اخيرا تصميم گرفت عبدالغدير خان (پدر برنامه هسته اى پاكستان) را از بازداشت تحت نظر آزاد سازد. عبدالغدير خان به مدت چندين دهه تا هنگام بازداشتش پهناورترين شبكه توليد و تكثير سلاح هاى كشتار جمعى را كه مواد هسته اى، تجهيزات و اطلاعات مربوط را دراختيار ليبى، كره جنوبى و ديگر كشورهاى مظنون به تكثير سلاح هاى هسته اى قرارداده، رهبرى كرده است. سازمان ناتو تحت پروژه «خطوط ارتباطى» مذاكره با روسيه، بلاروس، اوكراين و بسيارى از كشورهاى آسياى مركزى را براى بدست آوردن حق حمل و نقل كالا براى نيروهايش در افغانستان، بوسيله راه آهن شروع كرده است. اين شبكه ۵ هزار كيلومترى حمل و نقل، ارسال محموله به بنادر اروپاى شرقى را در بر مى گيرد، كه از آنجا محموله ها به نوردهاى راه آهن بارگيرى شده و از آلمان، لهستان، بلاروس، اوكراين و روسيه مى گذرد. محموله ها پس از ورود به قزاقستان، تركمنستان يا ازبكستان بايد به كاميون يا قطار باربرى براى حمل به افغانستان بارشوند، كه مسافت آن پنج برابر مسافت هزار كيلومترى از كراچى به كابل است. اعزام قريب الوقوع نيروهاى اضافى آمريكايى به افغانستان، پنتاگون را برانگيخته تا به تلاش هاى خود براى تأمين دسترسى و حق حمل و نقل در امتداد آن راه شمالى را به دست آورد. در خلال چند ماه گذشته مقامات ارشد نظامى آمريكايى بازديدهايى را از كشورهاى اوراسيايى براى تأمين كريدورهاى تداركاتى مضاعف به افغانستان انجام داده اند. در ماه نوامبر، فرمانده پشتيبانى نيروى هوايى آمريكا (ژنرال دانكن جى مك ناب) از چندين كشور آسياى مركزى براى بحث بر سر گزينه هاى امكان شدنى، بازديد كرد. در ماه ژانويه پنتاگون فرمانده كل ارتش (ژنرال ديويد پترائوس) را به منظور دستيابى به حقوق حمل و نقل، براى مذاكره با دولت هاى اوراسيايى (قزاقستان، تاجيكستان و تركمنستان) به منطقه آسياى مركزى اعزام كرد. مقامات آمريكايى اذعان دارند كه مشكلات زيادى در بهره گيرى از مسير شمالى براى ارسال كالاهاى پشتيبانى به افغانستان وجود دارد. از جمله، كشور هاى آسياى مركزى كه مانند خود افغانستان به دريا راه ندارند، دولت هاى غربى را وادار مى سازد تا موافقت مسكو را براى انتقال كالا از خاك روسيه به دست آورند. عليرغم فاصله زيادى كه وجود دارد روسيه داراى شبكه ريلى خوب به آسياى مركزى است كه از آنجا مى شود كانتينر ها را از طريق جاده يا راه آهن به افغانستان انتقال داد. در حاليكه روسيه در ميان اروپا و آسياى مركزى قرار گرفته و دو منطقه را به هم متصل مى كند، مسكو از منظر نيازمنديهاى پشتيبانى ناتو در اوراسيا، در موقعيت مهمى واقع شده است. ژنرال لئونيد ساژين،تحليلگر سازمان خدمات امنيتى روسيه (FSB)، در اين باره اظهار داشته است : «اگر بزرگراه خيبر و جاده قندهار توسط طالبان بسته شود، بنابراين آمريكا و ناتو انتخاب ديگرى غير از راههاى جايگزين از طريق كشورهاى آسياى مركزى ندارند و چون هواپيماهاى حمل و نقل، قابليت حمل بارهاى زيادى را ندارند، كريدورهاى زمينى حمل و نقل، ضرورت پيدا مى كنند. و اينجاست كه آمريكايى ها محتاج روس ها مى شوند.» اظهاراتى از اين قبيل بسيارى را در واشنگتن به اين گمان انداخته است كه مسكو نقش عمده اى را در بيانيه سوم فوريه دولت قرقيزستان براى بستن پايگاه هوايى مناس در آن كشور، بازى كرده است. پايگاه هوايى مناس عمده ترين محور فعاليت هاى پروازى نيروهاى آمريكايى به افغانستان و بالعكس است. اگر عمليات پايگاه هوايى مناس تعطيل شود، در آن صورت آمريكا و ناتو براى پشتيبانى نيروهايشان در افغانستان بيشتر به مسكو وابسته خواهند شد.
توافق نامه هاى دو جانبه موجود به كشور هاى اروپايى فرانسه، آلمان و تعداد ديگرى از دولت هاى اروپايى اجازه مى دهد تا برخى اقلام غير نظامى را از طريق راه آهن يا هوا از خاك روسيه و كشور هاى آسياى مركزى ازبكستان و تركمنستان به افغانستان انتقال دهند. نمايندگان روسيه پيش از اين خواستار امتيازاتى در قبال دادن حق حمل و نقل اقلام بزرگتر نظامى غير كشنده و شايد حق انتقال جنگ افزار از طريق قلمروى روسيه و سپس به آسياى مركزى و افغانستان شده اند. امتيازات درخواستى روس ها شامل: از سرگيرى جلسات شوراى ناتو روسيه و ديگر برنامه هاى مشترك است كه پس از جنگ روسيه گرجستان در ماه اوت،۲۰۰۸ ناتو آنها را به حالت تعليق درآورد. ديپلمات هاى روسى همچنين از ناتو خواهند خواست تا امكان شناسايى عضويت گرجستان و اوكراين را در آن سازمان به تاخير بياندازند. همچنين ممكن است كرملين درخواست كند تا دولت هاى غربى نرمش بيشترى را در مباحثاتى كه روسيه را در به تعويق انداختن تشكيل نيروهاى سنتى در چارچوب پيمان ناتو سوق داده است، از خود نشان دهند. علاوه بر اين مسكو به دولت جديد آمريكا فشار مى آورد تا از ابتكار دولت بوش براى استقرار پايگاه هاى دفاع موشكى در جمهورى هاى لهستان و چك خوددارى ورزد. اگر چه مقامات آمريكايى براى بازنگرى برخى از اين موضوعات مناقشه اى چراغ سبز نشان داده اند، اما سخنگوى رياست جمهورى آمريكا (جوزف بايدن) در كنفرانس امنيتى مونيخ اظهار داشت كه دولت اوباما مايل به برگشت از مواضع دولت سابق درباره توسعه ناتو و توسعه دفاع موشكى اروپايى نيست.

سازمان هاى اطلاعاتى آمريكا بحران اقتصادى بين المللى كنونى را بزرگترين تهديد براى امنيت ايالات متحده مى دانند. گزارش تازه كميسيون اروپا نيز، بحران اقتصادى كنونى را بى سابقه وابعاد و شتاب آن را بى مانند خوانده است. به گزارش دويچه وله بنا به گزارش مشترك سالانه سازمان هاى امنيتى آمريكا كه روز ۱۲ ژانويه، از سوى دنيس بلر، هماهنگ كننده اين سازمان ها به كنگره آمريكا ارائه شد، اگر بحران كنونى يكى دو سال ديگر ادامه يابد نظم سياسى برخى از كشورها در معرض تهديد قرار مى گيرد. اين بى ثباتى به ويژه در كشورهايى كه براى مقابله با چنين بحران هايى آمادگى كامل ندارند، بروز پيدا خواهد كرد. جمهورى هاى سابق اتحاد شوروى، ممالك آفريقايى و آمريكاى لاتين در زمره اين كشورها هستند.
كاهش خطر القاعده
سازمان هاى اطلاعاتى آمريكا در عين حال تأكيد دارند كه خطر شبكه تروريستى القاعده  رو به كاهش است. در گزارش مشترك اين سازمان ها آمده است: «القاعده نسبت به يك سال پيش از توانايى و كارايى كمترى برخوردار است.» به گفته هماهنگ كننده سازمان هاى اطلاعاتى آمريكا، ضعيف ترشدن القاعده نتيجه فشار مداومى است كه ايالات متحده و همپيمانانش بر روى هسته اصلى رهبرى القاعده در پاكستان اعمال كرده اند. افول شاخص ترين گروه منطقه اى القاعده در عراق نيز از نظر دنيس بلر، دليل ديگرى براى اين امر است. اين مقام آمريكايى در عين حال خاطرنشان مى كند كه شبكه القاعده همچنان مشغول طراحى حمله به اهدافى در غرب و به ويژه در اروپاست. احتمال كاربرد سلاح هسته اى از سوى كره شمالى نيز در گزارش سازمان هاى اطلاعاتى آمريكا بعيد ارزيابى شده است. بنا به اين گزارش، كره شمالى شايد زمانى زرادخانه اتمى خود را به كار بگيرد كه رژيم حاكم بر اين كشور در آستانه يك شكست نظامى قرار گرفته باشد. گزارش مى افزايد، پيونگ يانگ سلاح هسته اى را احتمالاظ بيشتر وسيله اى براى بازدارندگى، پرستيژ بين المللى و اهرم فشار براى اهداف ديپلماتيك تلقى مى كند.
گزارشى پر از نگرانى
در همين حال، در تازه ترين گزارش هشداردهنده كميسيون اروپا، بحران اقتصادى كنونى داراى ابعادى جديد و بى سابقه توصيف شده كه ابعاد و شتاب آن مانندى ندارد. بنا به اين گزارش، بحران يادشده، گسترده تر و پردامنه تر از همه بحران هاى گذشته در جهان سرمايه دارى است. گزارش جديد توسط گونتر فون  هويگن، كميسر صنايع كميسيون اروپا، به تازه ترين نشست اين كميسيون ارائه شده است و در آن از جمله با اشاره به وضعيت صنايع اتومبيل سازى، ضربه سختى كه به اين رشته وارد آمده مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. شمارى از صنايع اتومبيل سازى اروپا توليد خود را متوقف كرده اند و سفارش براى كاميون هاى جديد به صفر نزديك شده است. به گفته آقاى فون هويگن، كميسر صنايع اتحاديه اروپا، كاميون سازان اروپا در ژانويه ۲۰۰۸ ، ۳۸ هزار سفارش دريافت كرده اند. اين رقم در نوامبر گذشته به ۶۰۰ مورد تنزل يافته و اينك به صفر نزديك شده است.
سقوط پنجاه درصدى توليد
در گزارش كميسيون صنايع اروپا گفته مى شود كه در شمارى از شاخه هاى صنعتى كليدى ديگر اروپا نيز توليد به نصف كاهش يافته و در برخى از آنها حتى تا دوسوم نيز كاهش يافته است. اين وضعيت سبب شده كه در آخرين فصل سال ميلادى گذشته در كل اروپا، ۱۳۰ هزار موقعيت شغلى از دست برود. به گفته كميسر صنايع اروپا، در مجموع اروپا از اين بحران قوى تر از گذشته بيرون خواهد آمد، هرچند كه برخى از صنايع اتومبيل سازى اروپا از آن جان سالم به در نخواهند برد. با اين همه، به گفته فون هويگن، گرايش كشورهاى مختلف به سوى سياست هاى حمايت گرايانه اقتصادى، به منظور حمايت از صنايع بومى، واكنشى اشتباه به بحران است. خوزه مانوئل باروسو، رئيس كميسيون اروپا، نيز در همين رابطه گفته است: «ما به طور اصولى مخالفتى با سياست  حمايت گرايانه كشورهاى عضو از صنايع بومى اشان نداريم، ولى اين اقدام بايد در هماهنگى با مقررات و دستورالعمل هاى اتحاديه اروپا باشد.» به نظر مى رسد روى سخن بار سو بيش از همه به نيكلا ساركوزى، رئيس جمهور فرانسه بوده است. ساركوزى هفته پيش، اعطاى وام به صنايع اتومبيل سازى فرانسه را مشروط به آن كرد كه اين صنايع تنها در خود فرانسه توليد و خط توليدشان در ديگر كشورها را نيز به فرانسه منتقل كنند. يكى از موضوع هاى محورى اجلاس فوق العاده رهبران اتحاديه اروپا در روز اول مارس نيز بحث و بررسى پيرامون گسترش سياست هاى حمايتگرانه اقتصادى در كشورهاى عضو و راه هاى متوقف كردن اين روند است.