توسعه روابط و مناسبات همه جانبه تركمنستان با اعضاى «سازمان همكارى هاى اقتصادى» (اكو) همواره يكى از سياست هاى دولتمردان اين كشور بوده است. مقام هاى عالى رتبه تركمنستان همواره به مناسبت هاى مختلف و دراظهار نظرهاى خود توسعه روابط با «اكو» را يكى از اولويت هاى اساسى سياست اين كشور اعلام كرده اند. درهمين راستا «قربان قلى بردى محمداف» پس از انتخاب به سمت رياست جمهورى تركمنستان در سال ۱۳۸۵ سياست گسترش روابط با «اكو» را در اولويت برنامه هاى خود قرار داده است. وى تاكيد مى كند: « تركمنستان گسترش روابط با اين سازمان را بيش از هر زمان ديگر در اولويت كارى خود قرار داده است و اهداف و وظايف «اكو» با برنامه هاى بلند مدت اين كشور در جهت توسعه اقتصادى و اجتماعى اين كشور مطابقت دارد». به گزارش ايرنا «اكو» پيش از سال ۱۳۷۱ داراى سه عضو بود و در اين سال بر اساس تصويب شوراى وزيران «اكو» پنج كشور آسياى مركزى به همراه جمهورى آذربايجان و افغانستان به «اكو» پيوستند و «اكو» به يك سازمان منطقه اى با ده عضو تبديل شد. درحال حاضركشورهاى جمهورى اسلامى ايران، تركيه، پاكستان، افغانستان، جمهورى آذربايجان، تاجيكستان، تركمنستان، قزاقستان، قرقيزستان و ازبكستان اعضاى «اكو» هستند. «خورشيد انور» دبيركل «سازمان همكارى هاى اقتصادى»(اكو) نخستين شخصيت يك سازمان اقتصادى منطقه اى بود كه پس از انتخاب «بردى محمداف » به سمت رياست جمهورى تركمنستان در بهمن ۱۳۸۵ با وى ديدار و گفت و گو كرد. «انور» در ديدار با رئيس جمهورى تركمنستان گفت: « راه آهن «تجن، سرخس، مشهد» بعنوان يكى از وقايع مهم اخير اقتصادى در منطقه كه در سال هاى ۱۹۹۶تا ۱۹۹۷ميلادى ساخته شد، در توسعه مناسبات كشورهاى منطقه داراى نقشى حياتى است». وى در اين ديدار بر نقش مهم تركمنستان در برقرارى و توسعه روابط و همكارى هاى همه جانبه منطقه اى در چارچوب «اكو» تاكيد و تصريح كرد:« اين سازمان علاقه مند به ادامه اين همكاريها و توسعه گفت وگوهاى ثمربخش و همكارى هاى سازنده در بخش هاى مختلف به ويژه در بخش انرژى، حمل ونقل و بازرگانى با تركمنستان است». رئيس جمهورى تركمنستان نيز در اين ديدار كه نخستين اظهار نظر وى در زمينه همكارى با سازمان «اكو» بود، بر علاقه فراوان «عشق آباد» جهت گسترش همكارى ها با اين سازمان تاكيد كرد. به هرحال، وجود خط راه آهن «سرخس، تجن، مشهد» با جابه جايى سالانه حدود پنج ميليون تن كالا، خط كشتيرانى بين ايران و كشورهاى آسياى مركزى و راه هاى ارتباطى زمينى از عوامل مهم در زمينه توسعه و گسترش اين سازمان اقتصادى حداقل در بين كشورهاى آسياى مركزى محسوب مى شود. در اين راستا، ساخت خط راه آهن «ايران، تركمنستان، قزاقستان» به طول ۹۰۰ كيلومتر نيز با هدف جا به جايى سالانه ۱۵ ميليون تن كالا از آذر ماه سال ۱۳۸۶ آغاز شده است. تركمنستان تاكنون براى ساخت ۱۰۰ كيلومتر از ۷۰۰ كيلومتر خط راه آهن كه در خاك اين كشور قرار دارد، بيش از ۱۰۰ميليون دلار هزينه كرده است. اهميت «سازمان همكارى هاى اقتصادى»(اكو) براى تركمنستان به حدى است كه مقامات اين كشور آبان ماه سال ۱۳۸۶ از «خورشيد انور» دبيركل اين سازمان براى حضور در آيين گشايش مركز منطقه اى ديپلماسى بازدارنده دعوت به عمل آوردند. در حاشيه اين همايش، دبيران كل «اكو» و «سازمان همكارى اقتصادى شانگهاى» در هتل رئيس جمهور « عشق آباد » پايتخت تركمنستان نخستين يادداشت تفاهم بين دو سازمان را امضا كردند. دبيران كل دو سازمان در آيين امضاى اين يادداشت تفاهم بر اهميت توسعه و گسترش همكارى هاى چند جانبه بين دو سازمان تاكيد كردند. «سعيد طاهرى شمرانى» مشاور حقوقى دبيرخانه سازمان «اكو» در حاشيه اين آيين به ايرنا گفت: « با امضاى اين يادداشت تفاهم همكارى هاى دو سازمان در زمينه اقتصادى، تجارت، حمل و نقل، انرژى، محيط زيست و گردشگرى توسعه خواهد يافت. اين يادداشت تفاهم در واقع پايه استوارى براى همكارى هاى بعدى اين دو سازمان خواهد بود». گسترش همكارى هاى اقتصادى بين اعضاى «اكو» در حقيقت سبب ارتقا و بهبود وضعيت اقتصادى مردم اين كشورها مى شود و علاوه بر اين با كم ترين هزينه سبب برقرارى صلح و ثبات در بين اين كشورها خواهد شد. بايد در نظر داشت كه «اكو» به عنوان نقطه تماس سه قاره آسيا، اروپا و آفريقا از موقعيتى ممتاز و راهبردى در سطح بين المللى برخوردار است و منابع غنى و بكر معدنى و نفتى وگازى موجود دراكثركشورهاى عضو«اكو»سرمايه ارزشمندى را در اختيار اين سازمان قرار داده است. پيشتر، دبير كل «سازمان همكارى هاى اقتصادى» (اكو) گفته بود: « هزينه هايى كه سازمان هاى منطقه اى نظير «اكو» دارند خيلى كم تر از هزينه هايى است كه برخى كشورها براى فعاليت هاى نظامى صرف مى كنند». در حالى كه بودجه سالانه «اكو» سه ميليون دلار است ولى ارزش خريد يك هواپيمايى جنگى، بيش از ۲۰ ميليون دلار برآورد مى شود». تحليلگران اقتصادى معتقدند كه با توجه به وضعيت بحران مالى جهان و همچنين اوضاع منطقه آسياى مركزى نياز مبرمى براى گسترش روابط اعضاى سازمان همكارى هاى اقتصادى «اكو» وجود دارد. به همين دليل است كه رئيس جمهورى تركمنستان همواره به دنبال گسترش حضور فعال در «سازمان همكارى هاى اقتصادى» (اكو) است و «عشق آباد» ميزبان دومين همايش مقدماتى وزراى كشور اين سازمان در اوايل خرداد ماه جارى بود. رئيس جمهورى تركمنستان در پيامى به اين همايش تاكيد كرده بود:«برگزارى همايش مقدماتى وزراى كشور «اكو» در پيشگيرى از تروريسم در منطقه و جهان، مبارزه با مواد مخدر، مهاجرت غيرقانونى انسان و جرايم ديگر كمك فراوانى خواهد كرد». تركمنستان هم اكنون بشدت درگير مبارزه با اعتياد و قاچاق مواد مخدر است به طورى كه در مهر ماه امسال چند نفر از نيروهاى امنيتى اين كشور در درگيرى با قاچاقچيان مواد مخدر در شهر« عشق آباد» كشته شدند. در اين راستا، «بردى محمداف» همواره آمادگى تركمنستان را براى مبارزه با ترانزيت مواد مخدر، توزيع غيرقانونى اسلحه و جنايت هاى سازمان يافته اعلام كرده است. دبيركل «سازمان همكارى هاى اقتصادى» (اكو) نيز در خرداد ماه امسال براى سومين نوبت در دوره رياست جمهورى «بردى محمداف »به «عشق آباد» سفر و با وى در زمينه راه هاى گسترش روابط تركمنستان و اين سازمان مذاكره كرد. دو طرف در اين ديدار در زمينه گسترش روابط دو جانبه به ويژه حمل ونقل جاده اى و ريلى بين اعضاى «اكو» و تركمنستان گفت و گو كردند. «خورشيد انور» به «بردى محمداف» گفت:« راه اندازى مسير مستقيم « استانبول، تهران، عشق آباد، آلماتى» براى حمل و نقل كالا از طرح هاى آينده اين سازمان است». در نهايت اين كه رئيس جمهورى تركمنستان در ديدارهاى اخير خود با مقام هاى كشورهاى مختلف به ويژه با سفراى تركمنستان در خارج بر همگرايى عشق آباد با كشورهاى همسايه و عضو «اكو» تاكيد كرده است. سفر مكرر رئيس جمهورى تركمنستان به كشورهاى همسايه چون جمهورى اسلامى ايران، ازبكستان، قزاقستان، تاجيكستان، افغانستان و جمهورى آذربايجان نيز در راستاى تحكيم بيشتر همگرايى منطقه اى عشق آباد با اين كشورها در قالب سازمان «اكو» است. «بردى محمداف »گفته:« بايد براى توسعه روابط با اين كشورها از همه امكانات استفاده شود». «محمدرضا فرقانى» سفير جمهورى اسلامى ايران در تركمنستان نيز در اين ارتباط گفت: « خوشبختانه «تهران» و « عشق آباد» ديدگاه هاى مشتركى در زمينه گسترش روابط در چارچوب سازمان همكارى هاى اقتصادى «اكو» با يكديگر دارند». وى ترانزيت حدود پنج ميليون تن كالا در سال با ۵۰ هزار دستگاه كاميون بين ايران و تركمنستان و ايجاد خط كشتيرانى در درياى خزر را از مزيت هاى مهم دو كشور براى گسترش روابط در چارچوب سازمان همكارى هاى اقتصادى «اكو» دانست. كارشناسان پيش بينى مى كنند با توجه به موقعيت ممتاز و راهبردى كشورهاى عضو «اكو» در منطقه و جهان و بحران مالى كنونى و تاكيد كشورهاى عضو اين سازمان بر هماهنگى بيشتر، برگزارى نشست هاى اين سازمان موجب ارتقاى بيش از پيش مناسبات ده كشور عضو «اكو» خواهد شد.

هرچند قرقيزستان همچنان با مشكلات حاد ساختارى اقتصادى و اجتماعى دست به گريبان است، اما باقى اف به پشتوانه قول هاى اخير روسيه به مساعدت هاى مالى، نويد شروع دوره اى جديد از توسعه را به مردم داده است. قرقيزستان در حالى سال جديد را آغاز كرد كه انباشت مشكلات اقصادى در سال گذشته دولت اين كشور را با چالش هاى حادى مواجه، مشروعيت آن را در ميان مردم به نحو ملموسى كاهش داده و اسباب نارضايتى هاى بسيار مردم و انتقاد و اعتراض احزاب و گروه هاى سياسى اين كشور به ناكارآمدى دولت بود. روندها، حكايت از آن دارد كه نه تنها از روند رو به فزونى مشكلات در سال جديد كاسته نخواهد شد، بلكه اين مشكلات در ابعاد مختلفى توسعه خواهند يافت.به گزارش ايراس هرچند قربان بيك باقى اف و دولت او تدابير مختلفى را براى رفع مشكلات انديشيده و اجرا كردند، اما اين چالش ها به نحوى بايسته رفع نشد و انتقادها همچنان به قوت خود باقى است. انتقادها به دولت باقى اف در مقاطعى از سال گذشته تا بدان جا پيش رفت كه احزاب در گردهمايى در بيشكك به دول اولتيماتمى را براى رفع مشكلات تعيين كردند كه در غير اين صورت به اقدامات اعتراضى مردمى روى خواهند آورد. به هر تقدير باقى اف در تلاشى ديگر براى مقابله جدى با مشكلات و حل نهايى آنان، با ظاهرشدن در صفحه تلويزيون به مردم نويد شروع دوره اى جديد از توسعه را داد. شايان ذكر است كه باقى اف در راستاى ايجاد تحول در روندهاى اقتصادى و سياسى كشورش، طى ۱۰ روز حدود ۴۰ مقام ارشد دولتى را از كار بركنار و مقامات جديدى را به جاى آنها به كار منصوب كرد. اما به اعتقاد منتقدين، در تحرك سياسى جديد باقى اف هيچ چيز تازه اى مشاهده نمى شود. او در اين سخنرانى طبق روال سابق قول اصلاحات جدى و بنيادى را داد و بحران در اقتصادى جهانى را اسباب اصلى مشكلات و چالش هاى سياسى و اقتصادى معرفى كرده است. اين در حالى است كه ابعاد و تأثيرات رو به گسترش بحران اقتصادى جهانى در جريان است و ابعاد مختلف چالش هاى اقتصادى، صنعتى، به ويژه حوزه انرژى و به تبع آن اجتماعى قرقيزستان در حال فزونى است. با اين ملاحظه آنها تأكيد مى كنند؛ كه باقى اف در سخنرانى اخير خود تنها به لفاظى هاى صرف تكيه كرده و هيچ نمودى از تصميمات و اقدامات بنيادى براى سامان بخشيدن به نابسامانى هاى ساختارى در حوزه هاى اقتصادى، سياسى و اجتماعى قرقيزستان در آن مشاهده نمى شود. باقى اف در اين سخنرانى، ضمن اشاره به ضرورت ارتقاء كارآمدى دولت و نحوه اداره كشور، بر ضرورت مقابله جدى با فساد و ناكارآمدى در دولت تأكيد نموده است. باقى اف در بخشى ديگرى از سخنرانى خود از تمام احزاب و گروه هاى سياسى خواست تا به ارائه ديدگاه ها و راه كارهاى خود براى تسريع در روند توسعه كشور اقدام كنند. وى تاكيد كرد اگر احزاب در اداره كشور مشاركت فعال ترى داشته باشند، به نحو روشنترى مى توان به مديريت امورات اقدام نمود كه نتيجه آن زندگى بهتر و سطح رفاه بالاترى براى شهروندان است. همان طور كه منتقدان بارها اشاره كرده اند، ظاهر اين سخنان بسيار اغواكننده است، اما واقع امر آن است كه دولت و دولتمردان هيچ راه كار عملى براى عملياتى كردن اين سخنان اشاره نمى كنند و تأملى دقيق تر در روند جارى در قرقيزستان نيز حاكى از آن است كه در اين كشور تنها حزب حاكم يعنى «آق ژول» در روندهاى سياسى حضور موثر دارد كه اين حزب نيز تحت كنترل تعداد اندكى از نخبگان از جمله شخص باقى اف قرار دارد. نكته مهمى كه در تحليل ها به عنوان منشأ تأكيد باقى اف به شروع دوره اى جديد از توسعه به آن اشاره مى شود، وعده هاى روسيه مبنى بر اعطاى كمك مالى به قرقيزستان است كه در ديدار اخير ايگور سچين به بيشكك مطرح و در خصوص آن توافقات اوليه صورت گرفت. سچين در ديدار اخير خود با باقى اف در خصوص حوزه هاى اوليه همكارى روسيه و قرقيزستان گفتگو كرد كه به نظر مى رسد مقدمه اى براى سفر فوريه باقى اف به مسكو باشد. از قرار معلوم قول مساعد روسيه براى ارائه يك وام ۲ ميليارد دلارى در اين ديدار نهايى شده و موافقتنامه نهايى در اين خصوص در مسكو امضاء خواهد شد. شايان ذكر است كه سچين در اين ديدار وعده يك كمك بلاعوض ۱۵۰ ميليون دلارى و يك وام۳۰۰ ميليون دلارى ۴۰ ساله را كه بازپرداخت آن از هفت سال آينده آغاز مى شود، به مقامات قرقيز داده. روسيه همچنين تمايل خود را به خريد ۴۸ درصد از سهام شركت «داستان» (شركت توليدى تجهيزات نظامى) قرقيزستان به ارزش تقريبى ۱۸۰ ميليون دلار را اعلام كرده است. همچنين در اين ديدار درخصوص سرمايه گذارى ۱‎/۷ ميليارد دلارى و مشاركت روسيه در ساخت تأسيسات نيروگاه توليد برق - آبى در قرقيزستان نيز گفتگوهايى انجام شده و طرف روسيه به اين امر نيز اعلام علاقه كرده است.