به تبع جنگ پنج روزه ماه اوت در قفقاز جنوبى ميان روسيه و گرجستان و بروز اختلاف گازى ميان مسكو و كى يف، نه تنها ژئواكونومى و ژئوپوليتيك منطقه قفقاز جنوبى، بلكه حوزه خزر و آسياى مركزى نيز به نحو ملموسى دستخوش تحول شده است. آمريكا و كشورهاى اروپايى در پى اين تحولات و به عبارتى به بهانه اين تحولات، ضمن تأكيد بر تقسيم بندى هاى جديد، درصدد توسعه نفوذ خود در منطقه بر آمده و برخى اقدامات عملى را نيز در اين راستا مطمح نظر قرار داد ه اند كه از آن جمله مى توان به تحكيم همكارى هاى راهبردى واشنگتن تفليس و ارائه پيشنهاد «همكارى شرقى» از سوى اتحاديه اروپا به كشورهاى حاضر در قفقاز جنوبى اشاره كرد. مجموعه اين تحولات روسيه را براى حفظ منافع خود در منطقه به واكنش واداشته كه ارائه پيشنهاد ايجاد «سازمان همكارى هاى اقتصادى خزر» در اين راستا ارزيابى مى شود. يكى از نتايج اوليه جنگ اوت در اوستياى جنوبى و بروز مجدد بحران گازى ميان روسيه و اوكراين ايجاد مجالى جديد براى توسعه نفوذ كشورهاى غربى به حوزه قفقاز، خزر و به نحوى آسياى مركزى بود. كشورهاى غربى در فضاى پس از جنگ با بزرگ نمايى خطر روسى، تلاش مجدانه اى را براى تشديد سمت غربى سياست خارجى كشورهاى حاضر در اين مناطق به كار گرفتند كه از آن جمله مى توان به تلاش هاى واشنگتن براى تحكيم همكارى هاى خود با گرجستان و اصرار اتحاديه اروپا به عملياتى كردن ابتكار «همكارى شرفى» و راهبرد «سياست همسايگى اروپايى» اشاره كرد. اما از آنجا كه روسيه همچنان حوزه شوروى سابق را «خارج نزديك» و حوزه منافع حياتى خود مى داند، به انحاء مختلف نسبت به اين تلاش ها واكنش نشان داده است. روسيه افزون بر تلاش هاى پيشين، وزير امور خارجه خود را به باكو گسيل داشته تا با پيشنهاد ايجاد «سازمان همكارى هاى خزر» از يك سو به عنوان سازوكارى سلبى به تحديد نفوذ كشورهاى غربى در حوزه خزر اقدام كند و از سوى ديگر به عنوان سازوكارى ايجابى نقش خود را به عنوان مبتكر اصلى حوزه خزر بازتثبيت كند. در همين راستا سرگئى لاوروف با سفرى دو روزه  به باكو، مذاكره با مقامات اين كشور در حوزه هاى مختلف به ويژه بررسى نتايج اوليه عملياتى شدن موافقتنامه دوستى و همكارى راهبردى ميان دو كشور كه مارس ۲۰۰۸ به امضاء طرفين رسيده بود و همچنين تحكيم همكارى ها در حوزه خزر در دستوركار قرار داد. او در بدو ورود به آذربايجان،  مذاكره با سران اين كشور از جمله الهام  على يف را يكى از دلايل اصلى سفر خود عنوان و تبادل نظر در خصوص روابط دوجانبه و دورنماى توسعه اين روابط را از موضوعات اصلى گفتگوى خود با مقامات آذرى عنوان كرد. به تأكيد منابع خبرى، لاورف در سفر خود به باكو ضمن تأكيد بر اين نكته كه روسيه و آذربايجان به عنوان دو كشور همسايه و دو بازيگر مهم منطقه اى واجد حوزه هاى مختلفى براى تعامل هستند، طيف متنوعى از مسائل از جمله همكارى هاى سياسى و همكارى هاى دوجانبه در حوزه هاى اقتصادى و اجتماعى را با مقامات آذرى مورد بحث و گفتگو قرار داد. تبادل نظر در خصوص مسائل حوزه خزر از جمله تعيين رژيم جديد حقوقى اين دريا، ايجاد مكانيسمى چندجانبه براى تأمين امنيت حوزه خزر و سامان دهى به همكارى هاى اقتصادى در اين حوزه از ديگر موضوعات گفتگوى لاوروف با مقامات آذرى بود. هرچند در مذاكرات وزير خارجه روسيه و مقامات آذربايجان مسائل مختلفى مورد بحث قرار گرفت، تعارفات سياسى بسيارى رد و بدل شد و طرفين در خصوص مسائل مختلف بر وجود ديدگاه هاى مشترك تأكيد كردند، اما به تأكيد تحليلگران دو كشور در خصوص برخى موضوعات از جمله دو موضوع مهم قره باغ و نقش منطقه اى روسيه در قفقاز جنوبى با يكديگر اختلافات اساسى دارند. به اعتقاد تحليلگران آذرى همان طور كه روند تحولات و رفتارهاى روسيه نيز نشان مى دهد، اين كشور هيچ تمايلى به ورود جدى براى حل اختلافات مزمن در منطقه  قفقاز جنوبى به ويژه مسأله حساسيت برانگيز قره باغ ندارد و مداخله جزئى اين كشور در موضوع روابط آذربايجان و ارمنستان كه از جمله طى ماه هاى گذشته در قالب دعوت از رؤساى جمهور اين دو كشور به مسكو و انجام مذاكره در حضور ديميترى مدودف انجام شد، در راستاى منافع خاص مسكو و نه به واسطه ماهيت مسأله بوده است. در اين راستا، بر اين نكته تأكيد مى شود كه ابتكار محدود مسكو به واسطه اين نگرانى صورت گرفته كه اين كشور عرصه ابتكار در قفقاز جنوبى را به يكباره به تركيه و گروه مينسك واگذار نكند و با ايراد ابتكارى در اين خصوص به توازن مداخله اقدام كند. همين موضع گيرى هاى مبهم كه در مقاطع مختلف در حمايت از كل قضيه، در مقطع ديگر در حمايت از يكى از طرفين (آن هم به صورت مبهم) صورت گرفته، اسباب، رنجش باكو و گاهاً ايروان را فراهم آورده است. به اعتقاد برخى مقامات آذرى؛ روسيه در مقاطع مختلف تنها به فكر بهره گيرى از اين تنش در راستاى منافع خود بوده و هيچگاه عزمى جدى براى حل نهايى اختلافات به كار نبسته است. حال آنكه به اعتقاد آنها بر كسى پوشيده نيست كه مسكو از اهرم هاى فشار و مجاب سازى مؤثرى بر ارمنستان برخوردار است و با زحمت كمترى نيست به كشورهاى غربى مى تواند در اين رابطه به اقدام مؤثر مبادرت كند. هم از اين رو اعتقاد برخى در باكو بر اين است كه علت اصلى سفر لاوروف به آذربايجان و تأكيد او بر توسعه همكارى هاى راهبردى با باكو، نگرانى روسيه از تشديد نفوذ نرم آمريكا و اتحاديه اروپا به قفقاز جنوبى از جمله در قالب «سياست همسايگى اروپايى» و «همكارى شرقى» بوده است. با اين ملاحظه، ارائه پيشنهاد ايجاد مكانيسم چندجانبه براى امنيت سازى در حوزه خزر كه از سوى روسيه زير عنوان «سازمان همكارى هاى اقتصادى خزر» پيشنهاد شده، تلاشى بازدارنده از سوى اين كشور براى تحديد نفوذ بازگفته و نه به واسطه ماهيت مسأله تلقى مى شود. به عبارتى، روسيه جارى شدن اين ابتكار در حوزه خزر را سازوكار مناسبى براى مهار نفوذ رو به گسترش كشورهاى غربى از جمله آمريكا در قفقاز جنوبى و آسياى مركزى مى داند و همان طور كه ذكر شد نكته حائز تأمل اين است كه روسيه در اين ابتكار تحكيم همكارى هاى اقتصادى (قدرت نرم) را پيشنهاد كرده كه آمريكا و اتحاديه اروپا نيز عمدتا  از همين سازوكار براى نفوذ استفاده و اغلب نيز موفق بوده اند. در تأييد اين مدعا كه هدف اصلى روسيه ماهيت مسأله نبوده و ايجاد توازن و به عبارت بيرون اندازى كشورهاى غربى از حوزه نفوذ خود را مطمح نظر دارد، مى توان به اين مهم اشاره كرد كه در ابتكار مسكو به ايران كه يكى از اطراف مهم حوزه خزر است و امكان ناديده گرفتن منافع و ملاحظات آن در ترتيبات خزر وجود ندارد، التفات بايسته اى صورت نگرفته است. همچنين روسيه در ابتكار جديد خود به خط لوله ناباكو در حوزه انرژى خزر كه كشورهاى منطقه به ويژه آذربايجان براى آن اهميت خاصى قائل هستند و اخيرا ساير كشورهاى حوزه خزر از جمله تركمنستان و قزاقستان نيز براى الحاق به آن ابزار تمايل كرده اند، نيز عنايتى نكرده كه نشان از وجه ضدغربى اين ابتكار دارد. در برخى تحليل ها با پيوند دادن دو موضوع بازگفته، بيرون گذارى ايران از حوزه خزر نيز به عنوان يكى ديگر از اهداف روسيه از اين ابتكار ذكر شده است. به اين عبارت كه با توجه به ابراز تمايل مكرر ايران به الحاق به اين خط لوله از جمله از طريق انتقال گاز تركمنستان از طريق خاك خود به تركيه و از آنجا به اروپا و امضاء چند سند همكارى ميان تهران و باكو كه در سفر الهام على يف به تهران (براى شركت در نشست دهم سران كشورهاى عضو اكو) انجام شد، روس ها از اين بابت نگران شده اند كه همكارى ايران و آذربايجان منجر به ورود ايران به خط ناباكو شده و در نتيجه روسيه در اين ميان به حاشيه رانده شود. از اين رو همزمانى سفر لاوروف به آذربايجان (چهارشنبه، همزمان با نشست سران در تهران) بى ارتباط دانسته نمى شود. در اين رابطه تأكيد بر آن است كه هرچند ايران و روسيه در خصوص تحديد نفوذ آمريكا و كشورهاى اروپايى به حوزه خزر اتفاق نظر دارند، اما روسيه به واسطه مقدورات و ظرفيت هاى بالاى ايران براى نقش آفرينى در اين حوزه،  به اين كشور نيز به عنوان رقيب مى نگرد و تمايلى به تشديد فعاليت و تقويت  همكارى هاى آن با كشورهاى منطقه به ويژه در حوزه انرژى ندارد. لذا، هرچند ممكن است در آتيه پيشنهاداتى به تهران ارائه كند، اما به نظر مى رسد تمايل اوليه برون گذارانه ايران از اين طرح از سوى مسكو با اين پس ذهنيت صورت گرفته كه ورود هر كشور ثالثى به حوزه خزر نافى منافع روسيه خواهد بود. هرچند تأكيد روسيه بر اين است كه ايجاد «سازمان همكارى هاى اقتصادى خزر» سازوكارى مناسب براى تحصيل آسان تر و سريع منافع كشورهاى اين حوزه،  نزديك تر شدن مواضع آنها و تأمين هرچه مطلوب تر منافع اين كشور در عرصه بين المللى خواهد بود، اما، با ملاحظه دلايل بازگفته،  اعتقاد برخى بر آن است كه روسيه با ايراد ابتكار ايجاد «سازمان همكارى هاى اقتصادى خزر» علاوه بر غرب به تحديد حضور ايران (و به عبارتى هر كشور ثالث ديگر) در حوزه خزر نيز مى انديشد.

مقام هاى دفاعى و دولتى آمريكا اعلام كردند، انتظار مى رود دولت اوباما اهداف جديد جنگ در حال تضعيف افغانستان را به زودى اعلام كند. به گفته اين مقام ها در اين اهداف همچنين به پاكستان، كشور همسايه  افغانستان، نيز وظيفه سركوب افراطى گرايى داده شده است. به گزارش ديپلماسى ايران، انتظار مى رود كه اين اهداف كاخ سفيد تقريبا همانند ۱۵ هدفى باشد كه در گزارش ۲۰ صفحه اى طبقه بندى شده  رئيس ستاد مشترك ارتش آمريكا آورده شده است. از جمله  اين اهداف، خلاص شدن از شر پناهگاه هاى تروريست ها در پاكستان و اتخاذ يك رويكرد منطقه اى براى كاهش تهديد تروريسم و افراطى گرايى در هر دو كشور است. دريادار مايك مولن، رئيس ستاد مشترك ارتش آمريكا، در گفت وگو با كانال پى.بى.اس در اين باره گفت: «كار ما تقريبا تمام شده است. در اين گزارش به پناهگاه هاى پاكستان و اين مطلب اشاره شده است كه بايد مطمئن شد كه افغانستان نيز در دراز مدت فضايى ايجاد نخواهد كرد كه يا القاعده يا طالبان بتوانند بار ديگر بازگردند. همچنين در اين گزارش نياز نسبت به ثبات، توسعه  اقتصادى و حاكميت بهتر در افغانستان و توسعه  نيروهاى مسلح اين كشور نيز اشاره شده است.» خبرگزارى آسوشيتدپرس به نقل از يك مقام دولت باراك اوباما، رئيس جمهورى آمريكا، نوشته است كه اگرچه اين گزارش تكميل نشده، اما يكى از تاكيدهاى آن بر اين مطلب است كه پاكستان بايد متوجه شود كه مبارزه با افراطى گرايى به نفع خود اين كشور، آمريكا و نيروهاى سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) نيز هست. انتظار مى رود كه اوباما در نشست ماه آينده  سران ناتو در اروپا در مورد اهداف مورد بررسى دوباره قرار گرفته  آمريكا در افغانستان به كشور هاى عضو اين سازمان توضيح دهد. مقام هاى دفاعى آمريكا اعلام كردند، اهداف اين بررسى انجام شده در داخل كاخ سفيد كه شوراى امنيت ملى آمريكا نيز كار هماهنگى آن را برعهده داشته است، سه تا پنج ساله هستند، ولى اين امر بدان معنى نيست كه آمريكا در اين مدت از افغانستان خارج خواهد شد. به گفته  مقام هاى ارشد نظامى و اطلاعاتى آمريكا، هدف اين كشور در افغانستان بايد حفاظت از دولت شكننده  كابل در برابر سقوط ناشى از فشارهاى وارده از سوى طالبان باشد؛ هدفى كه تنها از طريق همكارى پاكستان در افزايش پايدار نيروهاى امنيت ملى افغانستان و تقويت كمك اقتصادى در منطقه پيش خواهد آمد. از سوى ديگر ژنرال ديويد پترائوس، فرمانده  نيروهاى مركزى آمريكا، و ريچارد هالبروك، فرستاده  ويژه آمريكا به افغانستان و پاكستان، به طور خصوصى و محرمانه با چندين سناتور آمريكايى ديدار كردند. خبرگزارى فرانسه نيز به نقل از سناتورها و مشاوران گزارش داده است كه اوباما به احتمال زياد پيش از حضور هيلارى كلينتون، وزير امور خارجه  آمريكا، در نشست در سطح وزراى كشورهاى عضو پيمان نظامى ناتو در ۳۱ مارس در لاهه  در هلند نتايج اين بررسى راهبردى را علنا اعلام خواهد كرد. يك مشاور سناى آمريكا در اين باره گفت: «فكر مى كنم كه اين كار در چند هفته  آينده انجام خواهد شد، زيرا به نظر من آنها مى خواهند پيش از سفر كلينتون به نشست وزراى ناتو در پايان اين ماه نتايج آن را علنا اعلام كنند.» در اين نشست پشت درهاى بسته، رهبران دموكرات و جمهوريخواه سنا، اعضاى بلند پايه  كميته  روابط خارجى، خدمات مسلح و اطلاعات سنا نيز شركت داشتند. يك مشاور ديگر سنا و كارشناس امور آسياى جنوبى در اين باره گفت: «به نظر من، گزينه ها بى حد و حصر نيستند. بنابراين مطمئن نيستم كه آنها چه ايده  جديدى خواهند داشت كه با قبلى ها تفاوت اساسى داشته باشد. پاكستان كه اخيرا يك هيات عالى رتبه  خود را به واشنگتن فرستاده بود، خواستار دريافت سخت افزارهاى روابط خارجى سنا و سناتور ريچار لوگار از اعضاى جمهوريخواه بلندپايه  اين هيات، به زودى اين طرح ها را اعلام خواهند كرد.» اين مشاور در پاسخ به اين پرسش كه آيا دولت اوباما از تحميل شرايطى به كمك ارتش آمريكا به اسلام آباد حمايت خواهد كرد، گفت: «اوباما، كلينتون و جو بايدن، معاون رئيس جمهورى آمريكا، از اين قانون در سال ،۲۰۰۸ هنگامى كه هنوز خود سناتور بودند، حمايت كردند.» به گفته  مقامات يكى از محورهاى اصلى اين گزارش اين است كه ارتش به تنهايى نمى تواند در جنگ پيروز شود، به همين دليل انتظار مى رود كه دولت اوباما از يك راهبرد ضد شورشى گرى حمايت كند كه بخش هاى نظامى و غير نظامى دارد و از انتظارات آمريكا براى دموكراسى و خودكفايى افغانستان كم مى كند. از سوى ديگر بان كى مون دبيركل سازمان ملل پيش بينى كرد، سال جارى ميلادى سالى مهم، تعيين كننده و سخت در افغانستان باشد. بان كى مون، دبيركل سازمان ملل با اشاره به احتمال افزايش خشونت و حملات در افغانستان همزمان با نزديك شدن به انتخابات سراسرى و رياست جمهورى در ماه اوت آينده گفت: «احتمال اينكه موج حملات گسترش يابد و سريع تر صورت گيرد زياد است و اين مساله موجب مى شود كه نيروهاى بين المللى بيشترى به افغانستان فرستاده شود.» بان كى مون در گزارشى كه به شوراى امنيت و مجمع عمومى سازمان ملل ارائه كرد برگزارى انتخاباتى شفاف در افغانستان و تلاش دولت اين كشور در اين زمينه در راستاى تاكيد بر مشروعيت اين دولت و نيز احترام به قانون اساسى را خواستار شد. دبيركل سازمان ملل از شوراى امنيت خواست مسئوليت هيات اين سازمان در افغانستان را ۱۲ماه ديگر تمديد كند تا اين هيات سازمان ملل بتواند به كابل در برگزارى انتخابات حياتى كمك كند. هيات سازمان ملل يك يگان انتخاباتى سياسى را براى همكارى احزاب سياسى افغانستان، جامعه مدنى و نامزدهاى انتخاباتى براى آمادگى در جهت برگزارى انتخابات سراسرى نيز تشكيل خواهد داد. دبيركل سازمان ملل تاكيد كرد، هيات سازمان ملل به تلاش هايش به طور بى طرفانه و در راستاى تضمين برگزارى انتخابات شفاف و آزاد در افغانستان ادامه خواهد داد. وى پيش بينى كرد، انتخابات شاهد رقابتى داغ خواهد بود و آن در مرحله اى بسيار پرخشونت برگزار مى شود. دبيركل سازمان ملل عنوان كرد كه انتخابات رياست جمهورى كه قرار است در كابل در ماه اوت آينده برگزار شود، اجماع سياسى را كه همچنان در افغانستان شكننده است آزمايش خواهد كرد. من پيش بينى مى كنم كه درگيرى ها در آن زمان نيز گسترش يابد. بان كى مون تصريح كرد، با توجه به بسيارى از مسائلى كه نشان مى دهد اوضاع امنيتى در افغانستان هر روز بدتر مى شود، برخى مسائل نيز وجود دارند كه ما را تا حدى اميدوار مى كنند از جمله  اين مسائل ادامه استقرار نيروهاى بين المللى بيشتر با هدف بهبود تامين امنيت ملت افغانستان به ويژه با توجه به تصميم دولت آمريكا در زمينه  افزايش نيروها در افغانستان هستند.