با وجود نقايص فراوان موجود در ناتو، اين سازمان در حالى شصتمين سالگرد تاسيس خود را جشن مى گيرد كه به نظر نمى رسد اعضاى حاضر در نشست سران ناتو بتوانند در كوتاه مدت از عهده حل مشكلات انبوه پيشروى اين سازمان بر آيند. به گزارش ايسنا، روزنامه آلمانى تاگس شائو در گزارشى با اشاره به نشست كنونى سران سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) كه از روز جمعه در استراسبورگ فرانسه آغاز شده، آورده است: به نظر مى رسد مشكلات پيش روى ناتو هميشگى باشد چرا كه با وجود وعده وعيد هاى داده شده در كنفرانس پيشين اين سازمان، به نظر نمى رسد كه اعضاى ناتو توانسته باشند از عهده بر طرف كردن مشكلات اين سازمان بر آيند. طبق گزارش تاگس شائو كه به قلم كريستين تيلز نگاشته شده، پايان جنگ سرد، از بين رفتن و ناپديد شدن رقباى نظامى اين سازمان و دست و پنجه نرم كردن آن با مشكلات فرامرزى اش را به دنبال داشته است. تاگس شائو مشكلات عمده پيش روى اين سازمان را استراتژ يهاى اعضاى ناتو در افغانستان و همچنين تصميم قطعى در مورد رياست آتى ناتو برشمرده است: پايگاه اينترنتى اين روزنامه مى افزايد: مرور استراتژى اتخاذ شده در افغانستان طى شش سال گذشته از سوى ناتو حاكى از آن است كه اين سازمان در تحقق انتظارات خود با شكست مواجه شده است؛ چرا كه با وجود آنكه هدف اصلى اين سازمان در افغانستان ديگر صدور دموكراسى آن هم با الگوهاى غربى نيست و مساله مطرح شده در اين ارتباط بيش از هر چيز ديگرى حول محور ايجاد ثبات مى چرخد، مرور شرايط امنيتى اين كشور نشان دهنده شكست اين هدف است و اين كشور نتوانسته است از عنوان مركزى براى آموزش تروريسم بين المللى خارج شود.علاوه بر اين ماموريت اين سازمان طى سال هاى اخير در افغانستان با بحث ها و اختلاف نظر هايى همراه بوده است. به گونه اى كه فرانتس يوزف يونگ وزير دفاع آلمان با انتقاد از انتظارات آمريكا در خصوص چگونگى ماموريت اعضاى ناتو در اين ارتباط اظهار داشته بود: ما مسئول اصلى پاسخگويى به مشكلات و مسايل افغانستان نيستيم. اين روزنامه در ادامه آورده است: با اين حال به نظر مى رسد كه آمريكا و باراك اوباما به عنوان نماينده حاضر از سوى آمريكا در نشست ناتو، بار ديگر خواسته خود را مبنى بر دخالت بيشتر كشورهاى عضو ناتو و مخصوصا  آلمان براى آموزش نيروهاى بومى اين كشور مطرح كند. مطمئنا ترس و واهمه از شكست دوباره استراتژى شكست خورده ناتو در افغانستان، مذاكرات و مباحث اين سازمان را تحت تاثير جدى خود قرار مى دهد. طبق گزارش تاگس شائو، يكى از تفاوت هاى اصلى نشست فعلى ناتو با نشست هاى پيشين اين سازمان در عضويت فرانسه و بازگشت كامل اين كشور به ساختار ناتو بر مى گردد. البته پيش از اين نيز بارها از عملكرد ضعيف اين كشور در افغانستان انتقاد شده بود. در ادامه گزارش تاگس شائو آمده است: بحث بر سر دبير كل آتى ناتو نيز مطمئنا از رئوس كارى و مسايل پيش روى ناتو است. البته در اين مورد نيز ناتو با مشكلاتى روبروست كه اهم آن ديد انتقادى تركيه نسبت به نخست وزير دانمارك يعنى آندرس فوگ راسموسن است يعنى گزينه اى كه احتمال مى رود رياست آتى ناتو به وى واگذار شود؛ چرا كه به عقيده مقامات تركيه، راسموسن در بحث هاى مربوط به انتشار تصاوير توهين آميز از پيامبر اسلام در سال ۲۰۰۵ از سوى يك روزنامه دانماركى، بسيار ضعيف عمل كرد. البته مقامات آمريكايى نيز با اين پيشنهاد زياد موافق نيستند. تاگس شائو مى افزايد: مسايلى همچون عضويت كرواسى، آلبانى، اوكراين و گرجستان نيز از چالش هاى پيش روى ناتوست هر چند كه اين مشكل در مقايسه با ساير موارد چندان از اهميت برخوردار نيست؛ چرا كه عضويت كرواسى و آلبانى تقريبا مسجل شده است. مساله مبهم درخواست آرزوى گرجستان و اوكراين است. مساله حاضر يعنى گسترش ناتو به شرق يكى از مسايل مهم قبل از هر چيز براى آمريكاست؛ چرا كه اروپا در اين مورد محتاطانه تر عمل كرده است و وزير دفاع آلمان نيز پيش از اين از آزمايش اين استراتژى خبر داده بود.در قسمت پايانى گزارش تاگس شائو آمده است: با وجود كوهى از مشكلات، به نظر نمى رسد كه ناتو بتواند بعد از پايان نشست دو روزه اش به راه حل هاى روشن و قطعى براى اين مشكلات دست يابد. در برابر مشكل تجديدنظر در استراتژى هاى اين سازمان ، اقدامات اعضا مطمئنا به ايجاد يك كارگروه محدود خواهد شد. انتخاب قطعى دبير كل جديد نيز مطمئنا همچنان معلق خواهد ماند. تصميم گيرى براى عضويت برخى كشورها در ناتو نيز به جلسه ديگرى موكول خواهد شد و تنها در مورد افغانستان اگر به طرح ريزى و ارائه نظر بسنده نشود، تصميماتى اتخاذ خواهد شد؛ چرا كه به نظر مى رسد مساله اصلى و بسيار مهم مطرح براى ناتو آن هم در شصتمين سالگرد تاسيس آن، تاثيرگذارى موثر بر رسانه هاى جمعى بوده است.
كمك تركمنستان و ازبكستان به ناتو
از سوى ديگر ازبكستان و تركمنستان تصميم دارند به ناتو اجازه دهند تا محموله هاى خود را از قلمرو آنان به تاجيكستان انتقال دهد. تحليلسگران منطقه اى بر اين باورند كه اين موضوع نشانه روشنى است از اينكه هر دو كشور مى خواهند بصورت هماهنگ با غرب همكارى كنند.در پى گفت و گوهاى انجام گرفته در مورخه ۲۵ فوريه سال جارى رؤساى جمهور ازبكستان و تركمنستان در عشق آباد، اين موضوع روشن شد كه آنان آماده همكارى، براى اجازه دادن به هواپيماهاى بارى ناتو براى عبور از آسمان كشورشان به مقصد افغانستان هستند.به گزارش ايران شرقى ازبك ها پا را پيشتر گذاشته و اجازه حمل و نقل محموله هاى غير نظامى از راههاى زمينى كشورشان را نيز به ناتو داده اند. براى اين منظور دو مسير در نظر گرفته شده است: يكى راه آهن از طريق ازبكستان تاجيكستان به مرز افغانستان و ديگرى يك راه مستقيم كه محموله ها را از شهر مرزى ترمذ ازبكستان به بندر خيرتان در آن سوى مرز در داخل افغانستان انتقال مى دهد.تحليلگران بر اين باور هستند كه اظهارات كريم اف و بردى محمد اف حاكى ازاين است كه دو طرف ديدگاههاى مشتركى در كمك به عمليات ناتو در افغانستان دارند. هر دو كشور توافقات مربوط به خود را با ناتو انجام داده اند، اما هنوز رسما اعلان نداشته اند.موضوع انتقال محموله هاى ناتو از خاك ازبكستان به افغانستان در سفر۱۷ فوريه فرمانده كل ارتش آمريكا در منطقه، (ژنرال ديويد پترائوس) به تاشكند مورد بحث قرار گرفت. به نظر مى رسد كه وى موافقت رئيس جمهورى تركمنستان را نيز در سفر يك ماه قبل خود به آن كشور به دست آورده است.يك تحليلگر مقيم تاشكند مى گويد: كريم اف و بردى محمد اف به اين خاطر تصميم گرفتند كه موضع مشتركى در موضوع افغانستان و همكارى با ناتو داشته باشند، تا قوى و نيرومند به نظر آيند.تحليلگران مى گويند بعد از آنكه تحريم هاى اتحاديه اروپا نسبت به ازبكستان كه در پى حوادث مى ۲۰۰۵ انديجان برقرار شده بود، برداشته شد كريم اف نسبت به غرب نرمش بيشترى نشان داد. تركمنستان نيز زمانى به اروپا نزديك شد كه بردى محمد اف در انتخابات رياست جمهورى ۲۰۰۷ پيروز و تغييرات مهمى را در سياست هاى صفر مراد نيازف بوجود آورد.به نظر مى رسد هر دو كشور درنظر دارند به عنوان بخشى از سياست مستقل از روسيه كه داراى نفوذ زيادى در آسياى مركزى است، با شركاى غربى همكارى كنند. مسكو قسمت اعظم گاز صادراتى تركمنستان و ازبكستان را خريدارى مى كند. همچنين اين كشور درصدد توسعه حضور اقتصادى خود در هر دو كشور فوق است.يك تحليلگر مقيم تاشكند مى گويد، دو كشور ازبكستان و تركمنستان با نزديك كردن دوستانه خود به غرب و آمريكا مى خواهند تعادلى را با نفوذ روسيه در آسياى مركزى ايجاد كنند.تركمنستان سياست بى طرفانه اى را اعلان نموده و بنابر اين ترجيح مى دهد خود را در برنامه هاى بشر دوستانه در افغانستان دخيل نمايد. اين كشور در حال حاضر سرگرم ساخت راه آهن است كه به مرز افغانستان منتهى مى شود. تركمنستان همچنين خطوط انتقال برق را بازسازى مى كند.يك تحليلگر مقيم تاشكند پيش بينى مى كند كه اين امكان وجود دارد كه با ورود فعال ازبكستان و تركمنستان به حوزه همكارى با ناتو، در آينده گام هاى بلندترى را نيز بردارند. كه اين ها علائم مثبتى براى غرب هستند. اما اين كشورها بايد منتظر واكنش هاى روسيه نيز باشند.

هرچند دولت قزاقستان در راستاى حركت تدريجى و آهسته اين كشور به سوى دموكراسى ايجاد نظام چندحزبى را در دستوركار قرار داده، اما منتقدين تحقق اين هدف را با ترديدهاى بسيار مواجه مى بينند. به گزارش ايراس اعتقاد تقريبا كليه تحليلگران بر آن است كه پس از فروپاشى شوروى، چه به لحاظ سخت افزارى (ساختار و نهاد) و چه نرم افزارى (انديشه ها و رويكردها) تحولى عمده در نظام هاى سياسى حاضر در جغرافياى اين امپراتورى به وقوع نپيوست و همان روندهاى متمركز سياسى در اين نظام ها تكرار استمرار يافت. اما طى سال هاى اخير با وقوع تحولات در محيط داخلى اين كشورها از جمله رشد طبقه متوسط و همچنين تحول در محيط بيرونى آنهاحركت هايى به سوى دموكراسى در اين كشورها آغازيدن گرفت.در ميان اين، كشورهايى از جمله اوكراين و گرجستان به طور نسبى گام هاى مثبتى را در جهت متكثر كردن نظام هاى سياسى خود برداشتند، اما برخى ديگر همچنان بر استمرار نظام هاى سياسى متمركز تأكيد كردند. هرچند قزاقستان در منطقه آسياى مركزى، به سان ساير كشورهاى اين منطقه داراى يك نظام رياست جمهورى فردمحور است و نهادهاى مدنى از جمله احزاب از دامنه فعاليت محدودى برخوردارند، اما از ديدگاه تحليلگران اين كشور نسبت به ساير كشورهاى اين منطقه به طور نسبى از فضاى سياسى بازترى برخوردار است. در اين ميان، تعامل فعال تر  آستانه با كشورها و نهادهاى غربى از جمله موضوع رياست قزاقستان بر سازمان امنيت و همكارى اروپا اسباب و فشارى غيرمستقيم بر اين كشور براى مبادرت به اصلاحات دموكراتيك بيشتر بوده است. اين كشور به ويژه در روند تعاملى با نهادهاى غربى از جمله سازمان بازگفته به اصلاحات محدود دموكراتيك تن داده كه از آن جمله مى توان به اصلاح قانون احزاب براى ايجاد بسترشكل گيرى نظام چند حزبى اشاره كرد. در همين رابطه و با التفات به تصويب نهايى قانون جديد احزاب در پارلمان و تأييد آن از سوى نورسلطان نظربايف، رئيس جمهور اين كشور، طى هفته هاى اخير از احتمال انحلال پارلمان و برگزارى انتخابات زودهنگام پارلمانى براى انطباق با قانون جديد سخن به ميان آمده است و حتى در برخى منابع اخبارى در خصوص مذاكره نمايندگان دولت با برخى گروه هاى سياسى از جمله گروه هاى مخالف براى برگزارى انتخابات زودهنگام منتشر شده است. شايان ذكر است كه در جريان انتخابات اوت ۲۰۰۷ تنها حزب «نور اتان» توانست با گذر از مانع ۷ درصدى به مجلس راه يافته و اكثريت آن را به دست بگيرد. شش حزب ديگرى كه در اين انتخابات شركت كرده و نتوانسته بودند از اين مانع عبور كنند از حضور در پارلمان بازماندند. با اين ملاحظه، برنامه اى در دستوركار دولت قرار گرفت تا با انديشيدن تمهيداتى پارلمان اين كشور حداقل با شركت دو حزب تشكيل شود. به همين منظور لايحه اى از سوى دولت تقديم به پارلمان شد و با تصويب آن در مرحله اجرايى شدن قرار گرفت. با التفات به اين اصل، در صورتى كه تنها يك حزب بتواند از مانع ۷ درصدى براى ورود به پارلمان را بگذرد، در آن صورت حزبى كه بيشترين آراء را پس از اين حزب كسب كرده، با شرايطى خاص مى تواند نمايندگان خود را راهى پارلمان كند. با اين ملاحظه، برخى تحليلگران با اشاره به تصويب لايحه اصلاح قانون انتخابات و اين كه درخواست آستانه براى رياست بر سازمان امنيت و همكارى اروپا پذيرفته شده و قرار است اين كشور در سال ۲۰۱۰ رياست دوره اى آن را به عهده گيرد، احتمال انحلال پارلمان و برگزارى انتخابات زودهنگام را منتفى نمى دانند. از منظر آنها، دولت قزاقستان با مبادرت به اين اقدام و نمايش روندهاى دموكراتيك در اين كشور از يك سو در مقام پاسخ به منتقدان رياست اين كشور بر سازمان بازگفته برمى آيد و از سوى ديگر، با عنايت به وجود بحران و مشكلات اقتصادى در كشور، با برگزارى انتخابات و به تبع آن مشاركت دادن گروه هاى مخالف، مسئوليت نابسامانى هاى اقتصادى را با آنها تقسيم و از حدت انتقاداهاى آنها مى كاهد. اما منتقدان با ظاهرى و نمايشى خواندن اين تحولات، نسبت به ايجاد تحولات عمده از قبل اين اصلاحات بدبين هستند و احتمال اين كه نظام تك حزبى (روند جارى كه طى آن تنها حزب طرفدار نظربايف (نور اتان) يك تاز پارلمان است) به نظامى متكثر تبديل شود و احزاب مخالف بتوانند به حضورى مؤثر در مجلس دست يابند را محل ترديدهاى بسيار مى دانند. به اعتقاد آنها حتى اگر مجال حضور احزاب مخالفت در مجلس فراهم  آيد، با التفات به حمايت همه جانبه دولت از حزب «نور اتان»، اين حزب در مجالس آتى نيز در اكثريت خواهد بود و مخالفين با تعداد اندك كرسى  هاى احتمالى، به هيچ تأثير مؤثرى دست نخواهند يافت و حضور آنها در پارلمان تنها جنبه نمايشى و مشروعيت بخش خواهد داشت.