اعلام ناتو به برگزارى رزمايش نظامى در ماه مى در گرجستان، توجهات را از عرصه داخلى اين كشور به خارج آن معطوف داشته و واكنش هايى را نيز در مسكو برانگيخته است. اين اعلام در حالى صورت مى گيرد كه اوضاع در داخل گرجستان در پى تجمعات اعتراضى اخير مخالفين عليه ساكاشويلى با تنش هايى همراه بوده و روابط خارجى اين كشور در پى جنگ اوت به ويژه با روسيه هنوز به حالت عادى بازنگشته است. از سوى ديگر، تعاملات روسيه و ناتو نيز كه پس از چند ماه تعليق، در پى توافقاتى در ماه مارس در حال بازگشت به حالت عادى بود، به نظر مى رسد با اعلام برگزارى اين رزمايش، همچنان در وضعيت تنش و ركود باقى بماند. به گزارش ايراس، اعلام آمادگى ناتو براى برگزارى رزمايش نظامى در گرجستان در ماه مى در حالى صورت گرفته كه تجمعات اعتراضى داخلى در اين كشور همچنان در جريان است و حتى مخالفين از قصد خود براى گسترش دامنه تظاهرات به سراسر كشور خبر داده اند. به اعتقاد برخى تحليلگران، انتقادات مخالفين ميخائيل ساكاشويلى، بيش از سياست داخلى، معطوف به اشتباهات او در سياست خارجى است. همان طور كه در مطالب پيشين ويژه ايراس نيز اشاره شده، به باور مخالفين وعده هاى ساكاشويلى مبنى بر اعاده تماميت ارضى و تحكيم حاكميت تفليس بر تمام كشور نه تنها محقق نشده، بلكه اشتباه او در ورود به جنگ در اوستياى جنوبى و به تبع آن اعلام استقلال اوستياى جنوبى و آبخازيا، سبب از دست رفتن ۲۰ درصد از خاك اين كشور شده است. به تأكيد مخالفين، به تبع اشتباهات ساكاشويلى در سياست خارجى، تفليس در فرآگرد رقابت ژئوپوليتيكى ميان روسيه و آمريكا به بازيچه تبديل شده و اين دو بدون توجه به ملاحظات، منافع و ماهيت گرجستان تنها از تفليس براى بازى قدرت خود استفاده كرده اند. برخى تحليلگران نيز با تأييد اين ديدگاه، نمود اخير اين مسأله را اعلام آمادگى ناتو براى برگزارى مانور نظامى در گرجستان مى دانند كه به اعتقاد آنها بدون التفات به تحولات داخلى و خارجى اين كشور صورت گرفته و نه تنها به ثبات منطقه كمك نخواهد كرد، بلكه بر پيچيدگى هاى آن نيز خواهد افزود. ديميترى مدودف، رئيس جمهور روسيه در واكنش به اين اعلام، ضمن اشاره به اينكه روسيه به دقت تحولات گرجستان را زير نظر دارد، برگزارى مانور نظامى ناتو در گرجستان را «نادرست و خطرناك» توصيف و اعلام كرده كه مسكو در صورت ضرورت تصميمات مقتضى را در واكنش به اين تحول اتخاذ خواهد كرد. بر اساس اعلام ناتو، مانور اين سازمان در گرجستان از ۶ مه تا يك ژوئن با شركت ۱۹ كشور انجام خواهد شد و نه تنها اعضاء اين سازمان، بلكه شمارى از كشورهاى غيرعضو از جمله آذربايجان، ارمنستان، قزاقستان، مولداوى و حتى امارات متحده عربى نيز در آن شركت خواهند كرد. طبق اين اعلام، در اين مانور ۲۵ روزه حدود ۱۳۰۰ نظامى در پايگاه وازيانى در نزديكى تفليس مستقر خواهند شد اما تأكيد شده كه نيروهاى ناتو در اين مانور از تجهيزات جنگى استفاده نخواهد كرد. طى سال هاى اخير موضوع گسترش ناتو به شرق يكى از مهم ترين نگرانى هاى روسيه در سياست خارجى بوده است. مسكو كه اين مسأله را در كنار موضوع سپر موشكى آمريكا در اروپاى شرقى، اجزايى از راهبرد كلان «دربرگيرى جديد» روسيه مى داند كه واشنگتن از ابتداى فروپاشى شوروى مجدانه در پى عملياتى كردن آن بوده، مخالفت صريح خود را نسبت به تحركات ناتو در مرزهاى غربى خود اعلام داشته است كه نمود آن را در مخالفت انعطاف ناپذير آن با عضويت گرجستان و اوكراين در اين نهاد مى توان ملاحظه كرد. به تأكيد مدودف، ناتو قصد برگزارى رزمايش در منطقه اى را دارد كه تا چندى پيش در آن برخوردها و تنش هاى شديدى حادث شده و هم اكنون نيز وضعيت به ثبات بايسته نرسيده است. لذا، به اعتقاد او برگزارى اين مانور به نحوى ساده به معنى ايراد تهديد و افزايش پيچيدگى  در قفقاز خواهد بود. مدودف با مقايسه منطقه قفقاز با خاورميانه و شبه جزيره كره، تأكيد دارد كه برگزارى مانور نظامى در اين قفقاز به سان اين دو منطقه ايجاد تنش كرده و بى ثباتى هاى پيش بينى نا پذيرى را در پى خواهد داشت. با اعتقاد مسكو، اين اقدام ناتو كه به معنى حمايت نظامى از تفليس است، آبخازيا و اوستياى جنوبى را به اقدام متقابل از جمله از طريق تقويت بنيه نظامى خود تحريك خواهد كرد كه برآيند اين تحولات، افزايش تنش در گرجستان و سراسر منطقه قفقاز خواهد بود. شايان ذكر است كه رئيس جمهور آبخازيا در واكنش به اعلام برگزارى رزمايش ناتو، تأكيد كرده كه خلال برگزارى آن، مرزهاى خود با ساير مناطق گرجستان را مسدود و تدابير نظامى را در اين مرزها تشديد خواهد كرد و حتى در صورت ضرورت از روسيه براى تأمين امنيت اين مرزها كمك خواهد گرفت. به اظهار او؛ در ابتدا اين مرزها از سوى نيروهاى آبخازى محافظت خواهد شد، اما اين جمهورى در نظر دارد در آينده نزديك موافقتنامه اى را با روسيه براى حفاظت از مرزهاى خود با گرجستان امضاء كند. در همين بين جان بايرلى، سفير آمريكا در روسيه، با تأكيد بر اينكه برگزارى اين گونه مانورهاى ناتو اقدامى معمول در فعاليت هاى اين سازمان است و هيچ مسأله خاصى در مانور اين سازمان در گرجستان وجود ندارد، نگرانى هاى مسكو را بى دليل دانست. وزارت خارجه گرجستان نيز در پاسخ به اظهارات مدودف با انتشار بيانيه اى، با وقيحانه دانستن اقدامات و رفتارهاى اخير روسيه در قبال گرجستان، تأكيد كرده كه روس ها مايل به استمرار سطحى از تنش در منطقه هستند و در ايجاد بى ثباتى در گرجستان نقش اساسى دارند. در اين بيانيه واكنش روسيه به اعلام مانور ناتو، تلاش براى فشار بر جامعه بين الملل و دخالت در امور داخلى گرجستان تعبير شده است. مقامات گرجى با تأكيد بر اينكه تفليس بر آن است تا زير چتر امنيتى ناتو در آمده و به ادغام نيروهاى نظامى خود در اين سازمان ناتو اقدام كند، برگزارى اين مانورهاى مشترك را براى آمادگى هرچه بيشتر براى تحقق اين منظور ضرورى مى دانند. اما، قطع نظر از تأثير رزمايش احتمالى ناتو بر روابط روسيه و تفليس، اين رزمايش واجد تأثيرى مستقيم بر نوع رابطه مسكو با ناتو نيز خواهد بود. شايان ذكر است كه روابط روسيه و ناتو در پى تقابل نظامى روسيه با گرجستان در اوستياى جنوبى در اوت ۲۰۰۸ به سردى گراييد و ناتو به صورت يك جانبه فعاليت شوراى روسيه- ناتو را متوقف كرد. اما پس از روى كار آمدن اوباما در آمريكا و گذار از شرايط احساسى پس از جنگ اوت، طرفين در ماه مارس سال جارى در خصوص از سرگيرى فعاليت اين شورا به توافق رسيدند. اما، همان طور مدودف نيز اشاره كرده، اين گونه اقدامات ناتو و تأكيد برخى اعضاء آن بر موج سوم گسترش اين سازمان به شرق (گرجستان و اوكراين)، به ترميم روابط مسكو با اين سازمان كمكى نخواهد كرد. از سوى ديگر، با توجه به اينكه قرار است اولين نشست رسمى شوراى روسيه و ناتو  در اواخر مى و يا اوائل ژوئن برگزار شود، لذا با تحولات بازگفته امكان عملياتى شدن اين ديدار نيز در هاله اى از ابهام فرورفته و امكان تجديدنظر روسيه در نوع رابطه تعاملى خود با ناتو نيز افزايش يافته است. پيش از اين نيز سرگئى لاوروف، وزير خارجه و ديميترى روگوزين، نماينده دائم روسيه در ناتو نيز در اظهارات مشابهى با مدودف، نارضايتى روسيه از اين اعلام ناتو را اعلام كرده بودند. روگوزين در اين خصوص تأكيد كرد؛ «هدف مسكو از موافقت با ترميم روابط با ناتو و از سرگيرى فعاليت شوراى ناتو- روسيه، بهبود شرايط امنيتى روسيه بود و نه اينكه اين سازمان در مجاورت مرزهاى اين كشور اقدام به برگزارى مانور نظامى كند». لاوروف نيز با اشاره تلويحى به اينكه تصميم ناتو به برگزارى مانور نظامى در گرجستان در حقيقت واكنشى به تحولات داخلى در اين كشور و به معناى حمايت از دولت ساكاشويلى است، تأكيد كرد؛ «حمايت ناتو از دولت ساكاشويلى نشانه اى مثبت براى كسانى است كه خواهان بى ثباتى قفقاز هستند». به هر تقدير هرچند پيش بينى در خصوص پيامدهاى احتمالى برگزارى اين مانور بر روابط روسيه با گرجستان و ناتو مشكل است، اما با عنايت به شرايط داخلى گرجستان و استمرار اعتراضات به ساكاشويلى، به نظر مى رسد مزيت كوتاه مدت اعلام برگزارى اين مانور، معطوف شدن توجهات از امور داخلى و عطف آن به عرصه سياست خارجى گرجستان است كه به طور طبيعى تنها منفعت  بر اين تحول ساكاشويلى خواهد بود.

اين روزها افغانستان ساعات خوشى را نمى گذراند. روز به روز كه ايام بيشتر مى گذرد، حامد كرزاى طعم تلخ شكست را بيشتر احساس مى كند. اين موضوع زمانى بيشتر تلخ مى شود كه كرزاى مشاهده مى كند، آمريكايى ها ديگر آن حمايت لازم و بايسته را نيز از وى نمى كنند و روابطشان با وى هر روز تيره تر مى شود. به گزارش ديپلماسى ايران حامد كرزاى با تصميم يك جانبه خود براى تغيير در تاريخ انتخابات افغانستان، تلافى انتقادهاى برخى از مقام هاى آمريكايى را درآورد و خشم آمريكا را برانگيخت. فضايى از بى اعتمادى ميان دو دولت به وجود آمده كه هر يك از طرفين، گناه را به گردن ديگرى مى  اندازد. اوباما و مشاورانش مى كوشند، فاصله خود با كرزاى را حفظ كنند. اوباما نمى تواند كرزاى را در اوضاع كنونى افغانستان ناديده بگيرد، زيرا ثبات افغانستان را يكى از مهم ترين برنامه هاى سياست خارجى خود اعلام كرده است. آمريكا نگران است كه كمك  هاى مالى و نظامى و تداركاتى اش با تداوم سياست هاى كرزاى بيهوده از كار درآيند. چرا كه تاكنون ثابت شده دايره قدرت كرزاى چندان فراتر از كابل نيست و نيروهاى طالبان كماكان در حال تاخت و تاز هستند. گرچه ضريب امنيت خود كابل نيز به اندازه كافى پايين است به گونه اى كه كرزاى چند روز پيش در مقابل چشمانش حمله طالبان به وزارت كشور و كشت و كشتار وسيع را به عينه ديد. اما با اين حال آمريكايى ها معتقدند، كرزاى چشم خود را به روى فسادى كه اقتصاد و موجوديت افغانستان را تهديد مى كند، بسته است. علاوه بر آن افغانستان در زمان كرزاى تبديل به بزرگترين توليد كننده ترياك دنيا شده و كرزاى نتوانسته اين معضل بزرگ را در كشورش حل و فصل كند. اما كرزاى خود معتقد است كه دولت آمريكا همه اطلاعات را دريافت نمى كند. آنها از محافل غيررسمى خبر دريافت مى كنند و آنها به خبرها اعتماد مى كنند. اوباما اخيرا به كرزاى و ساير رهبران افغانستان گفته كه آنها ظاهرا از همه آنچه در كشورشان مى گذرد، خبر ندارند. ظاهرا اين گفته اوباما خشم كرزاى را برانگيخته به گونه اى كه در پاسخ به اين گفته اوباما مى گويد:«شايد اين دولت آمريكاست كه همه اطلاعات را دريافت نمى كند.» كرزاى در گفت وگويش با شبكه خبرى سى ان ان ابراز اميدوارى كرده كه دولت اوباما به زودى مبناى قضاوت درباره افغانستان را بهبود بخشد. داورى منفى در باره دولت افغانستان تنها محدود به اوباما نيست. به تازگى گزارشى از سوى سرويس مخفى آمريكا ارائه شده كه در آن از ناتوانى و بى كفايتى دولت كرزاى و نبود ساختارهاى واقعى يك دولت و همچنين وجود فساد شديد در دستگاه هاى ادارى افغانستان شكايت شده است. مامور ارشد سازمان سيا كه اين گزارش را تهيه كرده، مى نويسد: «فساد در دستگاه دولتى افغانستان به تمام ارزش هاى فرهنگى سايه افكنده و مشروعيت دولت را كاملا زير سوال برده است. داد و ستد مواد مخدر يكى از مهم ترين سرچشمه هاى رشوه خوارى ميان ماموران دولتى افغانستان شده است.» شرايط موجود در افغانستان موجب شده تا دولت آمريكا، دليل حضور نيروهاى خود در اين كشور را نه براى استقرار دمكراسى، بلكه براى ثبات اين كشور تعريف كند. رابرت گيتس وزير دفاع ايالات متحده به تازگى گفته است، اگر هدف خود را چنين قرار دهيم، شكست خواهيم خورد. رابرت گيتس، وزير دفاع آمريكا در مصاحبه اى با شبكه  تلويزيونى ام اس ان بى سى گفت: «وضعيت در نواحى مرزى پاكستان به بزرگترين دغدغه و نگرانيم بدل شده است. مناطقى در آن سوى مرز پاكستان هستند كه نه تنها براى طالبان و القاعده، بلكه از سوى شمارى از گروه هاى ديگر نيز براى انجام عمليات عليه نيروهاى آمريكا و متحدان آن مورد استفاده قرار مى گيرند.» وزير دفاع آمريكا در ادامه افزود: «اما در حال حاضر وضعيت در اين مناطق تنها براى نيروهاى بين المللى حاضر در افغانستان ايجاد مشكل نكرده، بلكه براى ثبات پاكستان نيز تهديدى بزرگ به وجود آورده است. اين در حالى است كه بر خلاف مناطق مرزى درون پاكستان، نيروهاى آمريكايى و متحدان آنها قادرند در اين سوى مرز، يعنى در افغانستان حداقلى از امنيت و ثبات را ايجاد كنند.» مناطق قبيله اى پاكستان در مرز مشترك اين كشور با افغانستان از مدتها قبل سنگر و پناهگاه طالبان افغانستان به شمار مى رفته اند ولى اين نيروهاى شبه نظامى اينك تنها به اين بسنده نمى كنند كه از نواحى مرزى پاكستان به عنوان قرارگاه و محل تجمع نيروهاى خود استفاده كنند، بلكه روز به روز درگيرى بيشترى با دولت مركزى پاكستان پيدا مى كنند و در حال افزايش قلمرو نفوذ خود در اين كشور هستند. اخيراً دولت پاكستان با اعطاى امتيازهاى گسترده اى به طالبان، سعى كرده است كه آنها را آرام كند و از ستيزه جويى آنها بكاهد. در چارچوب اين امتيازات، دولت پاكستان به طالبان اجازه داده دره سوات، در شمال غربى پاكستان را تحت كنترل خود بگيرد و در آنجا قوانين شريعت پياده كند. كارشناسان اين اقدام پاكستان را به تسليم در برابر طالبان تفسير كرده اند. با اين حال كارشناسان مسائل افغانستان بيمناكند، دولت آمريكا قبل از اين كه استراتژى تازه اى براى افغانستان تعريف كند و بخواهد تعريف هاى تازه اى از حمايت هاى خود در افغانستان ارائه كند دست به تغيير بزند. يعنى قبل از اين كه براى كرزاى و اطرافيانش جانشينى بيابد، استراتژى خود را تغيير دهد. در آن موقع معلوم نيست افغانستان به كدام سمت و سو هدايت خواهد شد.