آيينه هنر:امروز، سالروز آزاد سازى خرمشهر است. خاطره اى جدا نشدنى از ذهن معاصر ايران و برگى جاودان در تاريخ اين مرز و بوم. به مناسبت اين روز، از جنگ و دوران دفاع مقدس زياد شنيده ايم و ديده ايم. نمايش فيلم هاى مستند و داستانى پيرامون آزادى خرمشهر و هشت سال دفاع مقدس از شبكه هاى مختلف تلويزيون، بيان خاطرات از حماسه ها و نقل رويدادها و جانفشانى هاى آن دوران از برنامه هاى متنوع راديويى، چاپ و نشر كتب و گزارش ها و مقالات مختلف از جمله اتفاقات فرهنگى در اين باره است. اما هنرمندان تئاتر درباره جنگ چه كرده اند؟ آيا تئاتر ما حرفى براى گفتن درباره اين هشت سال كه پاره اى فراموش نشدنى از تاريخ مملكت ماست، ندارد؟ آيا هنرمندان تئاتر، دغدغه طرح سوال و مسأله پيرامون ايثارگرى ها و حوادث دوران عشق و شهادت در وجود خود حس نمى كنند؟ چرا صحنه هاى تئاتر ما پيرامون دوران جنگ و دفاع مقدس خاموش و ساكت و مهجور است؟ آيا نسل جوان ما با فاصله گرفتن از خاطرات ايام حماسه گرى هاى بچه هاى خاكريز از ذهن جامعه، دغدغه اى براى بازگويى آن دردهاى سرخ و آشنا بر روى صحنه ندارند؟ البته عده اى نيز معتقد هستند افرادى كه در جبهه ها حضور نداشته اند توانايى روايت حال و هواى آن روزگاران را ندارند لذا نبايد وارد اين عرصه شوند اما به راستى اينگونه است؟
* تئاتر و انتقال فرهنگ دفاع مقدس به جوانان
حسين مسافر آستانه؛ كارگردان تئاتر و مدير عامل انجمن تئاتر دفاع مقدس؛ معتقد است: «اشتياق بسيارى در بين هنرمندان جوان وجود دارد كه مى خواهند وارد عرصه تئاتر دفاع مقدس شوند. استقبالى كه از جشنواره هاى مختلف در اين حوزه مى شود، نشان از شور و هيجانى است كه هنرمندان جوان ما دارند.» وى همچنين تصريح مى دارد: «نگرانى پيرامون بچه هايى كه در جبهه ها حضور نداشته اند ولى اكنون مى خواهند كار تئاتر دفاع مقدس انجام دهند، نگرانى بى موردى است. نسل گذشته به اندازه كافى آثار ارزشمند به نام خود ثبت كرده كه باعث شود كارگردان هاى نسل سوم ما به انحراف كشيده نشوند.» پس به راستى چه زمان، وقت آن فرا مى رسد كه از جوانان براى عرضه هنر خود در صحنه تئاتر دفاع مقدس، حمايت هاى لازم صورت پذيرد؟ مسافر آستانه چنين پاسخ مى دهد: «هم اكنون وقت آن است تا با ايجاد زمينه مساعد، اين فرصت را براى كارگردانان و نمايشنامه نويسان جوان به وجود آوريم تا با مطالعه و پژوهش، بتوانند در اين عرصه به فعاليت بپردازند و به مفاهيم واقعى و ارزشمند دفاع مقدس نزديك شوند.» مسافر آستانه از جمله هنرمندانى است كه در دوران جنگ و جبهه حضور داشته و اكنون نيز گذشت ايام را به خوبى درك مى كند. از همين رو بارها و به طرق مختلف، يادآور شده است كه بايد پرچم پاسداشت ايام حماسه و گلوله را به دست جوانان داد: «ما نسل به نسل كه عبور مى كنيم بايد بتوانيم مفاهيم و فرهنگ دفاع مقدس را نيز منتقل كنيم و چه روشى بهتر از اينكه با آثار هنرى كارگردانان جوان اين انتقال صورت پذيرد.»
*پژوهش، نياز تئاتر دفاع مقدس
مسعود دلخواه؛ كارگردان تئاتر و مدرس دانشگاه؛ براى ورود جوانان در حوزه تئاتر دفاع مقدس، پژوهش را الويت اول كار ايشان مى داند: «چرا جوانان به دليل حضور نداشتن در جبهه جنگ نبايد وارد حوزه نمايش دفاع مقدس شوند؟ بايد جوانان نيز وارد اين عرصه گردند اما بايد يك پروژه پژوهشى و مطالعاتى را براى انجام كار خود در نظر بگيرند و از طريق مستندات، وارد آن مقطع زمانى شده و سپس اثر خود را خلق نمايند.» مسعود دلخواه معتقد است: «مطمئنا وقتى يك واقعه تاريخى روى مى دهد ـ مثل انقلاب و جنگ ـ افرادى كه در آن مقطع زمانى در بطن جريان بوده اند راحت تر مى توانند افكار و احساساتشان را در آثار هنرى منعكس كنند. اما نسلى كه در آن موقعيت نبوده مى تواند با مطالعه و پژوهش خود را در آن دوران حس كند. اگر كسى علاقمندى لازم را داشته باشد، با مطالعه و پژوهش به طرق گوناگون مانند ديدن فيلم هاى مستند از اين واقعه و گفتگو با افرادى كه در آن دوران بوده اند، مى تواند به اطلاعات لازم دست پيدا كند. اكنون جانبازان عزيز ما بهترين مستندات در اين زمينه هستند.» وى كه با كارگردانى نمايش «طوبى» برگزيده جشنواره تئاتر دفاع مقدس شده است خاطرنشان مى كند: «هنرمندان جوان ما مى توانند راجع به عواقب اجتماعى جنگ بهتر كار كنند. چرا كه عوارض جنگ در تمام جوامع تا سالهاى سال باقى است. مى توان پيرامون آن بهتر و راحت تر سخن گفت. ضمن اينكه صحبت درباره حواشى و عواقب اجتماعى جنگ براى نسل امروز، ملموس تر است.»
*عدم جريان ساليانه، مشكل ديگر تئاتر دفاع مقدس
مسلما هيچ اثر درخور و قابل اعتنايى، بدون پژوهش و تحقيق به ثمر نمى نشيند. به خصوص كه موضوعاتى مثل دفاع مقدس از حساسيت هاى خاصى برخوردار است. سوال اينجا مطرح مى شود كه آيا مشكل تئاتر ما در حوزه دفاع مقدس، بخش پژوهش و مطالعاتى آن است؟ هوشنگ هيهاوند؛ كارگردان و هنرمند حوزه تئاتر دفاع مقدس؛ اعتقاد دارد: «فكر نكنيم اگر فعاليت پژوهشى را بيشتر كنيم، مشكلات تئاتر دفاع مقدس حل مى شود. من ۱۰ سال از مديران اين حوزه بوده ام و خوب مى دانم كه تئاتر دفاع مقدس به آنجايى كه بايد، نرسيده است. اما اين حسن را داشته كه بخشى از تئاترى هاى ما را رشد داده و ترقى بخشيده. بسيارى از كارگردانان موفق ما از جشنواره هاى تئاتر دفاع مقدس رشد كرده اند و الان هم در آثارشان رگه هاى تئاتر دفاع مقدس ديده مى شود. اما ضعف نمايش هاى اين حوزه تنها به مشكل پژوهشى باز نمى گردد و دلايل ديگرى نيز دارد.» وى در ادامه تصريح مى دارد: «اول اينكه متولى تئاتر دفاع مقدس، مستقل نيست و مراكزى براى آن خط مشى و بايد و نبايد مشخص مى كنند كه باعث مى شود جلوى رشد و خلاقيت گرفته شود. اين مراكز فقط اجراى آنچه را كه خودشان خيال مى كنند دفاع مقدس است را بر صحنه، تاب مى آورند. متأسفانه تحمل ندارند آدم هاى مختلف، حرف هاى مختلف بزنند. هر وقت هم با جريان يا گروهى از تئاتر دفاع مقدس مشكل پيدا مى كنند به جاى گفتگو به حذف ايشان مى پردازند.» وى به جز مسائل مالى، عدم جريان تئاتر دفاع مقدس را در طول سال از عمده ترين مشكلات اين حوزه مى داند: «متأسفانه تئاتر دفاع مقدس جريان ساليانه ندارد. اگر تئاتر دفاع مقدس فارغ از ايدئولوژيك هاى جناحى به صحنه بيايد مطمئن باشيد مخاطبان بسيارى خواهد داشت و تماشاگران زيادى را به سالن نمايش خود مى كشاند. چون اين جنگ ۸ ساله دغدغه كل مردم ايران بوده و ماهيتى دارد كه همه مى خواهند درباره اش بنويسند و بخوانند و بدانند.» سوءاستفاده هاى مالى برخى افراد در مواقع انجام پروژه هاى پژوهشى از مواردى است كه هيهاوند به آن اشاره مى نمايد: «اگر پژوهش آلوده به اين نشود كه برخى از كنارش به نون و نوايى برسند و واقعا درست و علمى انجام شود، خوب است و تأثير خودش را مى گذارد. اما فقط تأثير خود را دارد نه فراتر از آن. پژوهش مى تواند تفسير و تأويل كند و تا وقتى مديريت صحيحى نداشته باشيم تفسير و تأويل به چه درد ما مى خورد.»
* نقص ارتباط پژوهشى در حوزه تئاتر دفاع مقدس
حميدرضا آذرنگ؛ از ديگر كارگردانان عرصه تئاتر مقاومت؛ مخالف اين عقيده است كه پژوهش در آثار نمايشى دفاع مقدس بوده يا كم نبوده است: «مگر ممكن است هنرمند بدون اطلاع و پژوهش، چيزى بنويسد يا اثرى اجرا كند؟ حتما با اطلاع اين كار را مى كند. بحث ضعف و قوت را نمى كنم اما مطمئنا بنيه پژوهشى در آثار دفاع مقدس بالاست اما ارتباط براى اين پژوهش دچار نقصان است و گاه نتيجه برخى پژوهش ها براى مسئولين پذيرفتنى نيست.» آذرنگ معتقد است: «قطع ارتباط پژوهشگر با محل پژوهش در حوزه دفاع مقدس باعث شده تا آثار نمايشى ما آنچنان كه بايد نتواند حق مطلب را ادا كند.»
* نياز به سياست هاى راهبردى در تئاتر دفاع مقدس
به اعتقاد محسن سليمانى از كارگردانان حوزه تئاتر دفاع مقدس: «عموماً نمايش هاى اجرا شده در اين حوزه از پشتوانه پژوهشى خوبى برخوردار نبوده اند اما ناگفته نماند در حال حاضر توان مناسبى براى پژوهش در حال صرف شدن است كه مى تواند در دسترس هنرمندان جوان قرار گيرد.» وى با اين عقيده موافق است كه نياز به پژوهش در حال حاضر بيش از گذشته مورد نياز است چرا كه كارگردانان امروز، اصطلاحا از نسل سوم هستند كه در زمان جريان دوران جنگ، خردسال يا نوجوان بوده اند. اين كارگردان اذعان مى دارد: «هنوز بعد از گذشت اين سال ها، در تئاتر دفاع مقدس حق مطلب ادا نشده است و دليل آن هم سهل انگارى و عدم توجه متوليان امر است. وقتى هنرمند پيرامون اين موضوع فكر مى كند، دچار چالش هاى ذهنى مى شود كه بايد به آن چالش ها پاسخ گفت.» وى تصريح كرد: «جانبازان و يادگاران جنگ ناگفته هاى زيادى دارند اما به فضايى نياز است تا اين واقعيات گفته شود و مورد استفاده هنرمندان قرار گيرد.»
*اميد به برافروز بودن چراغ صحنه تئاتر دفاع مقدس
فرقى ندارد كه نسل جوان امروز بخواهد در عرصه تئاتر دفاع مقدس كار كند يا هنرمند موى سپيد دوران سربندهاى سرخ. آنچه مهم است اينكه تئاتر ما از بنيه و قابليت بسيارى براى فعاليت در حوزه هنر دفاع مقدس برخوردار است. پس چرا نبايد از اين پتانسيل استفاده كنيم؟ اين يك واقعيت است كه تئاتر دفاع مقدس براى ارائه آثار درخور، فاخر و پرمخاطب، احتياج به پژوهش، سياستگذارى، سرمايه گذارى و اعتماد به هنرمندانش دارد. جنگ فراموش شدنى نيست. زخم هاى آن هنوز بر پيكره اين آب و خاك ديده مى شود. هنرمندان تئاتر دغدغه پرداختن به آن را دارند. مخاطب نيز آثار ارزشمند در اين عرصه را ارج مى گذارد و از آن استقبال مى كند. پس بهتر است با كمى توجه به اين مقوله و پرداختن صحيح به آن، زمينه هاى رشد هر چه بيشتر تئاتر دفاع مقدس را فراهم آوريم.

نامزدهاى جايزه بين المللى داستان كوتاه «فرانك اوكانر» در سال ۲۰۰۹ معرفى شدند. به گزارش ايسنا، جايزه فرانك اوكانر كه بزرگ ترين جايزه داستان كوتاه جهان است، نامزدهاى سال ۲۰۰۹ خود را معرفى كرد، كه از سرشناس ترين نويسندگان منتخب به كازوئو ايشى گورو - نويسنده ژاپنى برنده بوكر - براى «نكتورن ها»، شون اوبراين - شاعر انگليسى برنده جايزه فوروارد - براى «اتاق سكوت» و چيماماندا نگوزى آديچى - نويسنده نيجريه اى برنده جايزه آرنج - براى «چيزى دور گردنت» مى توان اشاره كرد. «كريستوفر ميكز» با مجموعه داستان كوتاه «ماه ها، فصل ها» ديگر نامزد سرشناس اين فهرست است. جايزه فرانك اوكانر به ارزش ۵۰هزار دلار فهرست نهايى نامزدهاى سال ۲۰۰۹ خود را متشكل از پنج مجموعه داستان كوتاه اواخر ژوئن اعلام مى كند و اثر برتر در ماه سپتامبر انتخاب خواهد شد. سال گذشته، جومپا لاهيرى - نويسنده هندى ساكن آمريكا - با كتاب «زمين ناآشنا» اين جايزه را كسب كرد.

فهرست نهايى دهمين دوره برگزارى جايزه «ساموئل جانسون» در حالى اعلام شد كه امسال بزرگ ترين چهره هاى ادبيات غيرداستانى از راه يافتن به اين فهرست باز ماندند. به گزارش خبرگزارى كتاب، اين در حالى است كه امسال تنها يكى از داوران اين جايزه ۲۰ هزار پوندى كه به آثار علمى اهدا مى شود، از ميان دانشمندان برگزيده شده و بقيه هيات داورى از ميان نويسندگانى انتخاب شده اند كه پيش از اين با نوشتن كتاب هايى درباره كشف ها و سهل انگارى ها و خطاهاى علمى، برنده جايزه شده اند. در اين فهرست «بن گلدآكر» با كتاب «علم بد» به كالبدشكافى در زمينه كلك هاى علمى مى پردازد. «ديويد گران» با كتاب «شهر گمشده» درباره سفر يك كاشف انگليسى كه در سال ۱۹۲۵ در آمازون ناپديد شد، «فيليپ هور» با كتاب «هيولا» درباره اشكال مختلف نوشتن از تاريخ ادبيات تا نوشتن درباره طبيعت، «ريچارد هولمز» با كتاب «دوره شگفتى: چگونه نسل رمانتيك زيبايى و ترور را در علم كشف كرد» كه درباره اكتشافات اواخر قرن هجدهم است و «مانجيت كومار» با كتاب «كوانتم انشتين، بور و مجادله بزرگ درباره طبيعت واقعيت» ديگر كتاب هايى هستند كه به اين فهرست راه يافته اند. «لياكوات احمد» با كتاب «اربابان مالى» نيز ششمين نامزد اين جايزه است. به گفته رئيس هيات داوران هر شش كتاب از شانسى واقعى براى برگزيده شدن برخوردارند و برنده نهايى در ۳۰ ژوئن معرفى خواهد شد. سال پيش «كيت سامراسكيل» با كتاب سوءظن آقاى ويچر برنده اين جايزه شده بود. تا سال پيش جايزه اين رقابت ۳۰ هزار پوند بود كه امسال به ۲۰ هزار پوند كاهش يافت. نامزدهايى كه به فهرست نهايى راه يافته اند نيز هر يك هزار پوند دريافت مى كنند.

آيينه هنر: جلسات گفت وشنود سه نمايش «مادر مانده»، «خرمشهر ۱۱» و «عجيب ولى واقعى» ۳ ۴،و ۵ خرداد ماه در مجموعه تئاتر شهر برگزار مى شود. اين جلسات گفت وشنود پس از پايان نمايش باحضور نماينده انجمن منتقدان و نويسندگان خانه تئاتر ايران و تماشاگران در تالار اجراى هريك از نمايش هاى ذكر شده برگزار مى شود. جلسه گفت وشنود نمايش «مادر مانده» كه با نويسندگى «حميد رضا آذرنگ» و كارگردانى مشترك اين نويسنده و «نيما دهقان» اجرا مى شود، درتالار چهارسوى مجموعه تئاتر شهر، چهارم خرداد برگزار خواهد شد. همچنين جلسه گفت وشنود نمايش «خرمشهر ۱۱» نوشته و كار «اصغر خليلى» پنجم خرداد ماه درتالار قشقايى و جلسه گفت وشنود نمايش «عجيب ولى واقعى» كه با نويسندگى مشترك «على اصغرى» و «ياسر خاسب» و كارگردانى «ياسر خاسب» در كارگاه نمايش در حال اجراست، امروز سوم خرداد ماه برگزار خواهد شد.

آيينه هنر: برنامه هاى دفتر هنرهاى تجسمى وزارت ارشاد در شش ماهه اول سال ۱۳۸۸ در تهران و شهرستان ها اعلام شد. برپايى كارگاه بزرگ نقاشى خيابانى طى امروز و فردا در تهران و خرمشهر، برگزارى نمايشگاه منتخبى از آثار خارجى موزه هنرهاى معاصر طى دو ماه آينده، برگزارى نمايشگاه نقاشى هنرمندان معاصر ايران در پاريس، برگزارى نمايشگاه هفتمين دوسالانه سفال و سراميك در تهران و سمنان، نمايشگاه عكس «امام آفتاب» در بيروت، نمايشگاه هنرمندان ايران در پنجاه وسومين بى ينال ونيز از ۱۶ خرداد تا اول آذرماه در ايتاليا، برپايى مجدد ششمين نمايشگاه «تجلى احساس» ويژه بانوان هنرمند از ۳۱ خردادماه تا ۳۱ تيرماه در تهران (فرهنگسراى نياوران)، نمايشگاه فروش آثار هنرى - آرت اكسپو- ساحل خزر از ۱۵ تير تا ۱۵ شهريور در تنكابن از جمله برنامه هاى اين مركز است. همچنين در فصل تابستان، برپايى جشنواره تجسمى «طلاب هنرمند» از ۱۷تا ۱۹ تيرماه در قم، جشنواره هنرى فاطمه (س) كوثر هستى از ۲۱ تا ۲۸ تيرماه در شهركرد ، شانزدهمين جشنواره بين المللى هنرهاى تجسمى جوانان با حضور ۳۰ كشور در گرگان، اولين جشنواره بين المللى هنرهاى تجسمى كودك و نوجوان با حضور ۴۰ كشور- مردادماه در همدان، كارگاه آموزشى تجربى (ورك شاپ) فضاى باز جنب موزه هنرهاى معاصر- تابستان ۸۸ در تهران، دومين همايش انجمن هنرهاى تجسمى سراسر كشور - تابستان ۸۸ در تبريز، پنجمين نمايشگاه بين المللى تايپوگرافى «اسماء الحسنى» موزه هنرهاى معاصر -همزمان با ماه مبارك رمضان در تهران و جشنواره «ايثار و شهادت» از ۳۱ شهريور تا ۳۰ مهر در ايلام از ديگر برنامه هاى دفتر هنرهاى تجسمى است.

آيينه هنر: نامزدهاى تنديس جايزه ادبى روزى روزگارى در بخش ادبيات نمايشى مشخص شدند. داوران اين جايزه ادبى پس از بررسى و اعلام رأى درباره شش نمايشنامه كه به مرحله نيمه نهايى جايزه راه پيدا كرده بودند، سه نامزد تنديس اين جايزه را در بخش ادبيات نمايشى مشخص كردند. به اين ترتيب، «پاتوغ اسماعيل آقا» نوشته حميد امجد، «شب هاى آوينيون» اثر كورش نريمانى و «آسمان روزهاى برفى» نوشته محمد چرمشير به مرحله نهايى جايزه راه پيدا كردند. جايزه ادبى روزى روزگارى امسال براى نخستين بار جايزه بهترين اثر ادبيات نمايشى سال را اهدا خواهد كرد. بهترين اثر ادبيات نمايشى فارسى از اين پس هر ساله از بين آثارى انتخاب مى شود كه در همان سال براى نخستين بار به صورت كتاب منتشر شده يا براى نخستين بار اجرا شده باشد. مراسم پايانى جايزه ادبى روزى روزگارى در نيمه دوم خردادماه برگزار خواهد شد.