رئيس جمهورى تركمنستان بارها از گسترش فعاليت در بخش نفت وگاز در بخش تركمنى درياى خزر سخن گفته و در ديدار با همتايان خود يا نمايندگان شركت هاى خارجى از آن ها براى سرمايه گذارى در اين بخش دعوت به عمل آورده است. « قربان قلى بردى محمدوف » اعلام كرده است، هم اكنون ۳۲ بلوك نفت و گاز در بخش تركمنى درياى خزر وجود دارد و تنها از چهار بلوك آن بهره بردارى مى شود. به گزارش ايرنا؛ وى مى گويد: «درحال حاضر برخى شركت هاى خارجى دراين بلوك هاى نفت و گاز مشغول فعاليت هستند. شركتهاى پتروناس مالزى، شركت «دراگون اوئل»، اماراتى ـ انگليسى «بارن انرژى» انگليس و «مايترواينترنشنال » اتريش ازبزرگترين شركت هاى خارجى مشغول استخراج نفت و گاز در بخش تركمنى درياى خزر هستند. تركمنستان قصد دارد در يك برنامه طولانى مدت تا سال ۲۰۳۰ ميلادى با بيش از۶۳ ميليارد دلار سرمايه گذارى در بخش نفت و گاز خود كه ۲۵ ميليارد دلارآن از سوى شركت هاى خارجى صورت خواهد گرفت، بيش از۲۴۰ ميليارد مترمكعب گاز و ۱۰۰ ميليون تن نفت توليد كند و به همين علت اين كشور تلاش گسترده اى را براى استخراج و اكتشاف نفت وگاز در تمامى سرزمين ۴۸۸ هزار كيلومتر مربعى خود بويژه درياى خزر آغاز كرده است.»به نظر مى رسد، با تشويق اتحاديه اروپا براى صادرات گاز تركمنستان به اين اتحاديه از طريق طرح خط لوله «ناباكو» فعاليت عشق آباد براى توسعه ميدان نفت و گاز در بخش تركمنى خزر افزايش يافته است. به طورى كه خبرگزارى تركمنستان به تازگى در گزارشى نوشت:« توسعه ميدان هاى نفت و گاز در بخش تركمنى درياى خزر از مهمترين اولويت اين كشور است». براساس برآوردهاى دولت تركمنستان كه آن را برآورد و ارزيابى كارشناسان مستقل عنوان مى كند، بخش تركمنى درياى خزر بيش از ۲۱ ميليارد تن ذخيره نفت وحدود شش تريليون مترمكعب ذخيره گاز دارد. درنتيجه تلاش هاى گسترده دولت تركمنستان و براساس آمارهاى موجود، تنها شركت نفتى اماراتى وانگليسى «دراگون اويل » كه از سال ۱۹۹۹ ميلادى در بخش تركمنى درياى خزرمشغول استخراج نفت مى باشد، تا اوايل نيمه دوم سال گذشته بيش از شش ميليون تن نفت توليد كرده است اين شركت موافقتنامه تقسيم محصول را با دولت تركمنستان به مدت ۲۵ سال امضا كرده و هم اكنون در حوزه قراردادى «چلكن » بخش تركمنى درياى خزر مشغول فعاليت اكتشاف و استخراج نفت و گاز مى باشد. شركت «دراگون اويل» با همكارى يك شركت اوكراينى در سال ۸۶ موفق به راه اندازى پايانه جمع آورى، تصفيه و بارگيرى نفت خام شد. اين پايانه به استخراج و توليد نفت خام در بخش تركمنى درياى خزر كمك زيادى كرده است. ظرفيت تصفيه و بارگيرى اين پايانه، سالانه دو ميليون و ۵۰۰ هزار تن نفت اعلام شده است، اما به رغم وعده هاى داده شده از سوى شركت هاى خارجى به مقامات تركمنستان در زمينه سرمايه گذارى در بخش تركمنى خزر تاكنون تنها تعداداندكى از شركت هاى خارجى به وعده هاى خود در زمينه سرمايه گذارى عمل كرده اند. شركت اماراتى ـ انگليسى «دراگون اوئل » يكى ازشركتهايى است كه سرمايه گذارى قابل ملاحظه اى دربخش تركمنى درياى خزركرده است. اين شركت اعلام كرد، سال گذشته بيش از ۵۰۰ ميليون دلار در صنعت نفت و گاز بخش تركمنى درياى خزرسرمايه گذارى كرده است.اين شركت در سال هاى گذشته نيز بيش از ۷۵۷ ميليون دلار دربخش توسعه صنعت نفت و گاز تركمنستان سرمايه گذارى كرده  است. گفته مى شود اين شركت هم اكنون در هرشبانه روز ۳۴ هزار بشكه نفت را از بخش تركمنى درياى خزر استحصال مى كند. شركت هاى روسيه بارها براى سرمايه گذارى در بخش نفت و گاز بخش تركمنى درياى خزراعلام آمادگى كرده اند، ولى رسانه هاى تركمنستان تاكنون گزارشى ازميزان سرمايه گذارى يا نحوه مشاركت آن ها در اين بخش مخابره نكرده اند. شركت نفتى « پتروناس » مالزى يكى ديگر از شركت هاى فعال در بخش تركمنى درياى خزراست. اين شركت تاكنون بيش از دو ميليارد و ۳۰۰ميليون دلار دربخش تركمنى درياى خزر سرمايه گذارى كرده است. « پتروناس» كه  از سال ۱۹۹۶ميلادى قرارداد تقسيم محصول ۲۵ساله رابا تركمنستان امضا كرده نخستين شركت خارجى است كه عمليات نصب و مونتاژ دريايى براى حفارى و اكتشاف ميدان هاى نفت و گاز بلوك يك واقع در دريا ى خزر را انجام مى دهد. درحال حاضراين شركت نفتى ۹۰۰ تن نفت خام در هرشبانه و روز توليد مى كند و تاكنون بيش از ۸۰۰ هزار تن نفت خام توليد و صادر كرده است. خبرگزارى تركمنستان در گزارشى نوشت:« براساس تصميم شركت «پتروناس»، بزودى ميزان توليد نفت خام اين شركت دربخش تركمنى خزر سالانه به بيش از دو ميليون تن خواهد رسيد و پيش بينى مى شود اين رقم در سال هاى آينده از مرز چهار ميليون تن در سال نيزخواهد گذشت». اين شركت از سال ۱۹۹۶ ميلادى تاكنون ۳۰ حلقه چاه در درياى خزر حفر كرده  است و گفته مى شود اين شركت درحال توليد گاز در اين بخش از دريا است. رئيس شركت «پتروناس» گفت:« اين شركت آماده توليد سالانه پنج ميليارد متر مكعب گاز است وقادراست آن را در سال هاى آينده به ۱۰ ميلياردمترمكعب برساند». شركت وعده داده، توليد صنعتى گاز طبيعى را از نيمه اول سال آينده ميلادى از ميدان« مختو مقلى» واقع در بخش تركمنى درياى خزر وطرح خط لوله گاز ۵۳ كيلومترى براى اتصال به خط اصلى صادرات گازرا آغازمى كند. مقامات دولت تركمنستان مى گويند:« از اين ميدان سالانه پنج ميليارد مترمكعب گاز توليد خواهند كرد». شركت «باررن انرژى » انگليس يكى ديگر از شركت هاى فعال در بخش تركمنى خزر است. اين شركت نيز مانند شركت هاى ديگربراساس موافقتنامه تقسيم محصول با طرف تركمنى كار مى كند. رئيس جمهورى تركمنستان درديدار با رئيس اين شركت بارها از قرارداد همكارى بلند با اين شركت اظهار خرسندى كرده است. اين شركت هم اكنون براى بيش از يكهزار كارشناس و متخصص تركمن فرصت شغلى ايجاد كرده كه علاوه بر بخش تركمنى درياى خزر در استان « بالكان » همجوار باجمهورى اسلامى ايران نيز مشغول فعاليت اكتشاف نفت و گاز است. اين شركت سالانه بيش از ۱۲۷ هزار تن نفت خام در بخش تركمنى درياى خزرتوليد مى كند و مقامات اين شركت وعده افزايش اين ميزان را تا سه هزار تن در هر شبانه روز داده اند. شركت «مايترو اينترنشنال» اتريش يكى ديگر از شركت هاى خارجى فعال درحوزه هاى نفتى «چلكن شرقى »، ميدان «ديار بكير» در بخش تركمنى درياى خزر است. اين شركت نيزبا دولت تركمنستان موافقتنامه بلند مدت تقسيم محصول را امضا كرده است و اينك براساس آن دربخش تركمنى درياى خزر فعاليت مى كند. تاكنون اطلاعاتى از فعاليت اين شركت اتريشى در حوزه درياى خزر منتشر نشده است. اتريش يكى از كشورهاى پيگيرى كننده انتقال گاز تركمنستان به اين كشور است و خانم «ماريا رايخ رورويك » مقام بلندپايه دولت اتريش در امور طرح «ناباكو» آبان ماه پارسال به عشق آباد سفر كرد. وى در اين سفر و در ديدار با رئيس جمهورى تركمنستان خواستار گسترش روابط «عشق آباد ـ وين » در بخش انرژى شد. اين كشور از سال ۱۹۹۲ ميلادى كه روابط ديپلماسى با تركمنستان را آغاز شده، تاكنون هفت سند همكارى دوجانبه امضا كرده كه مهمترين آن موافقت نامه ۲۵ساله تقسيم محصول نفت و گاز در بخش تركمنى درياى خزر است. به گزارش ايراس اخيرا نيز«ياغشى گلدى كاكايوف» مديرسازمان دولتى مديريت و بهره بردارى از منابع هيدروكربور وابسته به نهاد رياست جمهورى تركمنستان از نهايى شدن موافقت نامه تقسيم محصول با شركت آلمانى « R.W.E» به منظور توسعه ميدان هاى نفت و گاز در بخش تركمنى درياى خزر خبرداد. وى گفت: « مذاكرات در باره امضا موافقت نامه نهايى قرارداد تقسيم محصول در بلوك ۲۳ بخش تركمنى درياى خزر با اين شركت آلمانى ادامه دارد». اين مقام تركمنى درهمايش تجارى آلمان و تركمنستان در عشق آباد افزود: «اين كشور به دنبال تنوع سازى در صدور منابع هيدروكربور خود است. عشق آباد قصد تحويل حامل هاى انرژى در مرزهاى خود به همه مشتريان بر اساس سود متقابل دارد». وى از شركت هاى آلمانى دعوت كرد تا همكارى هاى متقابل مفيدى در زمينه هاى مختلف به ويژه در زمينه سوخت و انرژى و توسعه ميدان هاى نفت و گازى در بخش تركمنى درياى خزر داشته باشند. در نهايت اين كه به علت، تيرگى روابط گازى اخير بين تركمنستان و روسيه و توجه كشورهاى اروپايى به انتقال گاز از اين كشور به نظر مى رسد، سرمايه گذارى شركت هاى نفتى خارجى در بخش تركمنى درياى خزر در صورت اصلاح قوانين تركمنستان و حذف بوركراسى افزايش خواهد يافت.

روابط روسيه و اوكراين خلال يك سال اخير تحولات مختلفى را پشت سر گذاشته و طرفين به ويژه پس از جنگ اوت و موضوع گيرى هاى ضدروسى يوشنكو وارد دوره اى از تنش شدند كه اين وضعيت با تقابل گازى طرفين در ژانويه ۲۰۰۹ به اوج خود رسيد. با اين وجود، هم پيوندهاى ساختارى ميان اين دو كشور، خصوصاظ وابستگى هاى يك جانبه كى يف به مسكو اسباب آن شده كه خلال همين روابط خصومت آميز، نمودهايى از روندهاى همكارى جويانه نيز در روابط دو كشور بروز يافته و تعامل مسكو و كى يف به صورت كج دار و مريض همچنان ادامه يابد. زير اين شرايط صحبت از تنش و تفاهم در روابط دو كشور به امرى معمول تبديل شده كه نمود آن را در توافق اخير دو كشور براى عملياتى كردن يادداشت تفاهم پيشين خود در خصوص توسعه همكارى هاى هسته اى مى توان مشاهده كرد. به گزارش ايراس روابط روسيه و كى يف پس از دوره اى از تنش كه به ويژه پس از جنگ پنج روزه اوت در اوستياى جنوبى و جانب دارى آشكار و پنهاى ويكتور يوشنكو، رئيس جمهور اوكراين از گرجستان و به تبع آن تلاش مصرانه اين كشور براى عضويت در ناتو صورت پيچيده اى به خود گرفت، در مرحله عادى سازى قرار گرفته كه نمود آن را مى توان در سفر اخير يوليا تيموشنكو، نخست وزير اوكراين (كه خلال جنگ اوت و پس از آن جانب ميانه را مراعات و تلاش كرد پل هاى رابطه با روسيه را به طور كامل خراب نكند) به مسكو و توافقات وى با پوتين به ويژه در حوزه انرژى كه از آن به عنوان خاتمه جنگ گازى بين دو كشور ياد شد ملاحظه كرد. در اين فضا، مواضع يوشنكو نسبت به روسيه نيز تلطيف شده و قرار است وى طى هفته آينده با مدويديف ديدار و گفتگو كند. زير همين شرايط اخيراظ مذاكرات طرفين در باب تحكيم و توسعه همكارى هاى هسته اى وارد مرحله جديدى شده و طرفين به توافقات مهمى در اين زمينه دست يافته اند. شايان ذكر است كه بهار سال گذشته ميلادى طى سفر تيموشنكو به روسيه، طرفين در خصوص تحويل سوخت هسته اى از سوى روسيه به اوكراين و ساخت نيروگاه توليد سوخت هسته اى در اوكراين از سوى روسيه به توافق رسيده بودند، اما عملياتى شدن اين توافق به واسطه برخى مشكلات به تعويق افتاده بود. هرچند طرف اوكراينى تقاضاى طرف روس به دريافت هزينه هاى اضافى و اصرار آن براى مشاركت در استخراج معادن اورانيوم اوكراين را عامل اصلى تأخير در اجرايى شدن اين توافقنامه عنوان كرده ، اما به باور غالب تحليلگران اختلافات سياسى مهم ترين دليل عدم عملياتى شدن اين توافقنامه بوده است. افزون بر اين، نبايد تأثير اختلافات سياسى در شاكله دولت اوكراين به ويژه ميان يوشنكو كه بر واگرايى و تيموشنكو كه بر تعامل با روسيه تأكيد مى كردند را در تأخير در اجرايى شدن اين توافق از نظر دور داشت. زير اين شرايط اوكراين مذاكرات خود با ساير طرف هاى خارجى براى دريافت سوخت هسته اى، دانش استقرار راكتورهاى هسته اى و نوسازى نيروگاه هاى برق هسته اى را در دستور قرار داد كه از آن جمله مى توان توافق سال گذشته اين كشور با شركت آمريكايى وستينگ هاوس براى دريافت سوخت هسته اى از اين شركت براى سه نيروگاه از ۱۵ نيروگاه فعال هسته اى خود اقدام كرد. پس از آن نيز طرف اوكراينى آمادگى خود را براى توسعه همكارى ها با اين شركت و ساير شركت هاى غرب به منظور كاهش وابستگى به روسيه اعلام كرد. روسيه در واكنش به اين اقدام اوكراين تهديد كرد كه يادداشت تفاهم خود براى ساخت كارخانه توليد سوخت هسته اى را با اوكراين لغو و با ساير كشورها در اين زمينه وارد مذاكره خواهد شد. به هر تقدير، با موج اخير عادى سازى روابط بين كى يف و مسكو، طرفين به امضاء يادداشت تفاهمى براى اجرايى كردن توافق هسته اى بازگفته مبادرت و قرار است اواسط ژوئن اين يادداشت تفاهم به تأييد نهايى رسيده و در قالب موافقتنامه درآيد. بر اساس اين توافق، اوكراين تا سال ۲۰۲۶ سوخت هسته اى مورد نياز خود را از روسيه وارد خواهد كرد و در مقابل نيز روسيه به احداث يك كارخانه سوخت هسته اى در اوكراين مبادرت خواهد نمود و جالب تأمل اين كه روسيه به طور ضمنى از طرف اوكراينى خواسته تا همكارى خود را با طرف هاى خارجى به ويژه آمريكايى را محدود كند. به هر تقدير، بر اساس توافقات اخير مقرر شده كه روسيه سوخت هسته اى ۱۲ نيروگاه ديگر اوكراين را تأمين نمايد، ساخت نيروگاه سوخت هسته اى اين كشور را تا سال ۲۰۱۶-۲۰۱۵ و همزمان نوسازى دو بلوك در نيروگاه برق هسته اى خ مل نيتسكا كه ساخت آنها را نيز به عهده دارد را در همين تاريخ به اتمام رساند.با اين وجود، برخى منتقدان در باب همكارى هسته اى اوكراين با روسيه بر اين مهم تأكيد مى كنند كه اوكراين در حوزه گاز وابستگى هاى زيادى به روسيه دارد و اگر در زمينه هسته اى نيز بندهاى وابستگى خود به اين كشور را از جمله از طريق اين توافق تشديد كند، در آن صورت احتمال فشارهاى بيشتر روسيه به اين كشور و طلب مزاياى سياسى از آن در آتيه افزايش خواهد يافت. اما، مقامات دولتى و طرفداران اين همكارى بر اين باورند كه توسعه همكارى هاى هسته اى كى يف و مسكو نه تنها پاسخگوى نياز تأسيسات هسته اى اين كشور است، بلكه با ساخت كارخانه هاى سوخت هسته اى در اين كشور بخش اعظمى از نياز نيروگاه هاى برق هسته اى در داخل تأمين شده و اين امر در توسعه اشتغال در اين كشور نيز مفيد به فايده خواهد بود. از سوى ديگر، اوكراين مى تواند سوخت مازاد توليد شده در اين كارخانه  را به كشورهايى كه در آنجا راكتورهاى اتمى روسيه نصب است صادر كند. افزون بر اين، موضوع نوسازى نيروگاه هاى برق هسته اى اوكراين و جايگزين كردن اين نيروگاه ها با نمونه هاى جديد همچنان محل مذاكره دو طرف است و از قرار معلوم اين موضوع براى طرف اوكراينى واجد اهميت بسيار است. بر اساس اعلام مقامات اوكراينى، باب مذاكره با روسيه براى مشاركت اين كشور در استخراج معادن اورانيوم اوكراين و مشاركت كى يف در غنى سازى اورانيوم در خاك روسيه نيز همچنان باز است و امكان توسعه همكارى ها در اين حوزه ها دور از انتظار نيست.