باستان شناسان با كاوش در تپه باستانى مادآباد در شهرستان مرودشت، ابهامات تاريخ گذارى قرون اوليه اسلامى را در اين منطقه از بين مى برند. اين كاوش ها تاكنون به داده هاى سفالى فراوانى كه برخى از آن ها سالم بدست آمده همراه بوده است. نوروز رجبى، عضو هيأت علمى دانشگاه آزاداسلامى واحد مرودشت و سرپرست تيم كاوش در اين باره به CHN گفت: تپه ماد آباد در شمال شرقى شهر باستانى مرودشت و در بين مجتمع آپارتمان هاى آپادانا و صدف و انتهاى خيابان ۶۰ مترى قرار دارد. متاسفانه اين تپه در اثر عوامل متفاوت به شدت آسيب ديده است. پيشتر در اين منطقه ۵ تپه بزرگ معروف به تپه هاى رشميجان قرار داشت كه چهار محوطه بر اثر فعاليت هاى عمرانى و كشاورزى تسطيح شد و به كلى از بين رفت و تنها بخش هايى از تپه ماد آباد امروزه باقى مانده است. وى در ادامه گفت: فصل دوم كاوش هاى باستان شناسى در تپه مادآباد، در راستاى، بازنگرى مناسب در تاريخ گذارى يافته هاى فصل قبل است تا بتوان براى هميشه مشكل تاريخ گذارى اين داده ها را به صورت قطعى در جنوب و جنوب غربى ايران حل كرد و به بخشى از ابهامات باستان شناسى ايران در قرون اسلامى در جنوب و جنوب غرب كشور پاسخ داد. اين باستان شناس معتقد است؛ داده هاى فرهنگى در اين تپه مربوط به قرون اوليه اسلامى است و نه قرون ميانه اسلامى. كاوش فصل نخست تپه ماد آباد نشان داده است ساكنان اين محوطه در قرون ميانى اسلامى از كيفيت و سطح اقتصادى به نسبت پايينى برخوردار بوده اند كه يكى از دلايل اين مسأله ناشى از ركود شرايط اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى در جامعه ايرانى قرون اوليه اسلامى است و به نوعى با ساختارهاى حكومتى و شرايط سياسى جامعه مرتبط است. رجبى مى افزايد: مهم ترين پرسش پژوهشى پيرامون اين داده ها در اين تپه معطوف به تاريخ گذارى صحيح و مناسبى از اين داده هاست. ازجمله نتايج فصل نخست كاوش هاى باستان شناسى در اين تپه تغيير گاهنگاهى و تاريخ گذارى اين داده هاست. بنابراين ترانشه اى كه در فصل نخست در بخش غربى تپه باز شد و از آن ساختارهاى معمارى بدست آمده را با ابعاد بيشتر گسترش داده و در كنار مسائل آموزشى پرسش هاى پژوهشى دنبال خواهد شد. اگرچه بخش غربى تپه بر اثر عبور و مرور وسايط نقليه سبك و سنگين و عبور خيابان ۶۰ مترى آسيب ديده ليكن تا به امروز موفق شديم ساختارهاى معمارى مناسبى را كه براساس آنها بتوان به بخش هايى از پرسش هاى اقتصادى پاسخ داد بدست آمد. از ديگر يافته هاى اين فصل كاوش داده هاى سالم سفالى از قبيل خمره، كاسه و... و نيز بقاياى مربوط به چگونگى تغذيه آنها است. براى اطمينان از اينكه عبور خيابان ۶۰ مترى مرودشت چقدر به يافته ها و آثار اين تپه آسيب رسانده است ترانشه اى با ابعاد ۲۲ مترى در وسط خيابان ۶۰ مترى و در بخش غربى باز شد كه با تاسف مشخص شد عبور خيابان ۶۰ مترى به بخش هاى عمده اى از بقاياى فرهنگى اين تپه آسيب جدى وارد كرده است. زيراكه در اين ترانشه بقايايى از اجاق، ساختارهاى معمارى و داده هاى سفالى بدست آمد. رجبى در ادامه گفت: چنانچه فرصت مناسبى براى ادامه كاوش وجود داشته باشد تلاش خواهد شد كه بر آن بخش از بقاياى تپه كه بيانگر وجود حصار و باروى شهر است گمانه هايى را باز كنيم تا بتوانيم به پرسش هاى بيشترى پاسخ دهيم. لازم به ذكر است ادامه كاوش هاى باستان شناسى در تپه ماد آباد تا نيمه تير ماه سال جارى ادامه خواهد داشت.
ثبت ۳ تپه تاريخى ورزقان در فهرست آثار ملى
به پيشنهاد سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى سه تپه تاريخى شهرستان ورزقان در فهرست آثار ملى ثبت شد. به گزارش روابط عمومى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى آذربايجان شرقى، تراب محمدى با اعلام اين مطلب افزود: اين آثار در اجراى ماده يك از قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى و ساير مواد و نظام نامه اجرائى آن در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده كه قدمت آنها مربوط به دوران مفرغ تا قرون متاخر اسلامى است. رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى وگردشگرى آذربايجان شرقى آثار ثبت شده را برشمرد و گفت: اين آثار تاريخى شامل «تپه كرويق» از بخش بكرآباد روستاى كرويق به شماره ۲۵۲۱۷ با قدمت هزاره اول قبل از ميلاد تا قرون متاخر اسلامى، «تپه امامزاده كرويق» ازبخش بكرآباد روستاى كرويق به شماره ۲۵۲۱۶ با قدمت قرون متاخر اسلامى و «تپه قلعه حماملو» به موقعيت جغرافيايى بخش مركزى روستاى حماملو به شماره ۲۵۲۱۸ و با قدمت عصر مفرغ تا هزاره اول قبل از ميلاد است. محمدى تاكيدكرد: اين آثار از تاريخ ثبت، ضمن رعايت حقوق مالكانه، تحت نظارت، مراقبت و حمايت اين سازمان بوده و هرگونه اقدام و عملياتى كه منجر به تخريب يا تغيير هويت اثر شود، ممنوع بوده و مرمت و بازسازى اثر صرفا با تاييد و نظارت اين سازمان ممكن است و البته تخلف از موارد فوق الذكر برابر مواد ۵۵۸ لغايت ۵۶۹ از كتاب پنجم قانون مجازات هاى اسلامى «تعزيرات و مجازات هاى بازدارنده جرم» محسوب شده و مرتكب مشمول مجازات هاى قانونى خواهد شد. تاكنون بيش از هزار و چهارصد اثر تاريخى استان آذربايجان شرقى در فهرست آثار ملى ثبت شده است و از اين تعداد مجموعه كليساهاى ارامنه آذربايجان در شهرستان جلفا در فهرست آثار جهانى ثبت شده و پرونده بازار تبريز نيز براى ثبت در فهرست آثار جهانى در سال ۲۰۱۰ به سازمان بين المللى يونسكو ارائه شده است.
مستندسازى بافت تاريخى نياسر
هم اكنون عمليات مرمت بناها و بافت هاى تاريخى درراستاى اجراى طرح حفاظت ومرمت بافت تاريخى نياسر واقع دراستان اصفهان درحال انجام است. كارشناس ارشد مرمت وبناها و بافت هاى تاريخى در گفتگو با ميراث آريا ضمن بيان اين مطلب افزود: هم اكنون شناسايى بناها و محور ارزشمند، تهيه پرونده ثبتى و تأمين حريم بناهاى موجود در بافت تاريخى نياسر دردستور كار قرار دارد. حسين راعى در ادامه خاطرنشان كرد: براساس تفاهمنامه اى كه با شهردارى منعقد شده پايگاه نياسر، طرح مرمت و بهسازى محور را تعيين و شهردارى نيز، عمليات اجرايى آن را برعهده گرفته است. اين كارشناس ارشد ميراث فرهنگى با اشاره به اين كه هدف ازاجراى اين عمليات، بهسازى محورهاى شهرى است اظهار داشت: محورفرهنگى تاريخى گردشگرى نياسر از ميدان آب پخش شروع و تا چهارتازى نياسر ادامه دارد. وى اضافه كرد: درطول اين محورشاهد آثاربسيارارزشمندى چون حمام صفوى، آبشار، آسياب، باغ تاريخى تالار، كوشك صفوى، غارآيينى و محوطه چهارتازى هستيم. راعى ادامه داد: درحال حاضر تمامى اطلاعات پلاك هاى موجود دربافت رابه صورت محله به محله شناسايى و در قالب يك نرم افزارمستندسازى كرده ايم به طورى كه اطلاعات مربوط به مساحت، طول، عرض، تعداد طبقات، جنس مصالح به كاررفته و تعداد اعضاى ساكن درآن را به راحتى دردسترس قرارمى دهد. وى با بيان اين كه همچنين اقداماتى مانند طراحى سايرمحورها، شناسايى بناها و بهسازى جدارها را نيزدردستوركارداريم تصريح كرد: همچنين قصد داريم مطالعات ميدانى محله رودآب را نيز آغاز كنيم.
ثبت ملى نخستين تونل كشور در ايلام
نخستين تونل كشور در استان ايلام با تلاش سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان در فهرست آثار ملى جاى گرفت. مسعود اسكندرى، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان ايلام با بيان مطلب فوق به chtn گفت: تونل «رنو» در دامنه كوهى با همين نام واقع شده است كه در جهت شرق شهرستان ايوان غرب و شمال غرب شهرستان ايلام قرار گرفته است. وى با بيان اينكه اين تونل متعلق به دوره پهلوى و به دستور رضاخان احداث شده است،گفت: با توجه به تاريخ حك شده بر روى تونل احتمال بهره بردارى از تونل«رنو» در سال ۱۳۱۰ ه.ش است. اسكندرى با اشاره به اينكه اداره راه و ترابرى مالك اين اثر تاريخى است، به معرفى اين تونل پرداخت و گفت: تونل «رنو» ۶۰ متر طول، ۵/۵ متر ارتفاع و ۱۴/۱۵ متر عرض دارد و در گذشته به عنوان يكى از راه هاى ارتباطى استان با شهرستان ايوان بوده است. رئيس سازمان ميراث فرهنگى،صنايع دستى و گردشگرى استان ايلام يادآور شد: در حال حاضر اين اثر تاريخى سالم است ولى به دليل اينكه در كنار آن تونل جديدى احداث شده اين تونل بدون استفاده است. وى اضافه كرد: تونل«رنو» با شماره ثبتى ۲۶۰۲۲ در فهرست آثار ملى كشور به ثبت رسيده است.
فسيل دايناسور فندق شكن در صحراى مغولستان
ديرينه شناسان موفق به كشف فسيل گونه جديدى از دايناسور ها شدند كه پوزه اى شبيه به منقار طوطى داشته و از تخم گياهان تغذيه مى كردند. به گزارش chtn، اين فسيل كه به اولين نمونه از دايناسورهاى فندق شكن معروف شد، از سنگدان هاى هضم كننده اى بهره مى برد كه تجزيه و هضم سخت ترين نوع غذاها را براى اين حيوان مهيا مى كرده است. پول سرنو، ديرينه شناس دانشگاه شيكاگو و سرپرست تيم اكتشاف گفت: در فسيل جديد به خوبى مى توان رابطه اى موازى با طوطى هاى امروزى را مشاهده كرد. اين دايناسور كه در صحراى مغولستان كشف شده و سيتاكوسوروس گوبينسيس نام دارد در حدود ۱۱۰ ميليون سال پيش و در اواسط دوره كرتاسه مى زيسته است. به گفته ديرينه شناسان بزرگى و حجم سنگدان اين دايناسور او را قادر مى ساخت تا به راحتى غذاهايى سنگين همچون فندق يا تخم گياهان را هضم كند. دانشمندان با بررسى آرواره هاى اين موجود دريافتند كه بر خلاف ديگر دايناسور ها حركت دندان هايى به صورت عقب و جلو داشته و بر خلاف حجم قوى خود از دندان هاى نرم و نه چندان قوى بهره مى برده است. اگر چه بررسى هاى تكميلى روى اين دايناسور همچنان ادامه دارد اما دانشمندان در نظر دارند به منظور بالا بردن آگاهى علاقمندان آن را در موزه به نمايش در آورند.
سكونتگاه ۷۰۰ ساله سرخپوستان آمريكا
كاوش هاى باستان شناسان در مناطق باستانى ايالت ايلينوز به كشف سكونتگاهى ۷۰۰ ساله از قبايل سرخپوست قاره آمريكا انجاميد. به گزارش ميراث آريا، اين اكتشاف كه حاصل بررسى يك ساله تيم باستان شناسى دانشگاه ميشيگان در تپه هاى ديكسون ايالت ايلينوز بوده شواهد و اطلاعات جديدى از نحوه سكونت قبايل مهاجر آمريكا را به تصوير كشيد. باستان شناسان تعداد خانه هاى موجود در اين منطقه مسكونى را ۵۰ تا ۱۰۰ عدد عنوان كرده و معتقدند در صورت تداوم عمليات اكتشافى مدارك بيشترى از ساكنان و روش زندگى آنها نيز به دست خواهد آورد. تاكنون علاوه بر خانه هاى مكشوفه آثارى همچون سر نيزه ، ظروف سفالى و گودال هاى دپوى زباله حاوى استخوان حيوانات نيز در اين منطقه به دست آمد. به گفته باستان شناسان هنوز به صورت دقيق مساحت واقعى و درست اين سكونتگاه تخمين زده نشده است از اين رو امكان وجود آثارى بيشتر در اين منطقه متحمل به نظر مى رسد
كشف غار ۲۰۰۰ ساله در فلسطين
باستان شناسان موفق به كشف غارى زيرزمينى با قدمتى در حدود دو هزار سال در شهر اريحا فلسطين اشغالى شدند. به گزارش ايسكانيوز، اين غار كه مساحتى چهار هزار متر مربعى داشته و در عمق ۱۰ مترى زمين قرار دارد در منطقه كرانه باخترى رود اردن بوده و به گفته باستان شناسان نزديك به ۵۰۰ سال پس از دوره ميسح مورد استفاده قرار مى گرفته است. سالن اصلى غار نزديك به سه متر ارتفاع داشته و ۲۰ ستون از آن نگهدارى مى كنند، ديواره هاى اين غار نيز با تصاوير متعددى همچون چند صليب متعلق به سال ۳۵۰ ميلادى و نشان افتخار سربازان رومى نقاشى شده است. اگرچه برخى معتقدند كه سنگ هاى درون اين غار مصرف ساختمانى داشته وبراى ساخت عمارت ها و كليساها مورد استفاده قرار مى گرفته است، عده اى ديگر بيان نتايج خود را به بررسى هاى بيشتر و تحقيقات جامع تر موكول كرده اند. با اين وجود مقامات سازمان گردشگرى فلسطين اميدوارند، اين غار ۲۰۰۰ ساله، به منطقه اى مناسب براى جذب گردشگر تبديل شود.
راه اندازى موزه باستان شناسى بيستون
پايگاه تاريخى و ميراث فرهنگى بيستون درصدد است در «خانه بهدارى» بيستون موزه باستان شناسى راه اندازى كند. داود دانشيان، مدير پايگاه تاريخى و ميراث فرهنگى بيستون با بيان مطلب فوق به ميراث آريا گفت: مرمت بناى قديمى «خانه بهدارى» واقع در محوطه تاريخى بيستون رو به اتمام است،اين بنا به منظور نمايش اشياء و آثار مكشوفه از كاوش هاى باستان شناسى مورد استفاده قرار مى گيرد. دانشيان اضافه كرد: مرمت اين بناى تاريخى از سال گذشته آغاز شده و در حال حاضر عمليات نازك كارى در حال انجام است كه بر اساس پيش بينى هاى صورت گرفته تا اواخر تيرماه با كاربرى جديد به عنوان موزه باستان شناسى بيستون به بهره بردارى مى رسد. مدير پايگاه ميراث فرهنگى بيستون خاطرنشان كرد: آماده سازى بناى فوق و نمايش آثار و اشياى كشف شده از كاوش هاى باستان شناسى كه در اين محوطه انجام شده است علاوه بر اينكه مى تواند براى مردم جذاب باشد راهى براى انتقال اطلاعات به اهالى اين منطقه است.