هنر ايرانى در سايه هنر اسلامى در طول قرون متمادى رشد و توسعه پيدا كرده است و تداخل آثار و نشانه هاى اين دو هنر در يكديگر به حدى است كه بسيارى از كارشناسان و باستان شناسان براين باورند كه اين دو يكديگر را در آغوش دارند. تا آنجا كه بسيارى از هنرشناسان معتقدند كه تاثير «هنر ايرانى بر هنر اسلامى» و «هنر اسلامى بر هنر ايرانى» به قدرى است كه امروزه اين دو همچون دو بال همسو براى تعالى هنرمند ايفاى نقش مى كنند. سير تكاملى هنر ايرانى را بايد در ريشه حوادث تاريخى ايران جست و جو كرد. به نظر مى رسد آب و هواى متفاوت ايران اثر خود را بر ساكنان اوليه اين سرزمين در پيدايش هنرهاى مختلف در دوره هاى تاريخى گوناگون داشته است. بقاياى آثار فرهنگى و هنرى برجاى مانده در دامنه كوه هاى البرز و زاگرس نشان از اين امر دارد و حفارى هاى باستان شناسان در اين دو منطقه شامل آثار هنرى بسيار مهمى مشتمل بر نقاشى هاى غارنشينان، لوازم خانه و ابزار فلزى و سفالى به همراه ابزار جنگى است. عناصر فلزى هزاره دوم در نواحى لرستان كه امروز ميهمان موزه فرهنگى باستانى لرستان است، ظروف فلزى اوليه از جنس طلا و نقره كشف شده در تپه مارليك در رودبار منطقه گيلان، متعلق به سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح، وسايل سنگى مربوط به سيالكها و كنده كارى هاى آنان بر روى استخوان از جمله آثار هنرى به جاى مانده از ايرانيان پيشين است. نكته جالبى كه در مطالعه هنر ايرانى به نظر مى رسد اين است كه هنر ايران مستقل از مكان و زمان پيدايش، منعكس كننده روحيه و تمايلات ايرانى ها است و علاوه براين،تنوع بسيار آثار هنرى ايرانيان نشان دهنده آن است كه ايرانيان باستان در مناطق مختلف، مهارت هاى بالايى داشته اند. از جمله اين تنوع آثار هنرى ايرانيان مى توان به سير تحول هنر معمارى در زمان هاى مختلف اشاره كرد كه اين هنر از ابتداى عصر امپراتورى مادها از شكوه و عظمت بالايى برخوردار بود و رو به پيشرفت گذاشت. در اواخر اين مرحله تاريخى،معمارى دوره اسلامى با تجهيزات و سليقه اى به شيوه ساسانيان،از چنان جلوه اى برخوردار بود كه در دنيا كم نظير است. در همان زمان هنرمندان مسلمان ايرانى، طاق ها، دست نوشته هاى تزيينى و طرح هاى رنگى بسيار متنوع و باشكوهى در مناطق مذهبى ساخته و ايجاد كرده اند. پيشرفت ساير هنرها مانند كارهاى فلزى، منسوجات، كارهاى شيشه اى، نقاشى، سفالگرى و ساير آثار هنرى ملى ايران، مدت زمانى به طول انجاميد و در اين بين گاهى اتفاقات تاريخى، جنگ، پيروزى، هجوم بيگانگان، انزوال و فرمانروايى پادشاهان، اتفاقات طبيعى، خشكسالى، قحطى و زلزله اثر خود را بر سير و پيشرفت آثار هنرى به جا گذاشت. اما در اين ميان يكى از مهمترين مراكز جلوه هنر اسلامى مساجد هستند كه امروزه در كشورهاى اسلامى و غيراسلامى براى هر بيننده اى اثر هنرى خيره كننده اى به شمار مى روند. پروفسور آرتو آپهام (پوپ)،باستان شناس براين باور است كه دين اسلام با هنر سازگارى بسيار دارد و در اين ميان مسجد جلوگاه هنر اسلامى است. وى نوشته است: «مسجد به عنوان خانه خدا زيبا است، خداى اسلام- ا... تعالى- نه فقط رحيم و حكيم است بلكه جميل هم هست و از همين رو دوستدارجمال است و با يك نظر به مساجد كهن مى توان دريافت كه اين بناهاى باشكوه والا كه به پيشگاه خداوند اهدا شده اند، درخور آن هستند كه جلوگاه هنر اسلامى تلقى شوند.» وى خاطرنشان كرد: «هنرمندان بى نام و ناشناس اين مساجد كه تمام هستى خويش را وقف خدمت خداوند كرده اند، از همان شوق مقدسى گرم بوده اند كه استادان رنسانس را مشتعل مى داشت و از اين رو مثل آن ها با شورى تمام كوشيده اند تا بهترين تصورى را كه از زيبايى داشته اند،در طى اين آثار مقدس جلوه و تحقق بخشند.» آنچه مسلم است در بناى مساجد انواع هنرها به هم آميخته است و مى توان آنها را مشاهده كرد. معمارى در توازن ساخت بنا، نقاشى به كار رفته در نقوش و رنگ كاشى ها، خوشنويسى، الواح و كتيبه ها و همچنين شعر، موعظه ها و در بسيارى از موارد صداى موذن، بانگ قارى و واعظ،مجال جلوه گرى نواى موسيقى در مساجد است. حتى صنايع دستى هم براى تكميل و تزيين خانه خدا به كار رفته است كه از آن جمله مى توان به فرش هاى عالى، پرده هاى گرانبها، قنديل هاى درخشان، منبت كارى ها و مليله دوزى هاى به كار رفته در مساجد اشاره كرد. سمانه ترحمى يوسفى از فارغ التحصيلان رشته نقاشى براين باور است كه حقيقت هنرهاى تجسمى را بايد در هنر اسلامى جست و جو كرد. اين محقق هنرى براين باور است كه اصطلاح هنر اسلامى به ويژگى هاى هنر مبتنى بر دين اسلام دلالت دارد ولى لزوما معرف تمامى پديده هاى هنرى مسلمانان نيست. هنر اسلامى در اين معنا محصول تمدنى است كه طى چندين قرن در قلمرو وسيع اسلام از هند تا اسپانيا شكوفا بوده و سنت هاى پايدارى را نيز به بار آورده است. وى خاطرنشان كرد: «هنر اسلامى هنرى نيست كه ضرورتا از اسلام بگويد بلكه هنرى است كه چهره هستى را از ديد اسلام ترسيم مى كند و در واقع هنرى است داراى ماهيت دينى و معنوى كه نه فقط در بارزترين مظهر آن يعنى معمارى مساجد بلكه در عرصه هاى خوشنويسى، هنر تزيينى و هنر تصويرى نمايان شده است.» «رضا رينه اى» استاد خوشنويسى نيز براين باور است كه از آنجا كه از همان ابتداى حمله اعراب به ايران، تاكيد مسلمانان بر هنر كلام و كتابت قران كريم بود از اين رو هنر خوشنويسى و هنرهاى وابسته به آن همچون تذهيب، جدول كشى،صفحه آرايى و صحافى در كنار خوشنويسى رشد و توسعه پيدا كرد. وى در گفت وگو با ايرنا توضيح داد: «هنرمندان خوشنويس اوج كارهاى هنرى خود را در كتابت قران كريم مى دانستند و به جرأت مى توان گفت كه دوره اسلامى اوج شكوفايى هنر خوشنويسى است.» اين هنرمند يادآور شد: «در واقع بايد گفت كه با ورود اسلام به ايران،حوزه هنر ايرانى دچار شوك و در ابتداى امر دچار افول شد ولى پس از آن هنرمندان ايرانى اوج هنر خود را در هنر اسلامى يافتند و تلفيق داشته هاى اعراب در بخش ادبيات، فصاحت كلام و مفهوم با ظرافت هنر ايرانى و ابزار ان اتفاق افتاد و اين امر تا به امروز نيز در تاريخ تكرار شده است.» رينه اى خاطرنشان كرد كه آنچه در تعالى هنر خوشنويسى در تاريخ اتفاق افتاد،در هنر معمارى نيز شاهد هستيم و امروزه انديشه و فرهنگ هنرمندان ايران قديم در آثار معمارى همچون تاج محل در هندوستان را شاهد هستيم و اين امر از انجا نشأت مى گيرد كه هنر ايرانى در جغرافياى خودش محصور نبوده بلكه در جغرافياى برون مرزى نيز داراى برد فرهنگى بسيار بوده است. اين استاد خوشنويسى ادامه داد: «از قرن نهم هجرى شاهد ظهور خط نستعليق و شكسته نستعليق كه تماما ايرانى و حاصل تفكر و سليقه ايرانى هستيم كه اين خط همچنين عروس خطوط اسلامى نيز محسوب مى شود.» وى افزود: «اين خط به لحاظ انعطاف پذيرى، انحنا و زيبايى آن، شاعرانه و دراماتيك بودن ان علاوه بر استفاده در كتابت آيات وحى، در نگارش اشعار شعراى بزرگ زمان كه اين اشعار نيز برگرفته از گنجينه مفاهيم عرفانى و ارزش هاى والاى دينى بودند، به كار گرفته شد.» اين هنرمند تاكيد كرد: «امروز نيز در همه آثار خوشنويسى، هنرمندان بزرگ شاهد ظهور ارزش هاى اسلامى هستيم كه چنانچه لايه هاى مفهومى آثار برتر به ارزش هاى والاى انسانى، اخلاقى و اعتقادى اشاره دارد و اين يعنى همان بروز هنر اسلامى در هنر ايرانى و يا بهتر بگوييم بروز هنر ايرانى در هنر اسلامى.»
دعواى حقوقى بر سر يك رمان منتشر نشده
بنگاه انتشاراتى «روولت» به خاطر چاپ تازه ترين مقاله نشريه «اشپيگل» كه به بهانه انتشار رمان «شهرت» نوشته «دنيل كلمان» منتشر شده، از اين آژانس خبرى به دادگاه شكايت كرد. به گزارش خبرگزارى كتاب به نقل از خبرگزارى آلمان، در اين محكمه قضايى كه امروز، سه شنبه در شهر هامبورگ آلمان برگزار مى شود، به شكايت اين انتشاراتى رسيدگى خواهد شد. موضوع اين شكايت مقاله اى است كه دو هفته پيش از اولين روز فروش رمان «شهرت» درباره اين اثر در نشريه اشپيگل منتشر شد. «لوتز كتمان» ربيس بخش فروش انتشارتى «روولت» اظهار كرد: «مقامات اشپيگل مقصرند چراكه فروشندگان كتاب و مشتريان اين كتاب را در يك موقعيت ناخوشايند قرار داده اند.انتشار اين مقاله باعث شد كه مردم در حالى كه در مورد اين كتاب با هم در حال گفتگو بودند براى خريد آن به كتابفروشى ها مراجعه كنند حال آنكه اين كتاب هنوز روانه كتابفروشى ها نشده بود.» اشپيگل با انتشار اين مقاله دوره ممنوعيت انتشار مطلب در مورد اين رمان را ناديده گرفته است. حتى منتقدان نيز متعهد هستند كه تا پيش از انتشار اثر، به هيچ وجه محتواى آن را فاش نكنند. پيش بينى مى شود اشپيگل به خاطر تخلف از اين قانون ۲۵۰ هزار يورو جريمه شود. علاوه بر اين در پرتره اى كه از اين نويسنده اتريشى منتشر شده، ويژگى هاى بارز انتقادى ديده مى شود.
«تا سرخى غروب» محبوب رمان دوستان آلمانى
رمان «اسپليتر» نوشته «سباستين فيتزك» نويسنده و روزنامه نگار متولد ۱۹۷۱ برلين كه تا دو هفته گذشته در رده نوزدهم جاى داشت و دو هفته پيش با ۱۳ پله صعود ششمين رمان پرفروش آلمان شد، در هفته گذشته نيز به ماندن در همان خانه ششم بسنده كرد. به گزارش خبرگزارى كتاب به نقل از اشپيگل، اين رمان ۴۰۰ صفحه اى داستان مردى به نام «مارك لوكاس» را روايت مى كند كه همسرش را در جريان يك حادثه رانندگى كه خودش در آن دخالت داشته، از دست مى دهد.از اينرو وى به دنبال راهى است تا از دست خاطرات بد مربوط به مرگ همسرش رهايى يابد و پس از جستجو با يافتن يك راه، چشمه هاى اميد در دل او مى جوشد. و اما صدرنشين اين جدول «استفانى مهر» آمريكايى است كه رمان «تا سرخى غروب » او هنوز هم مورد توجه رمان دوستان آلمانى است. پس از اين اثر، رمان «دختر بچه روياهايش» نوشته «دونا لئون » به چشم مى خورد. اين رمان كه سومين هفته حضور خود در جدول را پشت سر مى گذارد داستان دختر بچه ۱۱ ساله اى است كه در يك كانال بزرگ با يك جسد مواجه مى شود. اما از خانه چهارم تا هشتم هيچ تغييرى مشاهده نمى شود.بر اين اساس كتاب هاى «عمه اينگه از امروز به بعد» نوشته «دورا هلدت» و «نمونه ناقص» اثر «سارا كاتنر» در خانه چهارم و پنجم اين جدول قرار گرفته اند. همچنين رمان «مقبره» نوشته « تس گريتسن » در رده هفتم ورمان « مرد مدعى » اثر « موريتز ياكوب» در رده هشتم است. «سيمون بكت» اين هفته از آخرين خانه به خانه نهم صعود كرده و در مقابل، رمان «براى هميشه متعلق به تو» نوشته «نيكلاس اسپارك» از رده نهم به رده دهم رفته است.اين رمان داستان مردى به نام «لوگن تيباولت» است كه در شرايطى ميان مرگ و زندگى، عكس خندان يك زن بسيار زيبا را مى يابد و با اين تصور كه كليد سرنوشتش در دستان اين زن است، به جستجوى او مى پردازد.
تالار كوچك مولوى ميزبان نمايشى جديد
تالار كوچك مولوى ميزبان نمايشى به كارگردانى بهنام نعيمى خواهد بود. به گزارش ايران تئاتر، اين نمايش كه «مبارزه دو قهرمان در راستاى هدفى متعالى در يك كميسيون اجتناب ناپذير» نام دارد، قرار است اجراى خود را از اين هفته در تالار كوچك مولوى آغاز كند. نمايشنامه اين اثر را آرش ميرطالبى نوشته است و بهنام نعيمى كارگردانى آن را بر عهده دارد. اين نمايش هر روز ساعت ۳۰/۱۹ روى صحنه مى رود.
اهداى جوايز دومين جشنواره طراحى معاصر
آيينه هنر: آيين پايانى و اهداى جوايز دومين جشنواره طراحى معاصر ايران، فردا، چهارشنبه ۳ تيرماه با حضور هيات داوران، هنرمندان و شركت كنندگان جشنواره در موزه هنرهاى دينى امام على(ع) برگزار مى شود. دومين جشنواره طراحى معاصر ايران با موضوع « شهر» از ۱۱ خردادماه در قالب نشست تخصصى، « نمايشگاه آثار بخش مسابقه» شامل ۱۳۰ اثر از ۱۲۰ هنرمند و « نمايشگاه نگاه دوم» شامل۱۷۰ اثر از ۱۶۰ هنرمند برپا شده بود. هيات داوران اين جشنواره متشكل از «منوچهر معتبر»، «جمشيد حقيقت شناس»، « محمدحسين ماهر»، «احمد وكيلى»، « على ندايى»، « ايرج اسكندرى» و «معصومه مظفرى» پس از بررسى آثار از ميان ۳هزار اثر از ۶۳۰ هنرمند، تعداد ۱۰ اثر را به عنوان آثار برگزيده نهايى دومين جشنواره طراحى معاصر ايران انتخاب كردند كه هنرمندان اين آثار در مراسم اختتاميه، معرفى و مورد تقدير قرار خواهند گرفت. اين آيين ساعت ۱۶ روز چهارشنبه سوم تيرماه موزه هنرهاى دينى امام على(ع) به نشانى خيابان ولى عصر، روبروى بزرگراه نيايش، بلوار اسفنديار، شماره ۳۵ برگزار مى شود. گفتنى است نمايشگاه «آثار بخش مسابقه» تا ۱۰ تيرماه در موزه هنرهاى دينى امام على(ع) و نمايشگاه «نگاه دوم» تا ۱۲ تيرماه در نگارخانه پرديس سينمايى پارك ملت برپا خواهد بود.
«جدال با جهل» از زبان بهرام بيضايى
تاريخ شفاهى بهرام بيضايى در گفتگو با اين هنرمند منتشر شد. كتاب «جدال با جهل» شامل گفت وگو با بهرام بيضايى توسط نوشابه اميرى است كه به مناسبت بزرگداشت اين هنرمند تئاتر، سينما و ادبيات در كاشان، انجام شده و به تازگى از سوى نشر ثالث منتشر شده است. بهرام بيضايى كه پنجم دى ماه سال ۱۳۱۷ در تهران به دنيا آمده است، نخستين نمايشنامه هاى خود «آرش» و «آژدهاك» را در سال هاى آخر دبيرستان به نگارش درآورد. به گزارش ايسنا، بيضايى در سال هاى بلند فعاليت حرفه اى اش در زمينه نگارش نمايشنامه، فيلمنامه و كارگردانى تئاتر و سينما فعاليت كرده است. تاكنون نمايشنامه هايى چون: «چهار صندوق»، «سلطان مار»، «راه طوفانى فرمان پسر فرمان از ميان تاريكى»، «جنگ نامه غلامان»، «مرگ يزدگرد»، «خاطرات هنرپيشه نقش دوم»، «فتح نامه كلات»، «افرا»، «شب هزار و يكم» و... از بهرام بيضايى منتشر شده اند.
معرفى داوران جشنواره نمايشنامه نويسى «قلم سبز»
آيينه هنر: حوزه هنرى استان كردستان « نيما بيگلريان»، « خسرو اميرى» و « ناصر نيك بخت » را داوران نخستين جشنواره منطقه اى نمايشنامه نويسى «قلم سبز» معرفى كرد. « محمد شريف شريفى»، رئيس حوزه هنرى استان كردستان با اعلام اين خبر افزود: «با توجه به اينكه اين جشنواره به صورت منطقه اى برگزار مى شود، به منظور بهره گيرى از توان كارشناسان ارزنده استان هاى شركت كننده و مشاركت حداكثرى فى ما بين استان ها داورى اين جشنواره به كارشناسان و نمايشنامه نويسانى از اين استان ها واگذار شد.» وى افزود: «نيما بيگلريان» كارشناس ارشد ادبيات نمايشى ازهمدان، « خسرو اميرى» كارشناس ادبيات نمايشى از كرمانشاه و « ناصر نيك بخت » كارشناس ونمايشنامه نويس كردستانى داورى اين جشنواره را عهده دار شدند. در اين جشنواره نمايشنامه نويسانى از۷ استان « آذربايجان غربى»، « همدان»، « كرمانشاه»، « لرستان»، « زنجان»، «ايلام» و «كردستان» حضور دارند. برپايى يك كارگاه ۶ ساعته و فشرده آموزشى به منظور ارتقاى سطح دانش نمايشنامه نويسان شركت كننده در اين جشنواره، توسط يكى از اساتيد كشور را از ديگر برنامه هاى اين جشنواره است. گفتنى است حوزه هنرى استان كردستان اين جشنواره را تير ماه در سنندج برگزار مى كند.