|
آغاز روابط تركيه و ارمنستان و پايان يخبندان تاريخى
|
|
|
تركيه و ارمنستان گام بزرگى را در راستاى صلح ميان دو همسايه برداشتند تا به يخبدان تاريخى روابط خود كه از جنگ جهانى اول به ارث رسيده بود خاتمه دهند. تركيه و ارمنستان كه مناسباتشان از سال ۱۹۹۳ قطع شده در آوريل ۲۰۰۹ با تصويب طرحى موسوم به نقشه راه براى عادى سازى روابط خود گام برداشتند. در نقشه راه كه در پارلمان هاى هر دو كشور به تصويب رسيد مراحل و گام هاى اين روند براى عادى سازى روابط مشخص شده است. به گزارش ديپلماسى ايرانى، در سال ۱۹۹۳ با اشغال منطقه كوهستانى قره باغ توسط ارمنستان روابط دو كشور از سوى تركيه قطع شد. آذربايجان قره باغ كوهستانى را قسمتى از خاك خود مى داند و تركيه با باكو در اين نقطه نظر كه اين اقدام ارمنستان نقض حقوق بين الملل است، شراكت دارد. موضوعى كه توانست روابط باكو آنكارا را بيش از پيش به هم نزديك كند. اما مهم ترين مسائل مورد مناقشه تركيه و ارمنستان مسائل مربوط به گذشته است كه بايد بين دو كشور حل و فصل شود. ايروان خواستار آن است كه كشتار ارمنى ها در امپراتورى عثمانى به عنوان نسل كشى به رسميت شناخته شود و تركيه رسما از ارمنستان بابت آن قضيه عذرخواهى كند در حالى كه آنكارا به شدت با اين موضوع مخالف است و هر گونه صحبتى درباره آن را حتى از سوى متحدانش به شدت رد مى كند. تركيه حتى در رقم ادعايى ارمنستان شك و شبهه وارد مى كند و مى گويد، در آن زمان تنها ۳۰۰ هزار نفر كشته شدند در حالى كه ارمنستان شمار كشته شدگان را يك و نيم ميليون نفر مى داند. اكنون به نظر مى رسد كه اين دو كشور دشمنى هاى گذشته را پشت سر گذاشته اند تا روابطى كه مى تواند به نفع هر دو كشور باشد آغاز كنند. سال گذشته پس از روى كارآمدن احمد داود اوغلو به عنوان وزير امور خارجه تركيه، وى در كنفرانس خبرى خود اعلام كرد كه سياست خارجى تركيه در راستاى نيازهاى كشور تغيير خواهد كرد كه از جمله آنها به صفر رسيدن مشكلات تركيه با همسايگانش خواهد بود. اكنون يكسال پس از اين انتخاب درست دولت، سياست هاى داود اوغلو به ثمر رسيده است. هرچند نمى توان تمام امتياز اين برد سياسى را به وزير امور خارجه تركيه داد چرا كه هم طرف ارمنى و هم ساير سياست مداران ترك در اين پرونده تلاش هاى بسيارى را انجام دادند و تابويى را شكستند كه مى تواند منطقه را به سمت آرامش بيشتر هدايت كند. مسلما حل مشكلات ميان تركيه و ارمنستان در منطقه بازخوردهاى منفى و مثبتى خواهد داشت كه پيش بينى مى شود بازخوردهاى مثبت آن بيشتر جنبه هاى عملى داشته باشد و بازخوردهاى منفى به تهديدهاى بى سرانجام منجر شود. به عنوان مثال آذربايجان از برقرارى مجدد روابط بين ارمنستان و تركيه ناخرسند است چراكه پس از مناقشه قره باغ بود كه تركيه مرزهاى خود را به روى ارمنستان بست. اكنون بدون اينكه اين مناقشه خاتمه پيدا كرده باشد، تركيه تصميم گرفته است كه با امضاى قراردادى مرزهاى خود را به روى ارمنستان بگشايد و ارمنستان نيز اين مرزهاى را به رسميت بشناسد. بنابراين آذربايجان يكى از مخالفان سرسخت برقرارى روابط بين تركيه و ارمنستان است، اما پيش بينى نمى شود كه تهديدهاى آذربايجان تاثيرى در روابط ميان تركيه و آذربايجان ايجاد كند و شايد اين توافقنامه بتواند در آينده مسيرى را براى صلح ميان ارمنستان و آذربايجان نيز هموار كند. موضوع ارمنستان و درگيرى قره باغ و مناقشه اى كه بين ارمنستان وآذربايجان وجود دارد، موضوعى است كه ريشه هاى جغرافيايى و فرهنگى دارد. به اندازه كافى هم دليل براى ادامه اين درگيرى وجود دارد. اما طرفين اين مناقشه خودشان اجزايى هستند از ساختار بزرگ تر منطقه اى و از اين رو جاى تعجبى نيست كه آذربايجان و ارمنستان هم در سايه بحران بين المللى اقتصادى در سطح جهان و در سطح منطقه اى با توجه به نگرانى ها و ترديدهايى كه وجود دارد، مسأله قره باغ را تحت شعاع قرار دهند و كمتر به آن بپردازند چرا كه منافع بزرگترى در اين منطقه دارند. برقرارى روابط دو كشور از بعد سياسى براى تركيه و از بعد اقتصادى براى ارمنستان حائز اهميت بسيار بالايى است. تركيه مدت هاست كه مى خواهد نقش مؤثرترى در منطقه داشته باشد. روابط خود را با كشورهاى همسايه گسترش داده است. براى برقرارى صلح در كشورهاى منطقه نقش ميانجى را خوب بازى كرده است و توانسته است در ميان كشورهاى غربى نيز جاى پاى جديدى پيدا كند. اكنون اين اقدام تركيه براى برقرارى روابط با ارمنستان در واقع برگ برنده اى به نفع تركيه درمناسبات سياسى محسوب مى شود، حال آنكه در اين روند ارمنستان بيش از آنكه بتواند از اين مساله در بعد سياسى بهره بردارى كند، از بعد اقتصادى بهره بردارى خواهد كرد. بنا به آمار كميته ارامنه آمريكا تحريم هاى اقتصادى و محدوديت هاى بازرگانى كه از طرف تركيه و آذربايجان بر ارمنستان اعمال مى شود سالانه بين ۵۷۰ تا ۷۲۰ ميليون دلار به اقتصاد ارمنستان ضربه مى زند. اما اگر مرزهاى اين كشورهاى بر روى ارمنستان گشوده شود، صادرات ارمنستان دو برابر شده و توليد ناخالص ملى اين كشور ۳۰ تا ۳۸ درصد افزايش خواهد يافت. بنابراين مى توان اميدوار بود كه صلح ميان ارمنستان و تركيه روزنه اى نه تنها براى دو كشور كه براى ساير كشورهاى منطقه هم باشد.
|
