نسخه
PDF
شماره ۶۰۱۲ - ۱۱ آبان ۱۳۸۸ - - ۲ نوامبر ۲۰۰۹ 
آيينه هنر
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
گردشگرى
بين الملل
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
مدير گروه هنر اسلامى دانشگاه تربيت مدرس:
در هنرها، كار و وظيفه ارزش اخلاقى، تنها ترويج ارزشهاى آن در دنيا نيست
مدير گروه هنر اسلامى دانشگاه تربيت مدرس:
كار هنر، ارائه لذت زيباشناختى به مخاطب است
در هنرها، كار و وظيفه ارزش اخلاقى، تنها ترويج ارزشهاى آن در دنيا نيست
002565.jpg
مدير گروه هنر اسلامى دانشگاه تربيت مدرس در تشريح نسبت اخلاق و هنر تأكيد كرد: «آثار هنرى، انعكاسى ازجهان بينى و تفكر فلسفى جامعه اى هستند كه هنرمند با آگاهى از نيازهاى زمان خود، سنتهاى هنرى دوره هاى قبلى را تعديل كرده است.» مهناز شايسته فر در پاسخ به اين سؤال كه آيا هنرهاى مختلف، همه مبلغ ارزشهاى اخلاقى هستند؟ به مهر گفت: «در باب اخلاق و هنر، سخن بسيار گفته شده و مناقشات و مجادلات فراوانى درباره اين دو در طول تاريخ انديشه بشر رخ داده است، برخى بر آن بوده اند كه هنر، خلاقيت آزاد و آفرينشگرى هنرمند است و اخلاق به گونه اى هنر را محدود مى سازد و لذا هنر و اخلاق راه و روشى جداگانه مى پيمايند. از طرف ديگر برخى هنرى را متعالى دانسته و ستوده اند كه در جهت رشد و تعالى بشر باشد كه از منظر آنان هنر با اخلاق، پيوندى ناگسستنى مى يابد.» عضو هيأت علمى دانشگاه تربيت مدرس، كار هنر را دادن لذت زيبا شناختى به تماشاگر توصيف كرد و افزود: «در هنرها، كار و وظيفه ارزش اخلاقى، تنها ترويج ارزشهاى آن در دنيا نيست، بلكه كار و وظيفه آن، دادن لذت زيباشناختى به تماشاگر است.» وى با تأكيد بر اينكه هنر از آغاز پيدايش در خدمت آيين ها و اديان بوده و به مردم لذات بخشيده و بزرگترين فضايل و ارزشها را به آنها القا كرده است، افزود: «روند خلق آثار هنرى در ايران هم اغلب در چارچوب آيين ها و آداب معنوى هنرمند كه برگرفته از مذهب است، شكل گرفت . بدين گونه، هنرمندان كوشيدند در طول دوران متمادى آثارى دلپذير و زيبا، مطابق با نيازهاى جسمى، روحى و فطرت انسان خلق كنند.» شايسته فر تصريح كرد: «در حقيقت اين آثار، انعكاسى از جهان بينى و تفكر فلسفى جامعه اى هستند كه هنرمند با آگاهى از نيازهاى زمان خود، سنتهاى هنرى دوره هاى قبلى را تعديل كرده است. از منظر «پيتر لامارك» وظيفه اصلى علم اخلاق ساخت و پرداخت يك مشت اصول كلى نيست، بلكه تأكيد بر فرديت موقعيت هاى اخلاقى و رسيدن به اين عقيده است كه اختلاف هاى اخلاقى در تفاوت بين عقايد نيست بلكه در چگونگى نگريستن به دنيا است.» وى در مورد تأثير هنجارهاى اخلاقى هنرمند در خلق آثار هنرى نيز گفت: «فلسفه اخلاق در فلسفه هنر مى گنجد. به اعتقاد افلاطون، هنر يا در جهت تهذيب است و يا به خطا مى اندازد؛ بنابراين هنر، خدمتكار اخلاق است و مى تواند ايده هاى نادرست و درست را به مردم ياد دهد.» شايسته فر در تشريح نسبت زبان هنر با زبان اخلاق، تأكيد كرد: «نحوه تجربه انسانها از جهان همواره متأثر از زبان آنهاست. هيچ تجربه خالص حسى وجود ندارد كه تفكر زبانى آن را آلوده نكرده باشد. همچنين هيچ معناى آشكارى وجود ندارد، زيرا زبان همواره چند معنايى است.» استاد هنر اسلامى دانشگاه تربيت مدرس افزود: «در زبان هنرى، ما يك فاكتور تعيين كننده داريم و آن زيبايى شناسى هنرى است. اگر در زبان انسانى، غايت ما انتقال معنى از طريق ارتباط زبانى باشد، در زبان هنرى، غايت ما انتقال معانى در وجه خاص زيبايى شناختى آن و از طريق ارتباط زبانى است. يعنى در زبان هنرى صرف نظر از اينكه ما يك تعريف مشخص از زيبايى داشته باشيم، بر انتقال زيبايى شناسانه معانى تاكيد مى كنيم كه دايره اين معنا نيز فرهنگى است.» شايسته فر در باب نسبت مشاركت و نزديكى اخلاق و هنر در آثار امروزى و گذشته، تصريح كرد: «اختلاف نظريه هاى متفكران در نسبت اخلاق و هنر، به گونه اى اين نسبت را در دوره هاى زمانى گذشته تا به امروز روشن مى كند. بزرگانى چون سقراط افلاطون و ارسطو، بر نظم و تناسب در اثر هنرى تأكيد دارند و در نظر آنان به نوعى هنر با اخلاق گره خورده و زيبايى و نيكى عين يكديگرند. از منظر متفكران قرون وسطى نيز ميان زيبايى و نيكى رابطه اى مستحكم برقرار بود، هرچند برخى از متفكران اين دوره، ميان زيبايى و نيكى تمايز قائل مى شدند.» وى ادامه داد: «اما پس از رنسانس، انسان به عنوان محور هستى مطرح شد و از اين رو نگاه به زيبايى نيز تغيير يافت. اين تغيير نگرش بدان معنا بود كه سه حوزه حقيقت، نيكى و زيبايى از يكديگر جدا و مستقل شدند. رويكرد متفكران غربى نسبت به اخلاق و هنر و رابطه آنها با يكديگر به دو دسته تقسيم مى شود. برخى از اين متفكران تنها بر وجه لذت جويى هنر تأكيد مى كنند و زيبايى را از نيكى و اخلاق جدا مى دانند، اما برخى ديگر اخلاق را با هنر مرتبط مى دانند و معتقدند هنر يكى از وسايل ارتباط انسانها با يكديگر و از موجبات ترقى آنها يعنى پيشرفت به سوى كمال است و از اين رو هنر نمى تواند بى هدف باشد، بلكه رسالت دارد.» شايسته فر به آثار هنرمندان مسلمان اشاره كرد و گفت: «پيش از آنكه جهان اسلام مورد تصرف محصولات صنعت جديد قرار گيرد، صنعتگر مسلمان هيچ اثرى را از دست نمى نهاد مگر آنكه نوعى زيبايى به آن بخشيده باشد. زيرا يكى از معانى لفظ هنر، به هر فضيلتى كه انسان داشت، اطلاق مى شد و هنرمند كسى بود كه كار خود را به بهترين صورت و در كمال شرافت انسانى انجام مى داد. هنر بدون هنرمند يا صنعتگر نمى تواند وجود داشته باشد و در جوامع اسلامى سنتى، ميان هنر و صناعت تمايز ديده نمى شود.» مدير گروه هنر اسلامى دانشگاه تربيت مدرس در پاسخ به اين سؤال كه آيا مى توان براى هنرمند كدهاى اخلاقى جهت خلق اثر هنرى تعريف كرد؟ گفت: «اگر مطلوب ترين هنر، هنرى است كه بهترين فضايل و ارزشها را بپروراند يا تجسم بخشد، پس بنيادهاى آموزشى و انتقادى نيز بايد از همان فضايل و ارزشها برخوردار باشند. به عبارت بهتر، هنرمندان آينده بايد به گونه اى پرورش يابند كه از
مطلوب ترين سلوك اخلاقى و شخصيت معنوى برخوردار شوند؛ يعنى آنها بايد از برگزيدگان يا نخبگان جامعه باشند و «تجربه زيسته» آنان، تجربه اى والا، متعالى و منحصر به فرد باشد. چنين تجربه اى، وقتى به تجربه هنرى بدل شود، به خودى خود موجب پرورش ارزشهاى اخلاقى و معنوى خواهد شد.» شايسته فر در پايان تأكيد كرد: «هنرمند بيش از اين كه اهل تدبير، مهارت فنى و هنرى خود باشد، بايد اهل تذكار و خاطره باشد. براى اينكه اين ياد و تذكار، او را به اصل حقيقت رهنمون مى سازد و منش، انسانيت، ارزشهاى اخلاقى و ياد خدا ، بدين طريق در آثارش
ظهور مى يابند.»
معرفى برنده گران ترين جايزه ادبى كشور آلمان
«لودويگ فلز» نويسنده ۶۳ ساله آلمانى به عنوان برنده گران ترين جايزه ادبى كشور آلمان به ارزش ۲۰هزار يورو معرفى شد. به گزارش خبرگزارى كتاب، اين جايزه ادبى كه امسال نخستين دوره برگزارى اش را تجربه مى كند، در روز ۲۹ نوامبر(۸ آذر) از سوى بنياد «ويلهلم و كريستينه هيرشمان» در شهر «ترويختلينگن» به اين نويسنده اهدا خواهد شد. هيات داوران دليل اهداى اين جايزه به اين نويسنده را اينگونه بيان كرد: اين جايزه به نويسنده اى تعلق مى گيرد كه در دهه ۷۰ به عنوان يك نويسنده خودآموخته كار نويسندگى را آغاز كرده است. وى تنها در عرض چهار دهه همچون يك سخنور توانا و نويسنده بى نظير با نوشتن در مورد انسان هايى كه در حاشيه جامعه زندگى مى كنند، تراژدى حيات انسان ها را به تصوير كشيده است. با اهداى اين جايزه ادبى، اين بنياد كه توسط يك زوج تاسيس شده، به عموم معرفى مى شود. اين زوج براى اهداى اين جايزه از بخشى از دارايى خود نيز استفاده كرده اند. تاسيس اين بنياد و اهداى اين جايزه گران قيمت در اين شرايط بحرانى اقتصادى جهان مثال خوبى از مشاركت مدنى است؛ زيرا اين زوج كه فرزندى نيز ندارند بخشى از دارايى خود را براى ارتقاى هنر، آثار تاريخى ، ادبيات و آموزش به مصرف مى رسانند. با اين وجود اهداى اين جايزه به اين نويسنده نشان دهنده آن است كه وى ديرتر از زمانى كه بايد در ميهن خودبه رسميت شناخته شده است. «فلز» كه در شهر «ترويختلينگن» ديده به جهان گشوده، اكنون در شهر وين زندگى مى كند. وى علاوه بر نوشتن داستان در زمينه شعر و نمايشنامه نيز آثار متعددى را به رشته تحرير درآورده و چندين جايزه ادبى را نيز نصيب خود كرده است.
اعلام فهرست نهايى جايزه كتاب اول گاردين
روزنامه گاردين فهرست نهايى جايزه كتاب اول سال ۲۰۰۹ را اعلام كرد. به گزارش مهر به نقل از گاردين، اين روزنامه اسامى پنج كتابى را كه در رقابت سالانه به مرحله انتهايى رسيده اند بدين شرح اعلام كرد: «غوطه ور در دلار» از مايكل پيل (اثر غير داستانى)، «ممارست» نوشته النور كتون (رمان)، «منتخب آثار اسپيوت» از ريف لارسن (رمان)، «بيابان» اثر سامانتا هاروى (رمان) و «مرثيه اى براى شرقى» نوشته پتينا گافا (مجموعه داستان). كلر آرميتستيد، سردبير ادبى گاردين كه يكى از اعضاى هيأت داورى اين جايزه است گفت: «براى اولين بار در تاريخ است كه چهاركتاب از فهرست نهايى جايزه كتاب گاردين به عرصه داستان تعلق گرفته  است و فكر نمى كنم اين صرفا يك تصادف باشد بلكه نشان از قدرت خوب داستانگويى است. معتقدم با وجود آنكه مرتب ناله مى كنند كه رمان يكى از هنرهاى در حال مرگ است هنوز كاركرد خوبى دارد و پابرجاست. داستان هنوز يكى از راههايى است كه ما براى بيان دردهاى اجتماع و هويت شخصى به  كار مى گيريم، درد و هويتى كه در ارتباط با ديگران يا پشت چيزهاى كوچك زندگيمان آن را گم يا فراموش كرده ايم. جايزه كتاب اول گاردين از سال ۱۹۹۹ با هدف تشخيص و تشويق بهترين استعدادهاى نويسندگى تاسيس شده  است و برنده آن از ميان كتابهايى كه به زبان انگليسى نوشته يا ترجمه شده باشد انتخاب مى شود. جايزه ۱۰ هزار پوندى به همراه هداياى ديگر از سوى نشريه گاردين به بهترين نويسنده اى تعلق خواهد گرفت كه كتاب اولش را در سال ۲۰۰۹ منتشر كرده باشد.
اجراى بى سر و صداى نمايش ها در تالارهاى شهر
سالن هاى نمايشى شهر تهران اين هفته ميزبان چندين نمايش براى دو گروه سنى بزرگسال و كودك و نوجوان است. اين هفته سالن هاى نمايشى شهر تهران اعم از مجموعه تئاتر شهر، مولوى، سنگلج، خانه نمايش، خانه كوچك نمايش، تالار محراب، خانه هنرمندان ايران و فرهنگسراهاى سطح شهر پذيراى گروههاى تئاترى مختلف هستند كه آثار خود را براى دو گروه سنى بزرگسال و كودك و نوجوان به صحنه مى برند. مجموعه تئاتر شهر همچون هفته گذشته ميزبان پنج نمايش است. سالن اصلى مجموعه همچنان ميزبان نمايش «رومولوس كبير» نوشته فريدريش دورنمات و كارگردانى نادر برهانى مرند است كه ساعت ۲۰:۱۵ به صحنه مى رود. اين نمايش داستان امپراتورى به نام رومولوس است كه به نظر مى رسد با رفتارها و اتخاذ تصميمات عجيب و غريب زمينه سرنگونى خود را فراهم مى كند اما در نهايت مشخص مى شود كه رفتارها و تصميمات او روشنفكرانه و مبتنى بر تفكر و تمهيداتى خاص بوده است. سالن چهارسوى مجموعه هم در ساعت ۱۸:۱۵ پذيراى نمايش «عشق لرزه» سهراب سليمى است. اين نمايش نوشته اريك امانوئل اشميت است و به وقايع بعد از پايان رسيدن يك رابطه عاشقانه مى پردازد كه طى آن زن تصميم به انتقام جويى از مرد مى گيرد. سالن سايه هم ميزبان نمايش «اسب هاى پشت پنجره» روح ا... جعفرى مى شود. اين نمايش نوشته ماتئى ويسنى يك روايتگر زندگى سه نسل از زنانى است كه جنگ باعث برهم زدن كانون خانواده هاى آن ها مى شود. اما در تالار قشقايى مجموعه نمايش «رستم و سهراب» سلطان عثمانف از تاجيكستان به صحنه مى رود كه برگرفته از داستان رستم و سهراب شاهنامه فردوسى است. اين نمايش ساعت ۱۹:۳۰ به صحنه مى رود. كارگاه نمايش مجموعه تئاتر شهر نيز با ميزبانى نمايش «ليرشاه» آرش دادگر به كار خود ادامه مى دهد. اين نمايش ساعت ۱۸ اجرا مى شود. به گزارش مهر، اين هفته تالار مولوى ميزبان دو نمايش است. نمايش «تراژدى با كمدى اضافه» نوشته آنتوان چخوف در سالن اصلى مولوى به صحنه مى رود. تالار كوچك مولوى هم ميزبان نمايش نمايش «تكه تاريكى از ماه» نوشته و كار مشترك رضا صورتى و مصطفى حاجى قاسمى است كه ساعت ۱۸:۳۰ به صحنه مى رود. اين نمايش روايتگر روزى برفى در شهر تهران است كه طى آن مردم به خانه هاى خود پناه مى برند و در گفتگوهايى كه با هم دارند روابط جديدى را كشف مى كنند. تماشاخانه سنگلج همچنان ميزبان نمايش «هاملت با سالاد فصل» هادى مرزبان خواهد بود. اين نمايش كه نوشته زنده ياد اكبر رادى است ساعت ۱۹ به صحنه مى رود. نمايش «سه روز ابدى» نوشته محمد ابراهيميان و كارگردانى رهام مخدومى هم ساعت ۱۸:۳۰ در خانه نمايش اداره برنامه هاى تئاتر به صحنه مى رود. اين نمايش داستان حضور تاجرى با نام كيانى و زوجى جوان در زمان بمباران تهران را در مشهد و حرم امام رضا (ع) روايت مى كند.
رقابت ۷ اثر در اولين مسابقه نمايشنامه نويسى زنان مشاهير ايران و اسلام
آيينه هنر: نامزدهاى اولين مسابقه نمايشنامه نويسى زنان مشاهير ايران و اسلام معرفى شدند. هيأت انتخاب اولين مسابقه نمايشنامه نويسى زنان مشاهير ايران و اسلام، از بخش هاى جنبى هشتمين جشنواره سراسرى تئاتر بانوان، هفت نامزد را براى دريافت بهترين اثر نمايشى معرفى كرد. هيأت انتخاب اولين مسابقه نمايشنامه نويسى زنان مشاهير ايران و اسلام متشكل از افروز فروزند، رحمت امينى و على موذنى، از ميان ۴۶ نمايشنامه ارائه شده در اين بخش از هشتمين جشنواره سراسرى تئاتر بانوان، هفت نمايشنامه را نامزد دريافت بهترين اثر نمايشى زنان مشاهير ايران و اسلام اعلام كرد. بر اين اساس نمايشنامه هاى «فيروزه» نوشته بهزاد فراهانى، «اندر حكايت بلديه اصفهان» نوشته اردشير صالح پور، «شب زير درخت گردو» نوشته سميه اطيابى، «مهرانگيز» نوشته سحر پريازانى، «دبستان دوشيزگان» نوشته شكوفه آروين، «دوباره بى مادر شدم» نوشته امير لشگرى و «شهريار شرق» نوشته مريم بصيرى هفت اثر نمايشى هستند كه توسط هيأت ارزيابى براى انتخاب بهترين اثر نمايشى در حوزه زنان مشاهير ايران و اسلام معرفى شدند. هشتمين جشنواره سراسرى تئاتر بانوان به همت معاونت هنرى و مديريت هنرهاى نمايشى سازمان فرهنگى هنرى شهردارى تهران و با مشاركت مديريت فرهنگى هنرى منطقه ۳ سازمان فرهنگى هنرى شهردارى تهران به مناسبت سالروز ازدواج حضرت على(ع) و بزرگ بانوى اسلام حضرت فاطمه زهرا(س)از ۲۸ آبان ماه در فرهنگسراها، بوستان ها و سالن هاى نمايشى شهر تهران آغاز خواهد شد.
«رومئو ژوليت» سرگردان تاريخ اجرا
اجراى نمايش عروسكى «رومئو ژوليت» كه تاكنون دوبار به تعويق افتاده است، براى تاريخ (۱۷ آبان ماه) قطعى شد. در آغاز قرار بود اين نمايش شهريورماه اجرا شود و پس از آن مهرماه را براى اجراى اين نمايش در نظر گرفتند، اما در آخرين خبر قرار شد اين نمايش از تاريخ (۱۷ آبان ماه) به صحنه برود. نمايش «رومئو ژوليت» كه با طراحى و كارگردانى هادى حجازى فر از جمله آثارى است كه سال گذشته در جشنواره بين المللى تئاتر عروسكى «تهران مبارك» به صحنه رفت و به عنوان يكى از آثار برگزيده اين جشنواره انتخاب شد. به گزارش ايسنا، اين نمايش براساس نمايشنامه «رومئوژوليت» نوشته «ويليام شكسپير» اجرا مى شود. در اين نمايش كه عروسك هاى آن دو گل هستند،«اميرسلطان احمدى»، «ميثم كريم پور» و «بهادر مالكى» هدايت عروسك ها را برعهده دارند. «اصغر حساس» و «نازيلا نورى شاد» هم «حجازى فر» را در اجراى اين نمايش همراهى مى كنند. نمايش «رومئوژوليت» از تاريخ ياد شده ساعت ۱۸ و به مدت ۶۰ دقيقه در كارگاه نمايش تئاتر شهر به صحنه مى رود.