Abrar Newspaper

در حالى كه انتخابات رياست جمهورى مصر در سال ۲۰۱۱ برگزار خواهد شد، گمانه زنى ها بر سر جانشين احتمالى حسنى مبارك آغاز شده است. محافل خبرى از جمال مبارك، عمر سليمان، محمد البرادعى، ايمن نور و عمرو موسى به عنوان نامزدهاى انتخاباتى مصر نام مى برند. به گزارش ديپلماسى ايران، حسنى مبارك ۸۱ ساله مرد محبوبى در مصر نيست. اكنون نزديك به ۲۸ سال است كه بر مصر حكومت مى كند بدون اين كه تن به يك انتخابات آزاد و عادلانه بدهد. حسنى مبارك هميشه جوان به نظر مى آيد. عكس هايى كه از او در سراسر مصر پخش مى شوند، عموما وى را با موهاى مشكى و صورتى بشاش كه غالبا از مواهب هنر عكاسى بهره برده اند، نشان مى دهند. مبارك در سال ۱۹۸۱ پس از ترور انور سادات رئيس جمهورى سابق مصر به قدرت رسيد. سرهنگى كه در بسيارى از جنگ هاى مصر با اسرائيل حضورى موثر داشت و بسيارى از جبهه ها را خود فرماندهى كرد. به رغم اين كه كشورش از لحاظ مدنى و اجتماعى از جامعه روشنفكرى مدرن و آزاد بهره مى برد اما او هيچ گاه اصول دموكراسى را رعايت نكرد و همواره حقوق مدنى شهروندانش را زير پا گذاشت. به زور در انتخابات صورى كه غالبا از سوى منتقدان و رقيبانش تحريم مى شد، خود را بر مردم تحميل مى كرد و جالب آن كه هميشه آرايى بالاى ۸۰ و ۹۰ درصد براى خود در نظر مى گرفت. ارقامى كه هميشه مورد آزار خاطر مردم مصر بود و آتش انتقادها را عليه وى شعله ور مى كرد. مبارك در طول ۲۸ سال حكومتش هيچ گاه به اعتراض هاى مردم مصر توجهى نكرد. با اين حال كمتر رويه خشن عليه مطبوعات و رسانه هاى منتقدش به كار گرفت، گرچه خيلى از دگرانديشان، منتقدان و روزنامه نگاران را به زندان انداخت. اما در مقايسه با بسيارى از ديكتاتورهاى جهان بسيار معتدل تر رفتار كرده است. فكر مبارك همواره اين بوده كه صرفا بر مسند قدرت باقى بماند ديگران هر چه مى خواهند بگويند. در نظر او انتقاد و گفتن آزاد است اما كيست كه به آن عمل كند. در عمل فقط منويات شخصى او و هم فكرانش پياده مى شود. البته انسان هاى موجه در اطراف حسنى مبارك كم نيستند. انسان هاى تحصيلكرده، فهميده و صاحب فكر كه شايد بتوان گفت، نظام مبتنى بر حسنى مبارك را همان ها نگه داشته اند. با اين همه اين روزها بحث جانشينى مبارك بيش از پيش مطرح است. كار مبارك به جايى رسيده كه مردم مصر براى كنار رفتنش لحظه شمارى مى كنند. اين روزها فرعون مصر نيز خود مى داند كه هر روز به زمان كنار گذاشتن قدرت نزديك مى شود. اما اين كه چه كسى جاى او بنشيند، پرسشى است كه همه از خود مى پرسند.
جمال مبارك
جمال پسر ارشد حسنى مبارك است. مبارك سال ها است كه تلاش دارد وى را براى جانشينى اش آماده كند. پدر هيچ پند و اندرزى را كه كمك به تجربه و آمادگى فرزند براى رسيدن به پست رياست جمهورى كند، از او دريغ نمى كند. همواره سرنوشت عدى و قصى فرزندان صدام حسين رئيس جمهورى مخلوع عراق را جلوى چشم فرزندش مى آورد و به او گوشزد مى كند، سبعيت و خشونت چنين سرنوشتى دارد. تو از پس خشم شير و تمساح بر مى آيى ولى اگر روزى خشم مردم دامنت را بگيرد فلك هم به زمين بيايد كارى نمى توانى بكنى. خصوصا اگر مردمت گرسنه باشند. مبارك بارها به پسرش گوشزد كرده كه در انتخاب دوستانش با چشم باز رفتار كند. مثلا دوستى پسرش با سيف الاسلام قذافى را چندان نمى پسندد. معتقد است كه سيف الاسلام معمر قذافى قرن بيستم ليبى است و ماهيتا تفاوت چندانى با پدرش نمى كند. در مقابل پسر را به دوستى با چهره هايى چون ملك عبدالله پادشاه اردن و بشار اسد ترغيب مى كند. بشار اسد را از آن الگو مى داند كه به فرهيختگان اجازه داده كه دور و برش را بگيرند. گرچه معتقد است آدم هاى ناكارآمد نيز دور و بر بشار زيادند. به جمال مى گويد، بشار ضعف هاى بسيارى دارد اما آدم هاى نخبه دور و برش بسيارى از ضعف هاى او را پوشانده اند. حسنى مبارك پس از انتخابات سال ۲۰۰۵ جمال را به طور جدى براى جانشينى اش به پيش انداخت. اما اين كار با مخالفت هاى بسيارى روبه رو شد. مخالفت هاى درونى طبيعى بود اما آنچه براى حسنى مبارك كمى غير قابل پيش بينى مى آمد مخالفت هاى بين المللى به ويژه آمريكايى ها بود. به گونه اى كه در زمان رياست جمهورى جورج بوش بارها اجازه سفر به جمال براى قدم گذاشتن به خاك آمريكا را ندادند چرا كه نمى خواستند توجيه هاى او را براى رسيدن به قدرت به هر قيمتى كه شده، بشنوند. اما مبارك مثل هميشه به همه انتقادها بى اعتنا بود. به فاصله كمى پس از انتخابات رياست جمهورى پسرش را به رياست حزب ملى يعنى حزب حاكم كه خود دبيركلش بود، منصوب كرد. جمال اكنون ۴۵ سال دارد. تا قبل از قدم گذاشتن به عرصه سياست حرفه بازرگانى اتخاذ كرده بود اما پس از آن كه قدم به عرصه سياست گذاشت فعاليت هاى اقتصادى اش را كم رنگ كرد. اكنون بيشتر مايل است خود را يك سياستمدار معرفى كند تا بازرگان. جمال اين روزها در رسانه ها و محافل سياسى زياد حاضر مى شود و اظهار نظر مى كند. در عين حال تلاش هم مى كند كه دسيپلين خود را حفظ كند. با تمام اين احوال هنوز مخالفانش بسيارند و روشنفكران و صاحب نظران او را چهره بى عرضه اى تصور مى كنند. به همين دليل با انتخابش به سمت رياست جمهورى آينده مصر مخالفند. جمال هنوز بايد راه طولانى براى رسيدن به كرسى رياست بپيمايد.
عمر سليمان
مدير سازمان امنيت مصر شانس بسيارى براى رسيدن به قدرت دارد. بسيارى او را مرد شماره دو مصر مى دانند. عمر سليمان ۷۳ سال سن دارد. وى نظامى آموزش ديده اى است كه تحصيلات آكادميك نظامى را در دانشگاه قاهره و تحصيلات تكميلى را در اتحاد جماهير شوروى گذرانده است. وى علاوه بر تعليمات نظامى فارغ التحصيل رشته علوم سياسى از دانشگاه قاهره و عين شمس نيز هست. از سال ۱۹۹۳ رياست سازمان امنيت مصر را بر عهده گرفت. از همان سال رفته رفته خود را به مرد شماره دو مصر تبديل كرد. پس از جمال وى را مى توان جدى ترين چهره براى جانشينى مبارك بر شمرد. سليمان نزديك ترين فرد به رئيس جمهور نيز محسوب مى شود. نزديكى او به حسنى مبارك به اندازه اى است كه حتى در مسائل خانوادگى او دخالت مى كند و در مواقعى كه اختلافات خانوادگى اوج مى گيرد از او به عنوان حلال كمك مى گيرند. سليمان پس از سال ۲۰۰۰ نقشى فعال در احياى مذاكرات صلح خاورميانه ايفا كرده است. او را چهره اى كليدى در مذاكرات صلح اعراب و اسرائيل مى دانند. علاوه بر آن وى احترام ويژه اى نزد گروه هاى مختلف فلسطينى دارد. موضوعى كه سبب شده در راس حل اختلافات گروه هاى فلسطينى قرار گيرد. عمر سليمان در ميان سياستمداران عرب نيز از احترام بسيارى برخوردار است. پادشاه عربستان به او احترام ويژه اى مى گذارد و پادشاه اردن نيز از بسيارى از نظرات وى در پيشبرد سياست هايش بهره مى برد. بسيارى بر اين باورند كه وى زمينه هاى لازم براى رئيس جمهور شدن را دارد و حتى اگر هم خود رئيس جمهور نشود، تنها اوست كه مى تواند زمينه هاى لازم براى چهره جانشنين مبارك را فراهم آورد.
عمرو موسى
فعلا دبير كل اتحاديه عرب است اما هنگامى كه يك روزنامه مصرى از او پرسيد كه آيا براى رياست جمهورى آينده نامزد خواهد شد، احتمال كانديداتورى اش را رد نكرد. عمرو موسى قبل از رياست بر اتحاديه عرب وزير امور خارجه مصر بود. او كه ۷۳ سال سن دارد در گذشته از چهره هاى مطرح و مقبول در وزارت امور خارجه مصر بود. اكنون نيز چهره اى محترم در دستگاه ديپلماسى جهانى است. هنوز مشخص نشده عمرو موسى با چه احزاب يا چهره سياسى ديگرى وارد شور شده است. هنوز هم مشخص نيست كه اگر بنا باشد نامزد رياست جمهورى شود به كدام روش و شيوه وارد عمل خواهد شد. اما آنچه مسلم است وى دو رقيب جدى دارد كه مى توانند سوداى رياست جمهورى اش را نقش بر آب كنند.
محمد البرادعى
رئيس آژانس انرژى هسته اى به زودى از سمت خود در وين خداحافظى خواهد كرد. هنوز پست آينده او مشخص نيست. اما ظاهرا فعلا قصد دارد همچنان جزء كارشناسان عالى رتبه آژانس باقى بماند و وين را ترك نكند. البرادعى زمانى براى رياست جمهورى آينده مصر مطرح شد كه جمعى از استادان دانشگاه و احزاب ليبرال مصرى از جمله حزب وفد از احزاب مشهور مخالف دولت اعلام كردند در صورتى كه البرادعى نامزد رياست جمهورى مصر شود آنها بى درنگ از او حمايت خواهند كرد. برخوردارى از چهره مقبول بين المللى، دريافت جايزه صلح نوبل و رياست بر يكى از مهمترين مراكز بين المللى جهان گرايش ها براى دعوت از او براى حضور در انتخابات آتى را بيشتر مى كند. تا كنون البرادعى در اين زمينه اظهار نظرى نكرده است. البرادعى متولد ۱۹۴۲ و پدر يك پسر و يك دختر است. البرادعى يكى از چهره هاى شناخته شده جهانى محسوب مى شود. او علاوه بر جايزه نوبل جوايز متعدد بين المللى ديگرى نيز دريافت كرده است. او فارغ التحصيل دكتراى رشته حقوق بين الملل از دانشكده حقوق دانشگاه نيويورك است. وى در سال ۱۹۷۴ معاون اسماعيل فهمى وزير امور خارجه مصر شد. از اين رو او را يك ديپلمات زبده نيز مى دانند. او از سال ۱۹۸۴ وارد آژانس انرژى اتمى شد و پله هاى ترقى را در اين سازمان يك به يك سپرى كرد. البرادعى از سال ۱۹۹۷ تا كنون در سه دوره متوالى رياست اين سازمان را بر عهده داشته است. روزنامه الشروق هنگامى كه از البرادعى درباره نامزدى اش براى رياست جمهورى آينده مصر پرسيد، گفت: «من فعلا رغبت يا عدم رغبتم را براى نامزدى رياست جمهورى آينده مصر اعلام نمى كنم.» مدير دفترش نيز در وين در اين باره گفته است كه البرادعى فعلا فكرش مشغول كارهاى روزمره اش در آژانس است و سعى مى كند تمركزش را بر مسائلى غير از آژانس متمركز نكند. او ترجيح مى دهد درباره آينده در زمان خودش تصميم بگيرد. البرادعى از سوى حزب ملى يعنى حزب حاكم در مصر پيشنهادهايى براى عضويت دريافت كرده بود اما اين پيشنهاد را رد كرد. برخى افراد نزديك به البرادعى مى گويند كه وى تمايل چندانى براى براى رياست جمهورى مصر ندارد. او بيشتر مايل است در عرصه بين المللى فعال باشد. به خصوص اين كه در هيچ حزبى نيز عضويت ندارد و اين كار را براى او سخت تر مى كند. يكى از شروط شركت در انتخابات مصر عضويت در يكى از احزاب سياسى است.
ايمن نور
تنها رقيب بالقوه حسنى مبارك در انتخابات رياست جمهورى ۲۰۰۵ به رغم تمام سختى هايى كه بر او گذشته همچنان در فكر رسيدن به پست رياست جمهورى است. وى كه در انتخابات سال ۲۰۰۵ مصر متهم به تقلب در ارائه اسناد حزبى شد و از رقابت با مبارك محروم شد، همچنان معتقد است كه مى تواند در انتخابات مصر رقيبى جدى باشد. ايمن نور از سال ۲۰۰۵ تا همين چند ماه پيش در مصر زندانى بود. مجامع بين المللى فشار بسيارى مى آوردند تا ايمن نور را از زندان آزاد كنند اما دولت مصر توجه چندانى به اين فشارها نمى كرد. تا اين كه چند هفته قبل از آمدن باراك اوباما رئيس جمهورى آمريكا به مصر، مبارك دستور آزادى او را صادر كرد. نور يكى از جدى ترين منتقدان حسنى مبارك است و اكنون نيز خود را در خط مقدم مخالفان به قدرت رسيدن جمال مبارك قرار داده است. به رغم تمام اين تلاش ها بسيارى از صاحب نظران امكان پيروزى وى در انتخابات آتى مصر را كم رنگ مى دانند. در مصر سال ها است كه افراد خارج از قدرت و سابقه دولتى امكان حضور حتى در اطراف كاخ رياست جمهورى را ندارند.