|
روسيه به دنبال اهداف اقتصادى در آپك
|
|
|
چندى پيش نشست دو روزه سازمان همكارى اقتصادى آسيا و اقيانوسيه، آپك در سنگاپور برگزار شد. شركت كنندگان در اين نشست چشم انداز توسعه جهان بعد از پايان بحران اقتصادى، اقدامات حمايتى از بازار داخلى، وضعيت سازمان تجارت جهانى و تغييرات آب و هوايى را مورد بحث و بررسى قرار دادند و به اين نتيجه رسيدند كه با وجود مشكلات عديده اى كه باقى مانده است، بحران به تدريج در حال برطرف شدن است. روسيه طى چند سال اخير در نشست هاى اين سازمان مشاركت فعال داشته و دولت مردان اين كشور بر اين باورند كه توسعه اقتصادى روسيه بدون مشاركت در روندهاى اقتصادى پرشتاب اين منطقه با تأخير همراه خواهد بود. به گزارش ايراس، در حاشيه اين نشست ديميترى مدودف، رئيس جمهور فدراسيون روسيه شمار زيادى مذاكرات دو و چندجانبه را با مقامات ساير كشورها انجام داد و با آنها در خصوص مسائل دوجانبه و بين المللى به گفتگو پرداخت. او حادترين مسايل را در ملاقات با مهمترين اعضاى سازمان يعنى يوكيو هاتوياما، نخست وزير جديد ژاپن و باراك اوباما رئيس جمهور آمريكا در ميان گذاشت. در هر دو ملاقات پيشرفت جدى در روابط دوجانبه حاصل شد. هاتوياما براى نخستين بار اظهار داشت كه توسعه روابط اقتصادى را منوط به حل و فصل مسأله سرزمينى بين دو كشور و به ويژه اختلاف بر سر جزاير كوريل نخواهد كرد. ديميترى مدودف در ملاقات با باراك اوباما همه مسايل فنى تدارك قرارداد جديد درباره محدود كردن تسليحات راهبردى تهاجمى را تنظيم و تصريح كرد كه قرارداد جديد تا ۵ دسامبر به امضا خواهد رسيد. بعد از آن نمايندگان كاخ سفيد خبر دادند كه در اين صورت روند تصويب قرارداد جديد در پارلمان هاى دو كشور بلافاصله بعد از امضاء آن شروع خواهد شد. با توجه به اينكه روسيه و آمريكا در سازمان همكارى اقتصادى آسيا و اقيانوسيه از بيشترين نفوذ برخوردارند و عضويت گروه ۲۰ را نيز دارا هستند، اظهارات اقتصادى آن ها در هر دو مجمع شبيه به هم بود. ديميترى مدودف در سخنان خود در اين مجمع اقتصادى قبل از همه تصميماتى را كه در ماه سپتامبر در نشست گروه ۲۰ در پيتسبورگ اتخاذ شده بود، تكرار كرد و اظهار داشت كه در شرايط بحران هماهنگى بزرگترين اقتصاد هاى جهان و نظارت متقابل بر روندهاى اقتصاد كلان از اهميت ويژه اى برخوردار است. در بيانيه نهايى نشست سران آمده كه هدف تعيين شده يعنى برطرف كردن ركود اقتصادى ظرف مدت ۱۸ ماه، حاصل مى شود، ولى رشد اقتصادى فعلا پايه هاى محكمى ندارد. ضرورى ترين كارى كه بايد در چارچوب سازمان انجام گيرد، احياى تجارت است. با توجه به صادراتى بودن اقتصاد چين و ساير كشورهاى جنوب شرق آسيا، اين امر براى اين منطقه از اهميت قابل ملاحظه اى برخوردار است. جالب توجه اين كه كالاهاى صادراتى آن ها عمدتا به ايالات متحده، عضو بزرگ ديگر اين سازمان ارسال مى شود و همين امر باعث شد كه كشورهاى عضو، «تجارت بدون موانع» را ضرورت حياتى بدانند. در بيانيه پايانى اين نشست همچنين تصريح شده كه؛ «ما هر نوع حمايت گرايى اقتصادى را رد كرده و بر تعهد خود مبنى بر حفظ بازارهاى باز و خوددارى از ايجاد موانع جديد بر سر سرمايه گذارى و تجارت تأكيد مى كنيم». ديميترى مدودف هم كه در آستانه نشست سران در برابر تجار نخبه منطقه سخنانى را ايراد كرده بود، به مسأله حمايت گرايى اشاره كرد. وى اطمينان داد كه اقدامات حمايتى روسيه ابعاد محدودى دارد، به صورت موقت اتخاذ شده و در نهايت برطرف خواهند شد. او همچنين اعتراف كرد كه در روسيه اقدامات حمايتى به نتيجه مطلوب نرسيده است. آينده سازمان تجارت جهانى نيز مورد توجه شركت كنندگان در نشست قرار گرفت. آن ها بر تكميل مرحله جارى مذاكرات در چارچوب سازمان كه «دور مذاكرات دوحه» ناميده شده تأكيد و تصريح كردند كه اين مهم بايد در سال ۲۰۱۰ پايان يابد. اما واقع امر آن است كه مسايل اين دور از مذاكرات هنوز حل نشده و در سنگاپور نيز توافقات مشخص حاصل نشد. ديميترى مدودف در آستانه اين نشست طى مقاله اى تحت عنوان «نقش روسيه در مرحله انتقالى» كه در ضميمه ساليانه مجله «اكونوميست» منتشر شد، نوشته بود كه عضويت در سازمان تجارت جهانى براى روسيه اولويت دارد و اينكه روسيه مايل است در سال ۲۰۱۰ همه مذاكرات در اين خصوص را به پايان برساند. ولى بعد از پايان نشست اپك رئيس جمهور روسيه اظهار داشت كه عدم پيشرفت دور مذاكرات دوحه باعث تفكر و تأمل درباره مصلحت عضويت روسيه در سازمان تجارت جهانى مى شود. مذاكرات روساى جمهورى روسيه و آمريكا درباره خلع سلاح هسته اى كه هم براى روابط روسى- آمريكايى و هم براى جامعه جهانى اهميت فراوانى دارد، در هتل مجلل «شانگرى لا» برگزار شد. در نهايت امر دو رئيس جمهور توافق كردند به شيوه هاى ساده تر و كم هزينه تر متوسل شوند. سرگئى لاوروف وزير امور خارجه روسيه به نوبه خود گفت كه رهبران جديد آمريكا آمادگى براى تعامل برابر حقوق با روسيه را از خود نشان داده اند كه همين امر درجه اعتماد متقابل را بالا برده است. اعطاى جايزه صلح نوبل به اوباما در سال جارى نيز براى روند خلع سلاح هسته اى مفيد بوده است. بسيارى از ناظران معتقدند كه سهم فعلى او در امر صلح قابل بحث است و اينكه اين جايزه به عنوان «پيش پرداخت» اعطا شد. مراسم اعطاى جايزه روز ۱۰ دسامبر برگزار خواهد شد در حالى كه ۵ دسامبر مهلت اعتبار قرارداد جارى درباره تسليحات راهبردى تهاجمى سر مى رسد. يكى از كارشناسان نزديك به مذاكرات در گفتگو با خبرنگار «گازى يتا» با طعنه در اين خصوص اظهار داشت؛ كه اگر موافقتنامه جديد درباره خلع سلاح با روسيه به موقع به امضا برسد، باراك اوباما براى دريافت جايزه دست خالى به استكهلم نخواهد رفت. ملاقات رهبر روسيه با نخست وزير جديد ژاپن نيز به همين اندازه ثمربخش بود. طرفين در زمينه انعقاد پيمان صلح و حل مسايل سرزمينى پيشرفت قابل توجهى كردند. هاتوياما براى اولين بار اظهار داشت كه مقامات ژاپن عزم جدى دارند روابط راهبردى با روسيه را توسعه دهند و اينكه او خط دولت سابق را كه روابط اقتصادى را با مسأله سرزمينى مرتبط مى كرد، تداوم نخواهد بخشيد. روسيه در سال ۲۰۰۳ برنامه مشترك اقدام روسى ژاپنى را پيشنهاد كرد كه در آن بر ضرورت افزايش همكارى در همه زمينه ها بدون درنظرداشت اختلافات قديمى سرزمينى تأكيد مى شد. نخست وزير ژاپن سعى كرد اين روند پيچيده را به وسيله يك مثال ساده مجازى توضيح دهد، ولى بيان موضوع از سوى وى چندان سليس و مفهوم نبود. سرگئى لاوروف، وزير امور خارجه روسيه اظهارات هاتوياما را چنين تعبير كرد: «ما يك گارى داريم كه چرخ هاى آن به صورت منسجم به پيش حركت مى كند. ما مى توانيم آن را تا سطح خودروى پيشرفته ژاپنى توسعه دهيم. اين خودرو بايد ايده آل باشد. براى اينكه نه فقط چرخ هايش بچرخند، بلكه ما را به پيش حمل كنند، ما به موتور نيرومندى احتياج داريم كه دائما كار كند». آلكساندر شوخين، رئيس اتحاديه صنعتگران و كارفرمايان روسيه در پاسخ به اين سؤال كه روابط روسيه با سازمان همكارى اقتصادى آسيا و اقيانوسيه چه دورنمايى دارد؟ بر اين بارو است كه با عنايت به اينكه در كشورهاى عضو اين سازمان دو سوم توليد ناخالص جهانى ايجاد مى شود، روسيه بايد خود را به عنوان كشورى با اقتصاد در حال رشد سريع نشان داده و به اين نهاد منطقه اى نگاه ويژه اى داشته باشد. اما تحقق اين امر براى مسكو كار ساده اى نيست زيرا اين منطقه بيشترين نرخ رشد اقتصادى را دارا است. نشست اپك در سال ۲۰۱۲ كه در ولادى واستوك روسيه برگزار خواهد شد، براى اين كشور مرحله ساز خواهد بود. مسكو بايد موقعيت برتر اقتصادى خود را در اين دسته از كشورها به نمايش بگذارد. نوآورى در توسعه اقتصادى بسيارى از كشورهاى اين منطقه، هم اكنون به وضوح ديده مى شود و اين در حالى است كه روسيه در اين زمينه تنها به اعلام اينكه قصد دارد در اين جهت حركت كند، بسنده كرده است. روندهاى فعلى اقتصادى در روسيه گواه آن است كه اين كشور در حال حاضر تنها مى تواند در بخشى از زمينه هاى مشخص توسعه خود را در عرصه بين الملل معرفى كند و واقعيت اين است كه بستر توسعه همه جانبه اقتصادى در اين كشور هنوز فراهم نيست. به همين دليل، حضور روسيه در آپك بايد به توسعه اقتصاد جديد روسيه تحرك بخشد. روسيه بايد ظرف ۳-۲ سال آينده استعدادهاى خود را در اين زمينه به نمايش بگذارد تا وضع اين كشور در نشست آتى ولادى واستوك از وضعيت كنونى آن در نشست سنگاپور بدتر نباشد. من در ملاقات اعضاى دفتر اتحاديه با رئيس جمهور روسيه پيشنهاد كردم كه از تجربه چين و كشورهاى ديگر منطقه (مانند سنگاپور) و منطقه هنگ كنگ استفاده كنيم. اكنون همه درباره طراحى الگوى اقتصادى بحث مى كنند كه از ليبراليسم جديد دور شده، ولى ما را به دوران «فرمانروايى ادارى» باز نگرداند. تجربه كشورهاى منطقه از براى ما مفيد است، زيرا آنجا اقتصاد بازار و نقش بالاى دولت در اقتصاد با هم تضاد ندارند. كنستانتين كاساچف، رئيس كميته امور بين الملل دوماى روسيه نيز در اين رابطه بر اين باور است كه روابط روسيه با كشورهاى عضو سازمان همكارى اقتصادى آسيا و اقيانوسيه دورنماى درخشان و گسترده اى دارد. و اين ابعاد با دقت در توان كشورهاى عضو اين سازمان به خوبى قابل درك است. در اين ساختار بين المللى فعاليت روسيه توسط هيچ كشورى محدود نمى شود و همه از حضور آن به عنوان شريك برابر در حل و فصل مسايل اقتصادى، اجتماعى و سياسى منطقه خوشحال هستند. ما در اين سازمان مجبور نيستيم در راه چيزى مبارزه كنيم و از منافع خود دفاع كنيم. ما در اين سازمان وجوه اشتراك را پيدا كرده و به تشريك مساعى مى پردازيم. منطقه آسيا و اقيانوسيه بدون روسيه تصور ناپذير است.
|