۲۱ نوامبر (۳۰ آبان) اتفاقى در روسيه افتاد كه نگاه جهانيان را بار ديگر به  اين كشور معطوف كرد. ماجرا از اين قرار است كه ديميترى مدودف، رئيس جمهور روسيه با لحنى شديد مقامات حزب «روسيه متحد» را به واسطه سوء استفاده از اختيارات و اخلال در روندهاى دموكراتيك در جريان انتخابات ماه اكتبر مورد انتقاد قرار داد و تصريح كرد؛ «وقت آن است كه آنها پيروز شدن عادلانه را فرا بگيرند». اظهارات مدودف يكى از بى سابقه ترين انتقاد هاى يك مقام رسمى از حزبى به شمار مى رود كه رهبرى آن را نخست وزير پرقدرت روسيه يعنى ولاديمير پوتين، همان شخصى كه عامل اصلى به قدرت رسيدن مدودف بود، بر عهده دارد. مدودف در سخنرانى خود در پترزبورگ و در حضور شخص پوتين، برخى اقدامات منطقه اى اين سازمان سياسى را از جمله در استفاده از ابزار هايى كه آنها در جريان انتخابات به كار برده بودند، مورد انتقاد قرار داد. به گزارش ايراس، وى در اين سخنرانى گفت؛ «حزب «روسيه متحد» بايد افراد خلاف كار را از اين نهاد اخراج كند و خصوصا از چنين رفتار بد سياسى دست بردارد». او افزود؛ «متاسفانه بعضى شبهه ها در خصوص انتخابات اخير از جمله از سوى حزب «روسيه متحد» باعث نگرانى شده و بايد آشكارا بگويم كه فعاليت هاى سياسى در جهت برخى منصب تراشى ها سمت گيرى شده است. انتخابات اصولا بايد منعكس كننده ديدگاه مردم و رقابت  انديشه و برنامه هاى حزبى باشد، اما اقدام به تقلب ، نه تنها اين روند را از جريان دموكراتيك آن خارج مى كند، بلكه خودمدارى ساختارها را نيز در پى خواهد داشت. بايد هم از افرادى كه به چنين اعمالى دست مى زند، رها شد و نيز مردم روسيه را از عادات بد سياسى رها كرد». مدودف در اين سخنرانى افزود؛ «انتخابات بايد بيانگر خواسته هاى مردم در رقابت  آزاد اهداف و برنامه ها باشد، ولى در صورت آميزش جريان هاى دموكراتيك و راه حل هاى منفعت جويانه وضع به گونه ديگرى خواهد بود». به تأكيد او؛ حزب «روسيه متحد» تنها در صورتى مى تواند به پيشرفت هاى مثبت نائل شود كه خودش تابع نظم و قانون باشد. فكر مى  كنم اين امر، يك روند طبيعى است. حزب بايد هميشه موثر و مدير باشد تا به اصطلاح «پير» نشود و از «زندگى» عقب نماند و پيروانش را از دست ندهد». لازم به ذكر است كه در حال حاضر از ۴۵۰ كرسى پارلمان روسيه ۳۱۵ كرسى در اختيار حزب «روسيه متحد» قرار دارد. اكثر رهبران بلندپايه فدرال و منطقه اى در روسيه از اعضاى آن هستند. بعد از انتخابات محلى اكتبر، مخالفان اين حزب، آن را به واسطه موارد مكرر تقلب مورد انتقاد قرار دادند. از جمله حزب كمونيست، ناظران بين المللى اين انتخابات و احزاب ديگر با رد نتايج اين انتخابات، تأكيد كردند كه در جريان انتخابات موارد زيادى تقلب در برگه هاى به ثبت رسيده است. برخى از مخالفين نيز تصريح دارند كه به آنها اصلاً براى شركت در انتخابات اجازه داده نشده و آنها براى تبليغات برنامه هاى خود با موانع جدى رو به رو بوده اند. با وجود اين انتقادات، هم پوتين و هم مدودف از حزب «روسيه متحد» ستايش كرده و گفته بودند كه موارد ادعايى در مورد تقلب و نقض قانون در زمان راى گيرى بايد مورد بررسى قرار گيرند. از ديد برخى صاحب نظران، انتقاد روز شنبه مدودف را بيشتر بايد كوششى براى اصلاح موقعيت گذشته او در رابطه با انتخابات اخير دانست و نه تلاشى براى به چالش كشيدن پوتين كه در نظر سنجى هاى داخل و خارج روسيه همچنان از نفوذ بيشترى نسبت به مدودف برخوردار است. مدودف در فرآيند به قدرت رسيدن، تلاش داشت خود را رهبرى ليبرال و پايبند به قانون معرفى كند كه در تفاوت با پوتين بيشتر از آزادى و ارزش هاى دموكراتيك پشتيبانى مى  كند. با اين وجود، اكثر ناظران با اشاره به عملى نشدن موفق اين تلاش ها، تأكيد دارند كه رهبرى واقعى اين كشور ولاديمير پوتين است كه بر آن است كه در سال ۲۰۱۲ دوباره مقام رياست جمهورى را به دست آورد. از اين منظر، سخنرانى اخير مدودف و به عبارتى مراجعه او به مردم روسيه را بايد تلاشى از سوى وى براى به نمايش گذاشتن استقلالش از پوتين ارزيابى كرد. او در سخنرانى هاى اخير خود بر ضرورت رهايى از وابستگى به صادرات منابع انرژى و كاهش نقش دولت در روندهاى اقتصاد نيز تاكيد كرده است. پوتين نيز در سخنرانى خود در نشست حزب «روسيه متحد» از اين انديشه پشتيبانى و تلاش هاى مدودف را براى نوسازى اقتصاد ستايش كرد. پوتين در سخنرانى خود تأكيد كرد كه دولت به حمايت خود از صنايع كه در شرايط بحرانى اقتصادى آسيب ديده اند، ادامه خواهد داد.
جايگاه مدودف در روسيه:
آيا او شخص سوم است!
مسأله در خور تامل در گزارش اخير مجله فوربس كه طى آن فهرست قدرتمند ترين افراد جهان منتشر شده بود، قرار گرفتن ديميترى مدودف ۴۰ رتبه پائين تر از نخست وزيرش پوتين در اين ليست بود. اين گزارش بحث برانگيز اين سوال را متبادر مى كند كه به واقع، رهبر واقعى و اول روسيه چه كسى است؟ اين فهرست، صرفه نظر از تناقضاتى موجود در آن، اين مسأله كه قدرت در روسيه در دست كيست (پوتين يا مدودف) را مجددا مطرح كرد. در اين فهرست، مدودف در رتبه ۴۳ قرار داده شده، در حالى كه پوتين در اين ليست در رتبه سوم و جالب تأمل اينكه اگور سچين، معاون پوتين در رتبه ۴۲ قرار دارد. گزارش فاربس درست در روزى منتشر شد كه مدودف دومين پيام سالانه خود را در ۱۲ نوامبر در مجمع فدرال روسيه ارائه داد. پيامى  كه به باور تحليلگران، بيش از هر چيز دعوت به نوسازى اقتصادى و يا كاهش ميزان تفاوت ساعت در بخش هاى مختلف روسيه و فاقد مطالب مهم بود. لذا از منظر آنها، اين محتوا، به وضوح نشان  دهنده كوتاه بودن دست مدودف در اداره امور دولت بود.
به نام رئيس جمهور!
به عقيده اكثر تحليلگران از آن جا كه قانون اساسى روسيه امكان انتخاب پياپى  يك نفر به عنوان رئيس جمهور را نمى دهد، لذا پوتين نياز به فردى خودى داشت تا او تا سال ۲۰۱۲ زير حمايت ها و راهنمايى هاى بى واسطه وى روسيه را رهبرى كند و در انتخابات آينده نيز كرسى رياست جمهورى را به وى بازگرداند. به بارو اين تحليلگران؛ ديميترى مدودف تنها عنوان رئيس جمهور را به دنبال خود دارد و بدون هيچ ترديدى اين پست را براى پوتين خالى خواهد كرد. با پيروزى مدودف، كه قبل از انتخابات مقام رئيس كابينه را به پوتين وعده داده بود، مطبوعات نظامى در روسيه روى كار آمدن مدودف را به عقاب دو سرى كه نشان دولتى روسيه است تشبيه كردند كه يك سرش مدودف (رئيس جمهور) و سر ديگرش پوتين (نخست وزير) است. در اين فضا و از همان آغاز دوره رياست جمهورى مدودف، اين مسأله كه كدام يك از اين دو سر، بر ديگرى برترى دارد و لجام قدرت در روسيه در كنترل كدام يك از اين دو فرد است، همواره محل بحث محافل داخلى و خارجى اين كشور بوده است و به نظر مى رسد اين وضعيت تا سال ۲۰۱۲ در زبان ها باقى خواهد ماند.
حرف اول در روسيه با چه كسى است؟
كارشناسان روس بر اين نظرند كه نفوذ بيش از حد پوتين بر مدودف حقيقتى است كه مجله فاربس با جاى دادن مدودف ۴۰ رتبه پائين تر از پوتين بار ديگر پرده از اين واقعيت برداشت. در روسيه  اين حقيقت بر همه آشكار است و از كسى پوشيده نيست كه پوتين نسبت به مدودف نفوذ بيشترى دارد. نظر عموم مردم در روسيه نيز همين است و از اخبار منتشر شده از سوى كرملين نيز چنين بر مى آيد كه بيشتر فرامين مهم از سوى پوتين و نه مدودف صادر مى شود. هر چند بر اساس قانون و به صورت رسمى بيشتر صلاحيت ها در كنترل رئيس جمهور است، اما عملا چنين به نظر مى رسد كه مسائل اساسى مالى، عمرانى و كادرى در حوزه اختيار پوتين قرار دارد. در مقايسه با رئيس جمهور بايد قوى بودن نخست وزير روسيه را حقيقتى بدون ترديد دانست، اما ابهام در نظام رهبرى روسيه اين امكان را نمى دهد كه ناظران از كليه امور پشت پرده آگاهى يابند.
اوضاع روسيه و تاثير آن بر كشورهاى پساشوروى
برخى تحليلگران بر اين باورند كه وضعيت موجود در روسيه و ابهام در تعيين نفر اول در اين كشور بر پايتخت هاى ساير كشورهاى پسا شوروى بى تأثير نبوده است. براى مثال در آخرين نشست سران كشور هاى جامعه هم سود در كيشنيف، اكثر سران كشورهاى عضو از جمله رهبران آسياى مركزى از حضور در اين نشست خوددارى كرده و مقامات پائين  دست تر را براى مذاكره با مدودف به مولداوى گسيل داشتند. اين در حالى است كه در دوره پوتين به جز از ازبكستان و تركمنستان، ساير رهبران اين منطقه به خود اجازه چنين اقدامى را نمى دادند. اما اين مسأله نيز روشن است كه هرچند پوتين توانايى حل مشكلات مختلف را دارد، اما امكان ندارد او تاثير قابل ملاحظه اى در مناسبات روسيه با تاجيكستان داشته باشد. زيرا موضع گيرى او و مدودف نسبت به تاجيكستان و ديگر كشور هاى سابق شوروى هميشه يكسان بوده است البته پوتين با رحمان در چندين نوبت تيرگى روابط داشته  و مناسبات محدود را تجربه كرده اند. با اين وجود، مدودف براى رحمان، سياستمدارى جديد در عرصه بين الملل است.
مشكل سال ۲۰۱۲
موضوع مهم در پس اين تحولات، مسأله انتخابات سال ۲۰۱۲ رياست جمهورى روسيه است كه در برخى رسانه هاى اين كشور از آن زير عنوان «مشكل سال ۲۰۱۲» ياد مى شود. در اين مورد دو فرضيه وجود دارد. يكى اين است كه مدودف بدون هيچ مبارزه  يا تلاشى قدرت را در سال ۲۰۱۲ به پوتين باز مى گرداند و فرضيه ديگر اين كه احتمالا براى حفظ قدرت نبرد با پوتين صرف نظر نخواهد كرد. خود پوتين در ماه سپتامبر در يك مصاحبه مطبوعاتى در پاسخ به سوال خبرنگارى خارجى گفت كه او و مدودف هم پيمانند و در سال ۲۰۱۲ مذاكره خواهند كرد تا با توافق يكديگر، يكى از آنها در انتخابات شركت كند. مدودف نيز در همان سال در يك مصاحبه ديگر مطبوعاتى تصريح كرد كه احتمالا از شركت در انتخابات ۳ سال بعد صرفه نظر نكرده و در اين روند شركت مى كند.
تم قدرت
از منظرى ديگر، قانون اساسى روسيه به مدودف اختيارات زيادى داده و او هنوز فرصت دارد كه با استفاده از اهرم هاى قانونى كه در اختيار دارد، وضع را در صحنه به سود خود تعيير دهد. اما مسأله  اين است كه مدودف كه زاده و پرورده مكتب پوتين است، تا كجا عظم ماندن در قدرت و خواهش مبارزه با پدر سياسى اش (پوتين) را به خاطر حفظ قدرت در سر خواهد داشت.
در پشت ديوار
سر و صدا هايى كه گاها از آن سوى ديوار هاى بلند كرملين بيرون مى آيند و چالش  هاى رسانه اى را هم چون قضيه الكسى ديماوسكى و ماجراى دو افسر ديگرى كه در اينترنت منتشر شد و از وجود فساد در مقامات عمومى داخل روسيه پرده برداشت، ايجاد مى كنند، تحليلگران را به گمانه زنى در باره ادامه مبارزه ها براى قدرت در كرملين وادار مى  كنند. با اين وجود، لئونيد رادزيخاوسكى بر اين باور است كه دروازه هاى كرملين طى سال هاى اخير چنان بسته شده اند كه براى ناظران، چاره اى جز حدس زدن در باره آن چه در پس ديوار هاى آن مى گذرد باقى نمى گذارد.

آمريكا و ناتو اين روزها درگيرى هاى بسيارى در افغانستان دارند. طالبان بر خلاف پيش بينى ها به سرعت توانسته خود را بازسازى كند و با عمليات روزانه خود در افغانستان و پاكستان موى دماغ غرب شود. به گزارش ديپلماسى ايران از سويى حامد كرزاى در حالى مجددا سكاندار قدرت در افغانستان شده كه به تقلب در انتخابات متهم است و بسيارى شيوه رسيدن مجددش به كاخ رياست جمهورى را براى آينده اجتماعى افغانستان خطرناك مى دانند. ناتو و آمريكا هر روز شيوه اى را به روى ميز مى آورند و مورد بحث قرار مى دهند شايد كه بتوانند از تنگناى فعلى اى كه در آن گرفتار شده اند، خلاصى يابند. در همين رابطه روزنامه  آمريكايى نيويورك تايمز روز يكشنبه ۲۲ نوامبر گزارش داد كه واشنگتن و كابل مى خواهند در مبارزه با نيروهاى طالبان از شبه نظاميان قبايل افغان استفاده كنند. بر اساس اين طرح نيروهاى شبه نظامى افغان در برابر نيروهاى طالبان مسلح شده و به مبارزه با آنها خواهند پرداخت. نيويورك تايمز به نقل از يك مقام بلندپايه  نظامى آمريكا در كابل كه نخواست نامش فاش شود، نوشت، ايده ما اين است كه اين افراد را تشويق كنيم، مسئوليت تامين امنيت خود را برعهده بگيرند. اين اقدام در بخش هايى از افغانستان انجام گرفته است و اميدواريم كه در صورت موفقيت در ديگر مناطق ناامن افغانستان نيز به كار برده شود. اين شيوه شبيه همان شيوه اى است كه نيروهاى آمريكايى در زمان رياست جمهورى جرج بوش رئيس جمهورى سابق ايالات متحده آمريكا در عراق به كار بردند. در آن شيوه گروهى موسوم به صحوه شكل گرفت كه توانست استان بزرگ الانبار را كه به پايگاه اصلى القاعده در عراق تبديل شده بود، پاك سازى كرده و اداره آن استان را بر عهده بگيرد. الانبار نزديك به سه سال پيش ناامن ترين استان عراق شده بود كه به همت صحوه ها پاك سازى شد به گونه اى كه الآن يكى از استان هاى امن عراق محسوب مى شود. از همان موقع اين بحث مطرح بود كه مشابه نيروهاى صحوه در عراق در افغانستان نيز تشكيل شود تا براى مبارزه با نيروهاى طالبان فعاليت كنند. ژنرال ديويد پترائوس مسئول نيروهاى آمريكايى در خاورميانه و افغانستان از مدافعان اين طرح است كه معلوم نيست چرا اجراى طرح وى تا اين اندازه با تاخير مطرح شده است. گفته مى شود كه واشنگتن و كابل مى خواهند پيش از هر جا در جنوب و شرق افغانستان كه جزء مناطق تحت نفوذ طالبان هستند، از شبه نظاميان قبيله اى پشتيبانى كنند يا گروه هاى تازه  تشكيل دهند. واحدهاى نظامى ويژه  آمريكا هم اكنون در اين مناطق فعال هستند. دولت هاى افغانستان و آمريكا ابراز اميدوارى كرده اند كه بتوانند با اين اقدام هزاران مرد مسلح را گرد خود آورند تا از روستاهاى خود در برابر حمله هاى طالبان دفاع  كنند. علاوه بر آن اين نيروها مى توانند فرصت كافى براى نيروهاى نظامى افغانستان ايجاد كنند تا به بازسازى كشور بپردازند و با آموزش هايى كه از سوى يگان هاى غربى مى بينند، امنيت كشور را برعهده گيرند. خشم آلمان كارل تئودر گوتنبرگ وزير دفاع جديد آلمان كه براى انجام نخستين سفر رسمى خود به ايالات متحده آمريكا به واشنگتن سفر كرده است، با رابرت گيتس همتاى آمريكايى اش و جيمز جونز مشاور امنيتى باراك اوباما رئيس  جمهورى آمريكا ديدار و گفت وگو كرد. استراتژى آتى آمريكا و ناتو در افغانستان از موضوعات محورى گفتگوهاى دو طرف بود. وزير دفاع آلمان در سخنرانى خود در مركز پژوهش هاى بين المللى و استراتژيك حامد كرزاى رئيس  جمهورى افغانستان را خطاب قرار داد و ضمن فراخواندن وى به عملكردى قاطع تر گفت: «ما به چيزى فراتر از لبخند پيگير شخص رئيس  جمهور نياز داريم.» به گفته  وى بهبود وضعيت امنيتى و بازسازى در افغانستان و همچنين مبارزه با فساد مالى و ادارى از جمله اهدافى هستند كه دولت افغانستان بايد در راه رسيدن به آنها تلاش بيشترى كند. گوتنبرگ تصريح كرد، دولت افغانستان بايد فورا دست به كار شود. گوتنبرگ در جريان اين سفر همچنين به مسأله حضور سربازان آلمانى در افغانستان پرداخت و طرحى سه مرحله اى را در ارتباط با دقيق ساختن ماموريت آنان ارائه كرد. بر اساس طرح وى نخست بايد اهدافى دقيق و قابل بررسى را با اين نكته فرمول بندى كرد كه ماموريت نيروهاى بين المللى در افغانستان چه زمان پايان مى يابد، دوم آن كه بايد شرايط لازم را فراهم آورد تا همه كسانى كه در اين جريان شركت دارند، نقش خود را درست بازى كنند و سوم آن كه آلمان از حاصل اين دو مرحله در مورد كم و كيف حضور خود در افغانستان تصميم گيرى كند. وزير دفاع آلمان در ارتباط با برقرارى دمكراسى در افغانستان كوشيد با گفته هاى خود سطح انتظارات را پايين بياورد. به اعتقاد وى ايجاد دمكراسى اى به شكل غربى آن در افغانستان كار دشوارى است. رابرت گيتس وزير دفاع آمريكا نيز در اين ديدار خواستار تقويت حضور هم پيمانان آمريكا در افغانستان شد. وى اما از مطرح كردن مستقيم خواست هايى از سوى آلمان خوددارى كرد. وى در اين باره گفت: «هر نوع كمكى براى ما سودمند خواهد بود. تا زمانى كه رئيس  جمهورى آمريكا تصميم خود در ارتباط با افغانستان را اعلام نكند، نمى توانيم خواست هاى مشخصى را از همپيمانان خود مطرح كنيم.»