احتياجى نيست براى اصطلاح «بداهه نوازى» توضيح واضحات ارائه شود. چرا كه به احتمال قريب به يقين، قبلاً مخاطب موسيقى بداهه وخلق الساعه بوده ايم. موسيقى بر دوگونه اساسى نواخته مى شود. يا پيش ساخته است يا بداهه كه به صورت خلق در لحظه نواخته مى شود. در اين نوشتار سعى مى شود با مرورى بر محاسن و معايب بداهه نوازى، به شناخت جامع ترى از آن دست يافت. بداهه نوازى به خاطر خاصيت «جديد خلق كردن»اش، سلول هاى مغزى را به شدت به تحرك وا مى دارد، البته نه فقط بداهه نوازى اين خصوصيت را دارد، بلكه همه تفكرات خلاقانه اين خصوصيت را مى تواند داشته باشد. مثلاً شما اگر بخواهيد اعداد را به صورت رندوم بشماريد، فعاليت مغزيتان چند برابر بيشتر از وقتى مى شود كه اعداد را به ترتيب مى خوانيد. اين فعاليت مغزى به عقيده پزشكان براى مغز سودمند است و از آن به عنوان «ورزش مغزى» ياد مى شود. اين موضوع در مورد موسيقى نيز صدق مى كند. نوازنده يك قطعه موسيقى بداهه، فعاليت مغزى پيچيده و در عين حال پويايى را تجربه مى كند. در نتيجه بداهه نوازى مى تواند مغز آهنگساز را فعال و خلاق كند و دور از تكرار نگه دارد. مخاطب در بداهه نوازى نقش مهمى دارد و در واقع تنها حسن مهم بداهه نوازى احساس صميميتى است كه در اين نوع اجراى موسيقى با مخاطب برقرار مى شود. اين حالت را در يك ميهمانى خصوصى مى توانيد ببينيد؛ كسى كه در يك ميهمانى صميمى حساب شده و رسمى صحبت مى كند كمى حالت زننده دارد، به همين دليل است كه «موسيقى جاز» كه فضاى اجراى آن صميمى و غير رسمى ست بيشتر «بداهه» و «آنى» است. در فضاى بداهه نوازى اگر نتى به اشتباه نواخته شود و يا نوازنده ملودى دلچسبى هم به ذهنش نرسد هيچ مشكلى نيست، همانطور كه در يك ميهمانى خصوصى انتظار شنيدن سخنان دستچين و از پيش تعيين شده را از ميهمان نداريد، چرا كه اين نوع سخن گفتن مخصوص سخنرانى است. بى شك لذت بداهه نوازى مى تواند در لحظه ايجاد صميميت بين نوازنده و مخاطب، لذت شنيدن و اجراى آن را دو چندان كند. اما اگر در فضايى غير از فضاى خصوصى، بداهه نوازى به اجرا گذاشته شود، اصل بداهه نوازى به شدت زير سؤال مى رود و معايب آن به صورت غيرقابل انكارى خودنمايى مى كند. برخلاف تصوراتى كه بداهه نواز را خلاق تر از آهنگساز مى دانند بايد اشاره كرد كه بداهه نوازان اكثراً محافظه كار هستند و اين خود از خلاقيتشان مى كاهد. ممكن است بگوييد اين مخالف نوشته بالا است كه بر خلاقيت ذهنى بداهه نواز تأكيد مى كند! ولى بايد اضافه كرد كه نبايد بداهه نوازى را به عنوان تمرين در منزل براى ساخت موسيقى با اجراى روى سن و به عنوان يك شغل، يكى دانست. اگر نگاهى به فعاليت برخى از بداهه نوازان ايران كه مخصوصاً در راديو مى نوازند بياندازيد مى بينيد در عمل اتفاقات ديگرى افتاده. وقتى شغل فرد در موسيقى، بداهه نوازى شود، به خاطر خصوصيت بداهه بودن، موسيقيت او روى صحنه، به شدت محافظه كارانه مى شود. براى اينكه هميشه بداهه نوازى مى كند، نوازندگى او هم محدود به محفوظات ذهنى اش مى شود و كم كم نوازندگى اش را كه «اصل مهم بداهه نوازيست» از دست مى دهد و محدود به دانسته هاى خود مى كند. در هنگام بداهه نوازى، نوازنده به خاطر بداهه بودن قطعه موسيقايى كه بالطبع تمرين نشده نيز هست، تسلط نوازنده اى را كه قطعه پيش ساخته را مى نوازد ندارد. با اين حال اين مسأله از اهميت بداهه نوازى در عالم موسيقى  نمى كاهد. در پايان بايد به اين موضوع هم اشاره شود كه آهنگسازها هم در واقع بداهه نواز هستند، چون ايده ها به صورت جرقه و در لحظه به ذهن آهنگسازان مى رسند، تنها تفاوتى كه اين دو دارند اين است كه آهنگساز ممكن است ساعت ها روى بهتر شدن موسيقى خود تلاش كند ولى بداهه نواز همان كه به ذهنش رسيد را مى زند. گفته مى شود كه باخ، موتزارت، بتهوون، شومان و... بهترين بداهه نوازان زمان خود بوده اند؛ ولى آنها وقت زيادى را براى اصلاح اين قطعات مى گذاشتند تا اين چنين ماندگار شوند. پس در واقع هيچ موسيقى يا شعرى، نت به نت يا حرف به حرف ساخته نمى شود، ولى بهتر است اگر موسيقى يا متن «خردمندانه» مى خواهيد بعد از توليد روى آن كار كنيد.
*www.harmonytalk.com

«تمامى جشنواره ها اعم از جشنواره تئاتر عروسكى، محل جمع بندى و نتيجه گيرى از پشتكار و تلاش گروه هاى شركت كننده است.» منوچهر اكبرلو؛ رئيس هيات مديره انجمن كودكان و نوجوانان خانه تئاتر و از داوران سيزدهمين جشنواره كشورى تئاتر عروسكى كانون؛ با اشاره به اين مطلب گفت: «برگزارى جشنواره، آخرين حلقه از مجموع حلقه هاى مكمل در فرايند ارائه آثار نمايشى است.» وى ادامه داد: «اگر حلقه هاى قبلى كه بايد به صورت زنجير به هم متصل باشند فعاليت خود را به درستى انجام ندهند، جشنواره خاصيت اصلى خود را از دست خواهد داد.» اكبرلو رعايت تمام حلقه هاى زنجيرى فرايند آثار نمايشى را بسيار مهم دانست و تصريح كرد: «مسائلى كه قبل از مرحله جشنواره بايد رعايت شود شناسايى افراد مستعد، آموزش مستمر، فراهم كردن امكانات، استمرار ارتباط در طول سال است كه در نهايت به مرحله گزينش براى شركت در جشنواره منتهى مى شود.» وى در رابطه با نقاط ضعف و قوت جشنواره سيزدهم نسبت به دوره هاى قبل يادآور شد: «كيفيت برگزارى يك جشنواره از لحاظ اجرايى مانند زمان مناسب براى اجرا، تجهيز سالن ها، ارائه سرويس و خدمات به گروه ها و نوع برخورد با آن ها مشترك است. اما از لحاظ ميزان نزديك شدن به هدف اصلى و به كار گرفتن راه حل هاى مختلف در اين زمينه با هم متفاوتند.» به گزارش سايت ايران تئاتر، اكبرلو در پايان اظهار داشت: «جشنواره عروسكى كانون بايد در كنار بخش غير عروسكى و زنده هم برگزار شود چون عدم وجود آن در كاركرد كانون، نقص ايجاد مى كند كه اميد است اين مساله مرتفع شود.» لازم به ذكر است سيزدهمين جشنواره كشورى تئاتر عروسكى كانون با حضور آثار برگزيده از استان هاى تهران، اردبيل، فارس، كرمانشاه، آذربايجان شرقى، كرمان، خراسان، گلستان و گيلان، امروز ۱۲ آذر در كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان، بخش مركز تئاتر و تئاتر عروسكى واقع در پارك لاله تهران به كار خود پايان مى دهد.

آيينه هنر: نمايشگاه آثار خط شكسته سيدعلى فخارى، خوشنويس روز شنبه ۱۴ آذر ماه در مجموعه صبا برپا مى شود. نمايشگاه آثار خط شكسته سيدعلى فخارى هنرمند شناخته شده در عرصه خوشنويسى ايرانى با عنوان «بر آستان شكسته» برپا مى شود. سيدعلى فخارى مدرس انجمن خوشنويسان ايران بوده و فعاليت هنرى خود را در اين زمينه از سال ۶۰ نزد استادان ابوالحسن محصص مستشارى و غلامحسين اميرخانى آغاز و صاحب مدرك استادى از اين انجمن است. اين هنرمند با نظر به شيوه قدما در خط شكسته نستعليق پيروى و تتبع از كتب صاحب نامانى چون درويش عبدالمجيد طالقانى، ميرزا غلامرضا اصفهانى و سيدعلى اكبر گلستانه را با ذوق و خلاقيت و برخى تازگيها و ابداعات خود درآميخته و شيوه اى نو به تاريخ پر ارج و استمرار اين هنر بديع افزوده است. هفدهمين نمايشگاه انفرادى از شكسته نستعليق هاى اين هنرمند ۴۰ اثر جديد از شكسته هاى او را به شيوه سنتى تقديم دوستداران اين هنر خواهد كرد كه با الهام از آيات قرآن، احاديث و روايات، مناجات نامه خواجه عبدا،... حكمت ها و اشعار سخنسرايان بزرگ پارسى نگاشته شده است. اين نمايشگاه روز شنبه چهاردهم آذر ماه گشايش مى يابد و تا ۲۱ آذر ماه در نگارخانه صبا برپاست.

آيينه هنر: نشست «چالش بازيگر و كارگردان در تئاتر» توسط انجمن بازيگران خانه تئاتر هفته آينده برگزار مى شود. دومين نشست هم انديشى «چالش بازيگر و كارگردان در تئاتر» به همت انجمن بازيگران خانه تئاتر، روز شنبه ۱۴ آذرماه ،۱۳۸۸ ساعت ۱۷:۳۰ در تالار بتهوون خانه هنرمندان ايران برگزار مى شود. سخنرانان اين برنامه على رفيعى، گلاب آدينه و سيامك صفرى هستند. اين برنامه در ادامه سلسله نشستهاى تخصصى «چالش بازيگر و كارگردان در تئاتر» برگزار مى شود. همايش هاى آتى اين هم انديشى در تاريخ هاى ۲۱ آذر ۱۳۸۸ و ۱۲ دى ۱۳۸۸ با همراهى هنرمندانى چون بهرام بيضايى،  محمد رحمانيان و على عمرانى در تالار بتهوون خانه هنرمندان ايران خواهد بود.

ايوب آقاخانى از اجراى نمايشنامه «شامگاه شوم قمرى غمخوار» خود به كارگردانى شهرام گيل آبادى در يكى از سالن هاى مجموعه تئاتر شهر خبر داد. آقاخانى در اين باره به مهر گفت: «در حال نگارش نمايشنامه شامگاه شوم قمرى غمخوار سوگنامه خرد از زبان شاهزاده اى با اندهانى ژرف هستم كه مراحل پايانى بازبينى و بازنگرى را پشت سر مى گذارد. اين نمايشنامه در واقع بازخوانى آزادى از اديپ شهريار سوفوكل است كه براى تك بازى آن را نوشته و تنظيم كرده ام.» اين كارگردان و نمايشنامه نويس درباره وضعيت اجراى نمايشنامه گفت: «قرار است متن به كارگردانى گيل آبادى در قالب مونودرام اجرا شود و تلاش مى كنيم اجراى اوليه آن امسال باشد. شامگاه شوم قمرى غمخوار... نمايشنامه اى قديمى با زبان آركائيك فارسى نوشته شده ولى مركز ثقل محتوايى و انديشگى آن تغيير پيدا كرده است.»

آيينه هنر: دومين گردهمايى «گنجينه هاى از ياد رفته هنر ايران» ۲۳ و ۲۴ آذرماه امسال برگزار مى شود. در اين گردهمايى حدود ۱۱۰ مقاله به دبيرخانه ارسال شده است كه از اين تعداد، حدود ۱۰ مقاله توسط دبيرخانه همايش به استادان و پژوهشگران هنرهاى سنتى سفارش داده شده تا تحقيقات علمى كامل و جامعى در اين زمينه صورت گيرد. از ميان مقالات ارسال شده در نهايت ۸۰ مقاله مورد پذيرش قرار گرفته و در اين گردهمايى ارائه خواهد شد. در حال حاضر حدود شش تا هشت پژوهش به صورت كتاب در حال چاپ است و كتاب اصل مقالات مربوط به نخستين گردهمايى، در دو جلد به چاپ خواهد رسيد. گردهمايى گنجينه هاى از ياد رفته هنر ايران روزهاى ۲۳ و ۲۴ آذرماه در تهران برگزار خواهد شد و در طول همايش برنامه هاى متنوعى همچون اجراى موسيقى، برپايى نمايشگاه و كارگاه هنرهاى از ياد رفته برپا مى شود.

آيينه هنر: ديويد لينچ؛ كارگردان به نام سينما؛ نخستين نمايشگاه انفرادى آثار نقاشى خود را در آلمان برپا كرده است. ديويد لينچ؛ كارگردان شهير آلمانى؛ ۱۵۰ اثر نقاشى خود را در موزه ماكس ارنست آلمان تا ۲۱ مارس ۲۰۱۰ در معرض ديد عموم قرار داده است. برخى از اين آثار براى اين نمايشگاه ترسيم شده اند. گرچه نام ديويد لينچ امروزه در عالم سينما بيش از دنياى هنرهاى تجسمى شناخته شده است ولى بسيارى از نزديكان وى، خاطره سال هاى دور او را در عالم نقاشى به ياد مى آورند. لينچ، خود معترف است كه نقاشى همواره جزء جدايى ناپذيرى از عالم هنرى او بوده است. آنچه كارشناسان هنرى در مورد كارهاى اين كارگردان اتفاق نظر دارند، شباهت ديد نقاشى و سينمايى اوست. فرم ها، رنگ ها و نگاه به موضوع در نقاشى هاى لينچ بسيار شبيه به قاب هاى سينمايى، فيلم هاى اوست. دكتر آچيم سامر؛ مدير موزه ماكس ارنست؛ در توصيف اين نمايشگاه گفته است: «اين مجموعه، آثار بى نظيرى را در پيش چشمان مخاطب قرار مى دهد و نبايد ديدن آن را از دست داد.» در حاشيه اين نمايشگاه، برخى از فيلم هاى كوتاه لينچ نيز كه در زمان دوران تحصيل ساخته بود، به نمايش در مى آيند.

معتبرترين جايزه ادبى كشورهاى اسپانيولى زبان در سال ۲۰۰۹ به نويسنده  و شاعرى از مكزيك رسيد. خوزه اميليو پاچكو - داستان نويس و شاعر ۷۰ساله مكزيكى - به عنوان برنده سال ۲۰۰۹ جايزه ادبى «سروانتس» معرفى شد. خوزه آنتونيو پاسكوال - رئيس هيأت داوران اين جايزه  - اعلام كرد: «پاچكو يك شاعر استثنايى است كه در شعرهايش با زندگى روزمره سروكار دارد و افكارش از عمق و آزادى برخوردارند. او توانايى زيادى در خلق دنياى خودش و استفاده بى نقص از زبان دارد. » به گزارش فرانس پرس، پاچكو روز ۲۳ آوريل سال آينده در مراسم ويژه اى به مناسبت سالگرد درگذشت سروانتس، اين جايزه را دريافت خواهد كرد. از معروف ترين آثار پاچكو به «به زمين خيره مى شوم» (۱۹۸۶)، «آلبوم جانورشناسى» (۱۹۹۱) و «شن پرسه زن» (۱۹۹۹) مى توان اشاره كرد. او همچنين آثارى از ساموئل بكت، تنسى ويليامز و تى.اس. اليوت را ترجمه و در دانشگاه هاى آمريكا، كانادا، مكزيك و انگليس تدريس كرده است. جايزه ادبى «سروانتس» در سال ۱۹۷۶ به احترام نويسنده قرن شانزدهم اسپانيا و خالق رمان «دون كيشوت» راه اندازى شده و با ۱۲۵هزار يورو جايزه نقدى همراه است. اين جايزه هر يك سال درميان به نويسندگان اسپانيا و آمريكاى لاتين اعطا مى شود.