نسخه
PDF
شماره ۶۰۴۰ - ۱۶ آذر ۱۳۸۸ - - ۷ دسامبر ۲۰۰۹ 
آيينه هنر
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
بين الملل
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
آشنايى مترجم با داستان نويسى، عيار ادبى بالاترى به ترجمه مى دهد
على رفيعى:
شگردهاى داستان نويسى و ترجمه ادبى
آشنايى مترجم با داستان نويسى، عيار ادبى بالاترى به ترجمه مى دهد
003744.jpg
چه بسيار عده اى كه با تسلط به زبان و موضوع، دست به ترجمه مى زنند؛ بدون توجه به ويژگى هاى ديگر مترجم به ويژه قدرت نگارش. مترجم هم به نوعى نويسنده است، شايد ايده هاى خودش را روى كاغذ نياورد؛ اما بايد توانايى بازسازى نوشته هاى ديگران را داشته باشد. اگر مترجم قدرت نوشتن نداشته باشد و نتواند يك داستان انگليسى را همانگونه داستان وار ترجمه كند، تا چه حد موفق است؟ لازم است كه مترجم هم داستان نويسى بداند؟ يا شايد همان آشنايى او با داستان نويسى به ترجمه ضرر بزند؛ چراكه ناخودآگاه تحت تاثير نگارش خودش قرار بگيرد؟ به اعتقاد محمود حسينى زاد؛ مترجم ادبيات داستانى؛ ضرورتى ندارد كه مترجم نويسنده هم باشد: «تعداد كمى مترجم داريم كه نويسنده هم هستند اما بايد صد درصد به ادبيات تسلط داشته باشند و مكتب هاى مختلف ادبى را بشناسند. از طرفى اين حرف هم درست است كه اگر مترجم دستى در نوشتن داشته باشد ممكن است به ترجمه لطمه بزند يعنى مترجم به سليقه خودش متن اصلى را پياده كند كه اين البته در صورتى رخ مى دهد كه مترجم يك نويسنده متوسط باشد. چون يك نويسنده متوسط مثل يك مترجم متوسط  سبك ها و مكتب ها را نمى شناسد. اگر نويسنده يا مترجم قوى  و باسواد باشد، قطعا اين تداخل پيش نمى آيد.» اما سعيد سبزيان اعتقاد دارد كه در درجه اول مترجم بايد بداند كه يك ميانجى است و حق دخل و تصرف در امانتى را ندارد كه قرار است به دست خواننده برساند: «اين نقطه آغاز است و در حكم يك اصل تخطى ناپذير كه تخطى از آن مانع از اطلاق نام ترجمه به نوشتار مى شود. اما ترجمه در عين حال كه بازگردانى متن كسى ديگر است، عرصه خلاقيت را هم براى مترجم باز مى گذارد. فرض كنيد دو نفر باشند كه هر دو به درستى متن مبدأ (مثلا انگليسى) را درك كنند و هر دوى آنها اين اصل را بپذيرند كه بايد منتقل كننده وفادار نويسنده اصلى باشند؛ از اين دو نفر كسى ترجمه ادبى را در اختيار ما مى گذارد كه به صنايع و ساز و كارهاى ادبيات آشنا يا مسلط باشد. ترجمه ادبى براى من معناى متفاوتى با ترجمه زيبا و و داراى كلمات ادبى دارد.» از ديدگاه اين مترجم ادبيات داستانى، آشنايى با داستان نويسى، عيار ادبى بالاترى به ترجمه مى دهد. اما داستان نويسى مقوله اى است كه از تفكر فلسفى تا نظريه هاى اخلاقى و شگردهاى روايت شناسى و دامنه هاى ديگر را هم در بر مى گيرد و مترجم نمى تواند آگاهانه و با مطالعه، خودش را در همه اينها متبحر كند؛ چرا كه در عمل نه وقتش را دارد و نه در دنياى بازارى و سرمايه دارى امروز، مترجمان حاضر به چنين تلمذى هستند. امروزه مترجمان ادبى مى خواهند با توليد انبوه كار كنند و زمانى براى آگاهى از ادبيات پيدا نمى كنند. حتى نويسنده هاى عجول و آوازه جو هم به لحاظ تئوريك با خيلى از مكانيسم هايى كه در داستان عمل مى كند، آشنا نيستند. اما در داستان نويسى شگردهايى هست كه مترجم بايد آنها را بداند. مثلا تكنيك تقليل وصف كه يكى از شگردهايى است كه نويسنده اى مثل ويليام ترور از آن زياد استفاده مى كند و تقريبا شناسنامه اين نويسنده با اين شگرد صادر شده است. در ترجمه نوشته هاى اين نويسنده نمى توان به شيوه ذبيح ا... منصورى قلم به اطناب ببريم. چون ويليام ترور عمرى را صرف ابداع اين شيوه كرده و مترجم نمى تواند اين سرمايه او را تخريب كند. اما برخى مترجمان، ادبى نويسى را با ساده نويسى يا با استعمال واژه هاى زيبا و با اطناب اشتباه گرفته اند. مثلا مى بينيد كه هر جا مترجم خواسته زبان متفاوتى را در نوشتارش به كار بگيرد كه گيرايى ترجمه را بالا ببرد، جانب وفادارى به نويسنده را از دست داده است. مثلا در اين جمله : صغير و كبير فرضشان اين است كه مرد مجرد پول و پله دار قاعدتا زن مى خواهد. وقتى كسى جمله اصلى را نخوانده باشد، اين نوشته را تحسين مى كند. اما واقعيت اين نيست. اين جمله ترجمه درست و با عيار ادبى از جمله اول رمان غرور و تعصب نيست. زيرا شگرد اطناب يا تكثير وصف را به كار برده كه اصلا در نوشته نويسنده انگليسى ديده نمى شود. حشوياتى مانند صغير و كبير و پول و پله دار در جمله انگليسى وجود ندارد و نوشتن اين ترجمه گرچه زيبايى ادبى دارد، اما ترجمه ادبى به معنايى كه ما در نظريه ترجمه داريم نيست. چون وجوه و صنايع ادبى نويسنده را تخريب كرده و شگردهاى ادبى ديگرى به آن بخشيده است.» مى توان نتيجه گيرى سبزيان را نتيجه اين گزارش دانست كه آشنايى با صنايع ادبى و شگردهاى داستان نويسى، قطعا و لاجرم معيار برترى در ترجمه است. اما زيبانويسى و ادبى نويسى در ترجمه ضرورتا به معنى ارائه ترجمه ادبى از متن اصلى نيست.
على رفيعى:
سيستم مبتذل آموزشى ما به افت كيفى همه رشته هاى هنرى منجر مى شود
003774.jpg
على رفيعى معتقد است: «با شيوه ها و امكانات موجود نه تئاتر خواهيم داشت، نه بازيگر و نه كارگردان و ميزانسن، بنابراين نمى توانيم درباره بازيگرى خلاق چيزى بگوييم.» به گزارش خبرگزارى دانشجويان، اين كارگردان تئاتر كه شنبه شب ميهمان نشست «هم انديشى بازيگران و كارگردانان» بود با بيان اين مطلب ادامه داد: «تئاتر در صورتى رشد مى كند كه گروه هاى تئاترى شكل بگيرند، تثبيت شوند و مرز ميان تئاتر حرفه اى و آماتور مشخص شود و همه اعضاى گروه احساس كنند كه تقديرى مشترك دارند.» او در ادامه با گلايه از سيستم آموزشى تئاتر ايران افزود: «سيستم مبتذل آموزشى ما به افت كيفى همه رشته هاى هنرى از جمله بازيگرى تئاتر منجر مى شود. ما سالى هشتصد دانشجوى تئاتر مى گيريم و يك تئاتر داريم در صورتى كه كنسرواتوار پاريس با وجود تئاترهاى متعدد خود سالى بيست دانشجو مى گيرد.» اين كارگردان تئاتر سپس به افت كيفى بازيگرى در سريال هاى تلويزيونى اشاره و خاطرنشان كرد: «بلاى تلويزيون از هر مخدرى خطرناك تر است. اين رسانه با سريال هاى متعدد خود همه مردم را خانه نشين كرده و هر چهره اى را با هر چشم و ابرويى به ستاره تبديل كرده است.» على رفيعى با بيان اينكه بازيگرى حرفه اى بى نهايت خشن است تصريح كرد: «بازيگر يك مبتدى ازلى و ابدى است و هر بار بايد شخصيتى تازه را خلق كند، اما زمانى مى توانيم از خلاقيت بازيگرى سخن بگوييم كه بازيگر مورد احترام باشد و دستمزد او هرچقدر هم كه ناچيز باشد به موقع پرداخت شود تا بازيگر به دريوزگى دچار نشود.» در اين نشست كه به همت انجمن بازيگران خانه تئاتر در تالار بتهوون خانه هنرمندان ايران برگزار شد، على رفيعى ادامه داد: «در برخورد ميان بازيگر و كارگردان دو نوع رويكرد وجود دارد. در رويكرد نخست كه متعلق به استانيسلاوسكى است، بازيگر به معناى سازى خوب كوك شده براى كارگردان است و بايد منويات كارگردان را به بهترين وجه بنوازد، اما در ديدگاه دوم كه به مهرهولد مربوط است كارگردان به بازيگر به مثابه سازى كوك شده نمى نگرد، بلكه او را عامل مهم خلاقيت صحنه اى مى داند.» على رفيعى اذعان داشت: «استانيسلاوسكى مهم ترين پرسش ها را در عرصه بازيگرى مطرح كرد، اما او الزاما بهترين پاسخ ها را ارائه نكرد. بنابراين ارزش كار او در طرح پرسش است و نه پاسخ به اين پرسش ها.» كارگردان نمايش «شكار روباه» با اشاره به ويژگى هاى تئاتر اروپا در آغاز قرن نوزدهم و بيستم خاطرنشان كرد: «در آن دوره تئاتر به مكانى براى خوش گذرانى تبديل شده بود و در آغاز قرن بيستم تئاتر اروپا دچار تنگنا شد. مهرهولد براى نجات تئاتر از اين تنگنا به سرچشمه هاى ناب نمايشى بازگشت. او تئاتر چين، ژاپن، كمدى  دلارته، تئاترهاى بازار مكاره، بازى دلقك هاى سيرك و... را براى جان بخشى دوباره به تئاتر مورد استفاده قرار داد.»
نمايشگاه خوشنويسى آثار خيام و فيتز جرالد در نياوران
آيينه هنر: به مناسبت يكصد و پنجاهمين سالگرد ترجمه تاريخى و هنرمندانه رباعيات حكيم عمر خيام فيلسوف، رياضيدان منجم و شاعر پر آوازه ايرانى توسط هنرمند فقيد بريتانياى ادوارد فيتز جرالد، نمايشگاه آثار تلفيقى از هنرناب غربى از رياضيات اين شاعر گرانمايه به دو زبان فارسى و انگليسى از تاريخ ۲۳ لغايت ۳۰ آذرماه جارى، در تالار آبى(كاخ نياوران) توسط مركز خوشنويسى لاتين ايران و با همكارى مجموعه فرهنگى تاريخى نياوران برگزار مى شود. با توجه به متقارن شدن سال ۲۰۰۹ با دويستمين سالگرد تولد
ادوراد فيتز جرالد مترجم جهانى اشعار خيام در سرتاسر دنيا، مراسم جشن ها و نمايشگاه هاى ويژه اى از جمله در محل موزه هنرى راتسام دانشگاه تگزاس در ماه آگوست با عناوين جشن بزرگ خيام و فيتز جرالد و در موزه- ويكتوريا و آلبرت- لندن در ۲ دسامبر براى دوستداران خيام و فرهنگ ايرانى برگزارشد. اين مركز با آماده سازى نزديك به ۶۰ قطعه از رباعيات و ترجمه هاى فيتزجرالد كه حاصل سالها تلاش خود جوش هنرمندان اين مملكت با تلفيقى از دو هنر ايرانى و غربى با هنرمندى هنرمندان طراز اول كشور و با توجه به محبوبيت خيام در دنيا و ترجمه هاى فيتز جرالد با دعوت رسمى از تمامى سفارتخانه، شخصيت هاى ادبى فرهنگى و هنرى اميد دارد بتواند بزرگداشت و نمايشگاهى شايسته فرهنگ ايرانى برگزار نمايد. مراسم بزرگداشت و افتتاحيه اين نمايشگاه در تاريخ ۲۳ آذرماه، ۱۴ دسامبر ۲۰۰۹ از ساعت ۱۵ الى ۱۸ در كاخ اصلى كاخ نياوران با حضور مقامات و صاحب نظران شاخص در عرصه فرهنگ و ادبيات ايرانى و با اجراى سخنرانى آقاى اسلامى نوشن و با ترجمه همزمان به زبان انگليسى و اجراى موسيقى زنده و پذيرايى و رونمايى از ۶۰ قطعه زيبا از رباعيات خيام همراه مى باشد. اين مجموعه هنرى در سال ۲۰۱۰ در موزه ROYALMINITURE SOCIETY بريتانيا و دانشگاه مانش ملبورن، سيدنى و بريسبند به نمايش در خواهد آمد.
۲۰ آذر، شروع اجراهاى هملت كوچولو
«هملت شازده كوچولوى دانمارك» تجربه جديد كارگردانى رضا بابك از ۲۰ آذر اجراى خود را در تالار شماره يك تماشاخانه ايرانشهر آغاز مى كند. به گزارش ايران تئاتر، اين اثر كه توسط تورستن لتزا نوشته شده و ناصر حسينى  مهر آن را ترجمه كرده به روايت هملت پيش از مرگ پدر مى پردازد كه مى خواهد جلوى كشته شدن پدرش را بگيرد. اين اثر كه با ظاهر كودكانه اجرا مى شود هر دو طيف مخاطب بزرگسال و كودك را در برمى گيرد. در اين نمايش بازيگرانى چون بهرام شاه محمدلو، حسن دادشكر، جمشيد جهانزاده، ليلى رشيدى، پرستو گلستانى، داريوش موفق و... ايفاى نقش مى كنند. همچنين محمد چرم شير به عنوان مشاور كارگردان، امير اثباتى به عنوان طراح صحنه و لباس، سعيد ذهنى به عنوان آهنگساز، مرضيه محبوب با ساخت عروسك و مهدى كوشكى به عنوان دراماتورژ اين اثر را همراهى مى كنند.
برگزارى دومين نشست آسيب شناسى داستان دفاع مقدس
آيينه هنر: دومين جلسه از سلسله نشست هاى آسيب شناسى ادبيات داستانى دفاع مقدس، امروز دوشنبه ۱۶ آذر ۸۸ در سراى اهل قلم برگزار مى شود. دومين جلسه از سلسله نشست هاى آسيب شناسى ادبيات داستانى دفاع مقدس با حضور مصطفى خرامان، مسعود اميرخانى، منوچهر اكبرلو و على ا... سليمى برگزار مى شود. در نخستين جلسه از اين سلسله نشست ها به بررسى وضع كنونى، ضعف ها و قوت هاى ادبيات داستانى جنگ در ايران پرداخته شد. دومين جلسه اين نشست ها، ساعت ۱۶:۳۰ امروز، دوشنبه ۱۶ آذر ۸۸ در سراى اهل قلم، واقع در خيابان انقلاب، خيابان فلسطين جنوبى، كوچه خواجه نصير، پلاك۲ برگزار مى شود.
فراخوان جشنواره نمايش ايمايى
آيينه هنر: اولين جشنواره نمايش ايمايى (پانتوميم) اشراق از ۱۷ تا ۲۰ بهمن ماه ۸۸ همزمان با دهه فجر برگزار مى شود. موضوع آثار ارسالى اين جشنواره در سه محور آغاز دهه چهارم انقلاب و دهه فجر، زندگى شهرى و شهرنشينى و آزاد اعلام شده و اولويت پذيرش آثار با طرح هايى است كه قبلا در هيچ جشنواره اى شركت نكرده باشند. گروه هاى شركت كننده با موضوع اول و دوم از امتياز ويژه در بخش داورى بهره مند مى شوند. زمان اجراى آثار حداكثر ۲۰ دقيقه باشد. آثارى كه از طراحى صحنه ساده استفاده كنند دراولويت قرار دارند. به گروه هاى برگزيده براى شركت در جشنواره براساس نظر كارشناسان جشنواره، كمك هزينه اى بين ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان اختصاص داده مى شود. علاقه مندان براى شركت در اين جشنواره بايدطرح هاى خود را در سه نسخه تايپ شده حداكثر در سه صفحه تا تاريخ ۲۵ آذرماه ارسال كنند. نتايج نهايى طرح هاى پذيرفته شده تا ۳۰ آذرماه اعلام مى شود. بازبينى آثار از ۲۳ تا ۲۵ دى ماه انجام مى شود و نتايج نهايى اين بخش هم ۳۰ دى ماه اعلام خواهد شد. مراسم اختتاميه ۲۲ بهمن ماه برگزار مى شود.
كشف كتابچه دست نويس اپراى گمشده هايدن
پس از گذشت ۲۰۰ سال از درگذشت «ژوزف هايدن» آهنگساز نابغه قرن ۱۸ و ۱۹ اتريش، كتابچه دست نويس يكى از اپراهاى وى با عنوان «شاباس ساحره» كه از مدت ها پيش ناپديد شده بود، در وايمار كشف شد. به گزارش خبرگزارى كتاب به نقل از خبرگزارى آلمان، كاركنان كتابخانه دوشس «آنا آماليا» اين اثر را در جريان فهرست بندى آثار ناشناسى كه در سال ۱۷۷۳ براى نخستين بار در اپراى «ماريونت» اجرا شده بودند، كشف كردند. احتمال زيادى مى رود كه اين كتابچه دست نويس به همان كنسرتى كه در كاخ «استرهازى» اجرا شد و نت هاى مربوط به آن ناپديد شده بود، تعلق داشته باشد. «ژوزف هايدن» در سن ۲۹ سالگى در سال ۱۷۶۱ به عنوان سرپرست و رهبر اركستر كاخ «استرهازى» كاخ توانگرترين والى محل، در شهر «آيزن اشتات» درمجارستان به كار مشغول شد. «ميشاييل كنوخه» مدير اين كتابخانه اعلام كرد: اين اثر كاملا منحصر به فرداست، اما اين كتابچه توسط «هايدن» نوشته نشده است، بلكه به قلم «ژوزف كارل فون پاورزباخ» اداره كننده تالار كنسرت و تئاتر «ماريونت» قصر ، به رشته تحرير درآمده است. كتابچه كشف شده مشتمل بر ۱۰ برگه و دو كنده كارى روى چوب به عنوان جلد است و صفحه عنوان آن، ناپديد شده است. از قرار معلوم با وجود اين كه از اين اثر در زمان خودش دويست تا سيصد نسخه منتشر شد، اما امروز در هيچ كتابخانه اى نمونه ديگر آن موجود نيست. با توجه به نامگذارى سال ۲۰۰۹ به نام سال «هايدن» ، اين كشف براى بنياد وايمار يك كشف باورنكردنى و غيرمنتظره است. كاركنان كتابخانه دوشس «آنا آماليا» از سه سال و نيم گذشته مشغول فهرست بندى آثار يكى از مجموعه هاى «هايدن» با نام «فاوست» هستند. اين كتابچه استثنايى در برگيرنده ۶۰۰ آهنگ است. «فرانتس ژوزف هايدن» در سال ۱۷۳۲ در «روهرا» متولد شد و در سال ۱۸۰۹ در وين درگذشت.
حمايت دولت فرانسه ازبرگزارى جشنواره كتاب مصور «آنگلوم»
با رفع مشكلات مالى، جشنواره كتاب مصور آنگلوم طبق برنامه اعلام  شده همچون سال هاى قبل برگزار مى شود. به گزارش خبرگزارى كتاب به نقل از خبرگزارى فرانسه، فستيوال كتاب مصور آنگلوم FIBD، طبق برنامه اعلام شده پيشين از ۲۸ تا ۳۱ ژانويه ۲۰۱۰ (۱۰ تا ۱۳ بهمن) در شهر آنگلوم فرانسه برگزار مى شود. پس از اعلام بروز مشكلات عديده مالى و سازمانى به عنوان موانعى براى برگزارى سى وهفتمين فستيوال داستان مصور آنگلوم، شهردار آنگلوم كه همواره به برگزارى اين فستيوال اميد داشت اقدام به برگزارى جلساتى با مسئولان دولتى در شهر آنگلوم كرد و از وزارت فرهنگ فرانسه براى برگزارى اين فستيوال درخواست حضورى پررنگ تر كرد. با برگزارى اين جلسات، اتاق بازرگانى و صنايع آنگلوم با حمايت از برگزارى اين فستيوال، پشتيبانى خود را تا سقف پنجاه هزار يورو اعلام كرد و از سوى ديگر مقامات دولتى در وزارت فرهنگ فرانسه هم پذيرفتند تا كسرى ۱۲۵ هزار يورويى اين جشنواره را تامين كنند. به اين ترتيب با تامين منابع مالى اين فستيوال راه برگزارى آن طبق برنامه هموار شد. بر اساس اعلام ژرار دسافى، معاون فرهنگى شهردارى آنگلوم، وزارت فرهنگ فرانسه از زمان اعلام بروز مشكلات مالى جشنواره كتاب مصور آنگلوم دو بار به ميزان چهل هزار يورو به شهردارى اين شهر كمك كرده و با جمع آورى اين مبالغ همراه با كمك هاى اتاق بازرگانى و صنايع آنگلوم، مشكلات مالى برگزاركنندگان اين جشنواره رفع شد. شهردارى اين شهر اميدوار است تا ۱۴۰ هزار يورو از اين هزينه به عنوان درآمد مالى از اين فستيوال حاصل شود. با اين حال در اين زمينه هنوز مديران برگزارى فستيوال با هم اختلاف نظر دارند.