ايران شرقى: طى سال اخير به دليل اختلاف سياسى روسيه و اوكراين دوبار انتقال گاز اروپا از روسيه دچاروقفه گرديد و مشكلات زيادى رابراى مردم در فصل سرما بوجود آورد. اين موضوع موجب شد ، اتحاديه اروپا به دنبال پيدا كردن منابع جايگزين گاز مورد نياز و تغيير مسيرهاى انتقال آن باشد. اروپا معتقداست ، با انتقال گاز تركمنستان به اين قاره مى تواند مشكل انرژى خود را حل كند.هرچند كه كميسيون اروپا معتقد است ، تركمنستان تنها به عنوان يك گزينه احتمالى در اين طرح مد نظر است. بنابراين اتحاديه اروپا طرح ساخت خط لوله نابوكو  را تدوين كرد كه با ساخت آن امكان انتقال گاز حوزه درياى خزر و آسياى مركزى ازطريق تركيه به اتريش فراهم خواهد شد.كميسيون اروپا مدعى است ، تركمنستان به عنوان يك گزينه احتمالى مطرح است. البته اين كميسيون مى گويد ، همكارى دولت تركمنستان با اين اتحاديه زمينه ايجاد تغييرات مثبت سياسى درداخل اين كشور را فراهم خواهد كرد. اما كارشناسان مسائل سياسى مى گويند ، مادامى كه اتحاديه اروپا در مذاكرات خويش با تركمنستان هيچ پيش شرطى نمى گذارد چه تضمين وجود دارد كه روش هاى سياسى دولت عشق آباد تغيير كند. از اين رو معاملات گازى اتحاديه اروپا و تركمنستان بدون توجه به اوضاع ناگوار حقوق و آزادى هاى سياسى شهروندان اين كشور به معنى تشويق رژيم «بردى محمد اف» به ادامه سياست مستبدانه خويش خواهد بود. در اين مورد به پنج دليل اشاره مى كنيم كه سياست سازشكارانه اتحاديه اروپا در قبال تركمنستان اشتباه است.
۱- كميسيون اروپا اعتقاد دارد ، استفاده از گاز تركمنستان موجب كاهش وابستگى كشورهاى اروپايى به روسيه خواهد شد . اين ديدگاه غير منطقى است. هر چند اتحاديه اروپا ادعا دارد ، انتقال گاز تركمنستان به اين قاره موجب خواهد شد كه در صورت بروز اختلاف روسيه و اوكراين و توقف گاز صادراتى روسيه ، كشورهاى اروپايى منبع جايگزين تامين گاز مورد نياز خويش را داشته باشند و تنها تركمنستان است كه مى تواند اين مسئوليت را بر دوش گيرد. ولى بررسى هاى كارشناسى نشان مى دهد ، در حال حاضر تركمنستان تنها قادر به صادرات ۱۰ ميليارد متر مكعب گاز به اروپا است كه دو درصد از نياز اتحاديه اروپا در سال را برآورده مى كند. حال آن كه اروپا به واردات ساليانه ۵۰۰۰ ميليارد متر مكعب گاز نيازمند است. به اين دليل نزديكى اتحاديه اروپا به تركمنستان مشكل تامين گاز كشورهاى عضو اين اتحاديه را حل نخواهد كرد و ادعاى كميسيون اروپا مبنى بر كاهش وابستگى قاره اروپا از گاز صادراتى روسيه بى اساس است. «ايستوان مان» يك ديپلمات باسابقه كه طى سال هاى طولانى مسئول امور انرژى آمريكا در حوزه دريايى خزر بوده است مى گويد : «نگرانى هاى اروپايى ها از امكان ايجاد خلل در واردات گاز روسيه مبالغه آميز است». وى كه تا سال ۲۰۰۹ ميلادى نماينده ويژه رييس جمهورى آمريكا در امور انرژى درياى خزر بود و در بهار سال جارى از اين سمت استعفا داد معتقد است: «تلاش و عجله براى ساخت خط لوله هاى پر هزينه جديد در منطقه به بهانه ترس از متوقف شدن صادرات گاز روسيه كار درستى نيست». از نظر «مان» اتحاديه اروپا بايد به جاى ساخت خط لوله هاى غير اقتصادى در فكر ايجاد شبكه واحد انرژى باشد . از سويى ديگر كسى شك ندارد كه برنامه ريزى اروپا براى تغيير خطوط انتقال انرژى مورد نياز خويش كار مثبتى است. ولى به چه دليل اتحاديه اروپا بدون در نظر گرفتن ذخاير گاز تركمنستان دست به اقدامات نسنجيده مى زند؟ اگر اتحاديه اروپا معتقد است كه روسيه نمى تواند براى كشورهاى عضو اين اتحاديه شريك با اعتمادى باشد چرا به دنبال پيدا كردن شريك
غير قابل اعتماد ديگر نظير تركمنستان است؟
۲ـ اتحاديه اروپا مدعى است ، در تركمنستان ذخاير زياد گاز طبيعى كه مى تواند نياز اروپا را برآورده سازد ، وجود دارد. اما از كجا معلوم كه اين محاسبات صحيح باشد؟ براساس برآورد شركت Gaffney Cline Itssocia Les درماه اكتبر سال ۲۰۰۸ ميلادى تركمنستان از نگاه ذخاير گاز در جايگاه چهارم جهان قرار گرفته است. ميادين عمده گاز اين كشور در كويرها واقع شده وگاز توليدى اين كشور در حال حاضر به روسيه ، چين و ايران صادر مى شود و بخشى هم به مصرف داخلى مى رسد.
از سويى ديگر در درياى خزر نيز منابع جديد گاز شناسايى شده است. اما تركمنستان با همسايه خويش آذربايجان بر سر مالكيت چند حوزه نفت و گاز خزر اختلاف شديد دارد و گمان نمى رود كه در آينده نزديك اين دو كشور بتوانند مشكل خويش را حل نمايند.
روسيه و ايران نيز منافعى در درياى خزر دارند و به احتمال زياد با ساخت خطوط انتقال انرژى از بستر خزر موافقت نخواهند كرد. اگر هم موافقت نمايند مشروط به موردتوجه قرار دادن منافع آنان خواهد بود.
در همين حال يك نماينده با نفوذ شركت هاى تجارى غربى كه در تلاش براى گسترش روابط بازرگانى با تركمنستان است، تاكيد كرد : «اگركسى فكر مى كند كه روسيه از طرح ساخت خط لوله انتقال گاز تركمنستان از بستر درياى خزر حمايت خواهد كرد سخت در اشتباه است». از سويى ديگر تا به حال معلوم نشده كه آيا در مناطق متعلق به تركمنستان در دريا ذخايركافى گاز كه موجب سرمايه گذارى در اين بخش شود ، وجود دارد؟ هر چند كه نمايندگان كنسرسيوم نابوكو  در ديدار «مايكل دينيسون» پژوهشگر مسائل تركمنستان گفته اند: «استخراج گاز از مناطق ساحلى تركمنستان در درياى خزر چندان به صرفه نخواهد بود. تنها ميدان گاز مناسب موسوم به «سردار» (به تركمنى) و «كاپياز» (به آذرى) است كه بر سر آن دو كشور آذربايجان و تركمنستان اختلاف نظر شديدى وجود دارد. اين در حالى است كه ساخت خط لوله انتقال گاز تركمنستان از بستر درياى خزر نظير «نابوكو» هزينه بسيارى دربر دارد و ۱۰-۵ سال ديگر زمان لازم است كه آن به
بهره بردارى كامل برسد.
همچنين اگر شرايط كوهستانى و پيچيده گرجستان و مناطق صعب العبور تركيه راكه براى ساخت خط لوله «نابوكو» تعيين شده اند موردتوجه قرار گيرد ، هزينه اين طرح بسيار بالاتر از پيش بينى طراحان اين پروژه خواهد بود. «جاناتان اسيترن» مدير مركز پژوهش هاى گاز دانشگاه آكسفورد انگليس با اشاره به اين دشوارى ها اصل طرح ساخت خط لوله «نابوكو» را زير سوال مى برد و از آن به عنوان پروژه «پيچيده و مبهم» ياد مى كند. شركت هايى كه قصد
سرمايه گذارى در خط لوله ياد شده را دارند خوب درك مى كنند كه اين طرح در شرايط فعاليت با قدرت كامل مى تواند سود آور باشد. يعنى بايد خط لوله «نابوكو» از گاز پر شود. اما «جيم گيلات» مدير بخش تجارى شركت
Gaffney Cline Itssocia Les معتقد  است: «تركمنستان در صورتى مى تواند حداقل گاز مورد نياز اين خط لوله را تامين نمايد كه استخراج گاز اين كشور به دو برابر افزايش يابد. بنابراين اگر قرار باشد ، تركمنستان صدور گاز خويش به اروپا را آغاز نمايد امكان ايجاد مشكل در تامين گاز كافى براى خط لوله «نابوكو» بعيد نيست. بنابر اين در حال حاضر تركمنستان تنها از ميادين گازى خويش در خشكى گاز استخراج مى كند كه براى اين كار كافى نيست. على رغم بلند پروازى هاى مقامات تركمنستان در زمينه وجود گاز زياد در قلمرو اين كشور ، دولت عشق آباد در هيچ زمانى موفق به اجرايى كردن تعهدات خويش درمورد تامين گاز مورد نياز ديگر كشورها نشده است. اين در حالى است كه در صنايع نفت و گاز تركمنستان نابسامانى هاى زيادى وجود دارد كه به مسائلى نظير عدم وجود كادرهاى متخصص ، پايين بودن ميزان تحصيلات كارمندان ، نداشتن تجارب كافى كارى آنان، كمبود امكانات زير بنايى و سرمايه گذارى خارجى بازمى گردد. مثال روشن اين اوضاع بركنارى تمامى مسئولين بخش انرژى تركمنستان از سوى «قربان قلى بردى محمد اف» رييس جمهورى اين كشور در ماه اكتبر سال جارى است. وى علت اين بركنارى را «سهل انگارى مسئولين» عنوان كرده و مى گويد: «على رغم قول اين افراد درباره افزايش توليد روزانه نفت خام ، ما شاهد كاهش اين روند هستيم».
نكته قابل ملاحظه اين است كه طى چهارده ماه اخير رييس جمهورى تركمنستان براى پنجمين بار متوالى مسئولين بخش انرژى اين كشور را بركنار كرده است. شايد دربركنارى مسئولين ياد شده برخى از مطالب مطبوعاتى نيز نقش داشته باشد. زيرا اخيرا در صفحات نشريه ها و سايت هاى اينترنتى مطالب متعددى مبنى بر تلاش مسئولين صنايع نفت و گاز تركمنستان براى زياد نشان دادن ذخاير گاز اين كشور منتشر شده بود. از اين رو سخن گفتن از ميزان دقيق ذخاير گاز تركمنستان حداقل براى يك مرحله ميان مدت كار آسانى به نظر نمى آيد. اين در حالى است كه «آندريس پيا بالتيس» نماينده كميسر اتحاديه اروپا در امور انرژى تاكيد كرد ، در منطقه براى پر كردن خط لوله «نابوكو» گاز كافى وجود دارد. وى مى گويد : «حتى با ميزان كم ذخاير گاز تركمنستان نيز امكان بهره بردارى حداكثرى از ظرفيت خط لوله «نابوكو» گاز كافى وجود دارد». اما پرسش اساسى اين است كه به چه دليل اتحاديه اروپا تحت هر شرايطى قصد دارد به تركمنستان نزديك شود؟
ادامه دارد

روزنامه ديلى تلگراف دوشنبه ۲۲ نوامبر با استناد به اسناد دولتى افشا شده گزارش داد كه خصومت بين فرماندهان ارتش آمريكا و بريتانيا در عراق بسيار عميق بوده به طورى كه بسيارى از فرماندهان ارتش بريتانيا همكاران آمريكايى خود را يك گروه مريخى توصيف كرده اند. به گزارش ديپلماسى ايرانى، ژنرال اندرو استووارت فرمانده ارشد نظامى انگليس در عراق گفته است كه توان ما براى نفوذ بر  سياست هاى آمريكا در عراق در سال اول جنگ در كمترين حد خود به نظر مى رسيد. كلنل جى.كى تانر رييس ستاد مشترك ارتش بريتانيا در عراق تلاش ها براى برقرارى ارتباط با فرماندهان ارتش آمريكا كه آنها را «گروهى مريخى كه گفتگو برايشان غريب و بيگانه بود» دشوار خواند و گفت: «به رغم رابطه به اصطلاح ويژه اى كه ما داشتيم، معتقدم رفتارى كه با ما مى شد با رفتارى كه با پرتغالى ها مى شد، تفاوتى نداشت.» اين اظهارات در مصاحبه هاى رسمى وزارت دفاع بريتانيا با فرماندهان ارتش اين كشور كه از عراق و پس از اولين سال عمليات هاى حفظ صلح در اين كشور در سال هاى ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ بازگشته بودند، مطرح شدند. اكنون متن اين مصاحبه ها به روزنامه ها درز پيدا كرده و يك روز قبل از آن كه كميته تحقيقات مستقل درباره نقش بريتانيا در جنگ عراق جلسات عمومى خود را آغاز كند، منتشر شده است. براساس اين گزارش كه امروز منتشر شد، ژنرال استووارت اظهار داشت كه حتى يك ارتباط ايمن و مطمئن بين مقر نيروهاى وى در بصره و مقر فرماندهى آمريكا در بغداد وجود نداشته است. يك فرمانده انگليسى گفت: «تصميم آمريكا براى دستگيرى مقتدى صدر از روحانيون شيعه عراق در منطقه تحت كنترل بريتانيا در بصره با نيروهاى انگليسى هماهنگ نشده و به هيچ كدام از آنها گفته نشده بود كه چه اتفاقى قرار است بيفتد. كل اين سيستم وحشتناك بود. ما در تعامل با ارتش آمريكا سختى واقعى را تجربه كرديم و سازمان هاى غير نظامى تا حدى به دليل تكبر و تا حدى به دليل بروكراسى به ما ديكته مى كردند كه تنها يك راه وجود دارد و آن راه راه آمريكايى است.» بسيارى از ناظران مسائل عراق و حتى مقام هاى عراقى اختلاف نظر ميان ارتش بريتانيا و ارتش آمريكا را تاييد مى كنند. عمق اين اختلاف ها حتى به استراتژى هاى سياسى در عراق نيز كشيده مى شد. مثلا بسيارى از كارشناسان معتقدند ترور سيد عبدالمجيد خويى در روزهاى ابتدايى آغاز جنگ عراق ماحصل اختلاف هاى موجود ميان ارتش آمريكا و بريتانيا بود كه به دليل عدم هماهنگى و پاره اى مسائل مجهول ديگر نيروهاى بريتانيايى در لحظه حادثه به رغم پيام هاى كمك مكرر مجيد خويى به كمك او نرفتند. از سوى ديگر روزنامه ساندى تلگراف، گزارشى از متن كامل مصاحبه هاى محرمانه صريح و غير معمول با فرماندهان ارتش بريتانيا منتشر كرده كه نشان از عصبانيت و خشم آنها از وزرا و مقامات دولت بريتانيا دارد. براساس اين گزارش عمليات  ارتش بريتانيا در عراق آن قدر دچار كمبود تجهيزات بودند كه برخى سربازان تنها با پنج گلوله به عمليات مى رفتند. ديگر سربازان مجبور بودند با هواپيما هاى غير نظامى به جنگ اعزام شوند و تجهيزات خود را در يك چمدان دستى حمل كنند و سلاح هاى برخى سربازان توسط دايره امنيت فرودگاه ضبط مى شد. فرماندهان ارتش بريتانيا گزارش دادند كه سيستم اصلى راديويى ارتش حوالى ظهر هر روز به دليل شدت گرما از كار مى افتاد. يكى از فرماندهان ارتش زنجيره تامين منابع ارتش را كاملا وحشتناك توصيف كرد و گفت: «من مى دانم كه يك كانتينر پر از چوب اسكى براى سربازان مستقر در بيابان ارسال شده بود!» يگان وزارت امور خارجه  بريتانيا براى طرح ريزى بعد از جنگ، دقيقا در اواخر فوريه ۲۰۰۳ سه هفته قبل از شروع جنگ داير شد. فرماندهان نيروهاى زمينى بريتانيا همچنين از عدم حمايت وحشتناك مقامات دولت بريتانيا از روند ساخت و ساز در عراق انتقاد كرده و گفته اند كه دولت يك فرصت طلايى را براى به دست آوردن حمايت عراقى ها از دست داد. اين اسناد در حالى منتشر مى شود كه دو روز ديگر جلسات عمومى رسيدگى به تحقيقات به عمل آمده از عملكرد بريتانيا در جنگ عراق تشكيل خواهد شد. اين جلسه با نظارت سر جان چيلكات برگزار خواهد شد.