قنات ها بخشى از مهمترين فرهنگ كشاورزى در ايران و جهان هستند. از قنات به عنوان ميراث جاودانه كشاورزان ياد مى شود كه هر كدام آن ها طى نسل هاى متمادى ساخته شده اند و امروز به دست ما رسيده اند. در ايران و كشورهايى كه به نحوى با خشكسالى مواجه مى شوند قنات مهمترين منبع آبى كشاورزان است. طى دو دهه گذشته احداث چاه هاى عميق و ورود فاضلاب هاى شهرى باعث خشك شدن و يا تخريب كيفى قنات ها شده است. ايران يكى از كهن ترين كشورهاى جهان در احداث قنات است. هر چند گفته مى شود كه فرهنگ احداث قنات نخستين بار توسط معدن چيان در ۸۰۰ قبل از ميلاد در محل فعلى تركيه تجربه شده است، اما با فاصله اندكى اين فرهنگ وارد كشاورزى ايران مى شود و از دوران هخامنشيان ساخت قنات در ايران به شكل جدى دنبال مى شود. قنات بدون آنكه سفره هاى زيرزمينى آب را دستخوش تغيير و تخريب كند، بخشى از مهمترين نيازهاى كشاورزان به آب را تامين مى كند. از قنات به عنوان بهترين شكل مصرف آب در توسعه پايدار ياد مى شود. از سال ۲۰۰۴ زنگ خطر براى قنات ها به صدا درآمد. اكثر قنات هاى جهان به خصوص ايران به دليل حفر بى رويه چاه هاى كشاورزى در حال خشك شدن هستند. كشاورزان براى دسترسى به آب هاى زيرزمينى بدون آنكه به خود زحمت بدهند و همچون نياكان خود قنات ها را احياء كنند، پمپ هاى آب را داخل چاه هاى عمودى كردند و با تخليه سفره هاى زيرزمينى قنات ها را خشك كردند. صداى زنگ خطر تهديد قنات ها باعث شد تا يونسكو برنامه ويژه اى براى اين منظور در نظر بگيرد. تاسيس مركز بين المللى قنات ها و سازه هاى آبى تاريخى از جمله تلا ش هايى بود كه انجام گرفت تا اين ميراث ملى و طبيعى حفظ شود. يزد به عنوان يكى از مهمترين دارنده هاى قنات در جهان محل تاسيس اين مركز و ايران بانى هدايت پژوهش هاى بين المللى قنات در جهان شد. مجيد لباف، كارشناس مركز بين المللى قنات ها و سازه هاى آبى ـ تاريخى درباره وضعيت قنات ها در ايران به CHN گفت: در حال حاضر ۳۲ هزار قنات در كشور فعال هستند و ۶ ميليارد متر مكعب، آب را تامين مى كنند. وى در ادامه گفت: دو دهه اول و دوم پس از انقلاب، كشاورزان اقدام به حفر چاه هاى عميق كردند و به اين ترتيب آب هاى زيرزمينى را بالا كشيده و سفره هاى آبى را خالى كردند. با اين عمل بخشى از قنات هاى كشور خشك شدند. اما امروز با نظارت جهاد كشاورزى و آب منطقه اى جلوى حفر بى رويه چاه گرفته شده و به اين ترتيب دوباره آب به بخشى از قنات ها بازگشته است. به گفته وى طى چندسال گذشته پس از آنكه مسئولان به اهميت احياء نگهدارى قنات ها پى بردند، سالانه بودجه اى در اختيار جهاد كشاورزى گذاشته شده تا براى احياء، حفظ و حتى ايجاد قنات هاى جديد هزينه شود. اين بودجه به صورت سالانه در رديف بودجه هاى جهاد كشاورزى ديده شده است. حفر بى رويه چاه، عدم توجه به اجرا شدن عمل لايه روبى، اجراى برنامه هاى عمرانى از قبيل احداث شهرك ها، فرودگاه و... بدون توجه به وجود قنات ها و خشكسالى از جمله اتفاقاتى هستند كه باعث خشك شدن يا مرگ قنات ها مى شوند. اما اين تنها تهديدى نيست كه قنات ها را به كام مرگ مى كشاند. تخريب هاى كيفى قنات هاى زنده را از كار مى اندازد و مرگ تدريجى را گرفتار قنات مى كند. لباف دراين باره مى گويد: برخى اتفاقات از جمله ورود فاضلاب شهرى و بيمارستانى به داخل قنات ها باعث تخريب كيفى مى شوند. در حال حاضر بخش قابل توجهى از قنات هاى كشور با اين معضل دست به گريبانند. قنات زارچ كه اهميت جهانى دارد امروز به خاطر ورود پسمانده هاى بيمارستانى و فاضلاب شهرى به داخل آن، كيفيت آب خود را از دست داده و فصل تابستان به خاطر شدت آلودگى آب نمى توان از آن براى مصارف كشاورزى استفاده كرد. قنات زارچ به عنوان بلندترين و طولانى ترين قنات جهان در استان يزد واقع شده و طول آن به ۷۰ كيلومتر مى رسد. گفته مى شود كه اين قنات نزديك به ۲۰۰۰ سال عمر دارد و احتمالا ساخت آن پس از دوره هخامنشى آغاز شده است. از اين دست قنات ها در كشور زياد هستند و در شهرهاى تاريخى از جمله يزد، كاشان و تهران ديده مى شود. ساخت و ساز خانه ها در مسير قنات ها باعث شده تا چاه هاى جذبى به داخل اين قنات ها ريخته شود و كيفيت آن ها را دچار مشكل كنند. لباف درباره راه حل اين مشكل مى گويد: راه حل هايى براى رفع مشكلات بحرانى و كيفى قنات ها وجود دارد كه يكى از مهمترين و كاربردى ترين آن ها ايزوله كردن بخشى از قنات به نام «خشكه كار» است. خشكه كار ماموريت انتقال آب را به چاه ها دارد و در صورتى كه اين بخش توسط ديوارهاى سمانى و يا لوله هاى پلى اتيلن ايزوله شود، از ورود آلاينده هاى زيست محيطى از جمله فاضلاب هاى شهرى جلوگيرى مى شود و به اين ترتيب آب پاكيزه مى ماند. بسيارى از قنات ها بخشى از ميراث ملى ما هستند. البته سازمان ميراث فرهنگى در ثبت قنات ها تا كنون تلاش چندانى نكرده و تنها چند قنات از جمله قنات «قصبه» گناباد را در فهرست ميراث ملى به ثبت رسانده است. قنات «قصبه» گناباد به عنوان قديمى ترين و عميق ترين قنات كشور در فهرست ميراث ملى به ثبت رسيده است. گفته مى شود كه سرآغاز ساخت اين قنات به دوره هخامنشيان مربوط مى شود و احتمالا بيش از ۲۴۰۰ سال قدمت دارد. گفته مى شود كه عمق مادرچاه اين قنات به ۳۰۰ متر مى رسد. سال هاى زيادى طول مى كشد تا يك قنات ساخته شود. مثلا مى گويند قنات زارچ بيش از ۲ هزار سال عمر دارد. اين طور تصور مى شود كه نياكان ما در ۲ هزار سال قبل كانالى به طول ۷۰ كيلومتر را احداث كرده اند، اما اين طور نيست. ساخت يك قنات طى دوران و توسط نسل هاى متعددى ساخته مى شود. هر نسلى ۳۰۰ تا ۴۰۰ متر قنات را به جلو مى برده و از آب استفاده مى كرده است. به اين ترتيب در طول ۲ هزار سالى كه قنات زارچ ساخته شده، همواره عمليات پيش رونده آن و اضافه شدن به طول قنات ادامه داشته است. گفتنى است، سازمان ميراث فرهنگى، سازمان محيط زيست و حتى مسئولان شهرى و استانى هم بايد براى حفاظت از قنات ها وارد ميدان شوند. در اين ميان نقش سازمان ميراث فرهنگى به عنوان متولى حفاظت از ميراث ملى و فرهنگى كشور پررنگ تر است. اگر قنات هاى كهنسال ايران در فهرست ميراث ملى ثبت شوند، برنامه حفاظتى از آن ها هم با جديت بيشترى پيگيرى مى شود و شايد روزى به حريم قنات ها احترام گذاشته شود.
تعيين حريم محوطه باستانى جوبجى
چندى پيش عمليات گمانه زنى به منظور تعيين حريم محوطه باستانى جوبجى شهرستان رامهرمز واقع در استان خوزستان آغاز شد. به گزارش روابط عمومى پژوهشكده باستان شناسى؛ سرپرست هيأت تعيين حريم محوطه باستانى جوبجى با بيان اين مطلب افزود: اين فصل در ادامه مطالعات محوطه جوبجى انجام مى شود و در اين راستا تاكنون ۱۲ گمانه زده شده است. آرمان شيشه گر در ادامه خاطرنشان كرد: تپه جوبجى داراى آثارى از دوره اشكانى است كه لايه اشكانى آن دچار آسيب فراوانى شده است ولى لايه عيلامى كه آرامگاه يافت شده در سال ۱۳۸۶ در آن قرار داشت در بستر طبيعى رودخانه بوده و آسيب كمترى متوجه آن شده است. خاطرنشان مى شود؛ در اين آرامگاه دو تابوت متعلق به دو زن عيلامى همراه با اسباب و زيور آلاتى كه با آنها دفن شده بود قرار داشت. پس از انجام آزمايش هاى انسان شناسى مشخص شد كه دو اسكلت آرامگاه يافت شده در جوبجى متعلق به دو زن است. بر روى كتيبه اى همراه با حلقه اى زرين نام شوتور نهونته، پسر ايندد، حكمران عيلام به چشم مى خورد. به نظر كارشناسان؛ اين دو زن كه نامشان روى زيور آلات به شكل كتيبه آورده شده است بايد از خاندان اين شاه عيلامى باشند. يافتن هر نشانه از تمدن عيلام حلقه هاى ناشناخته درباره اين حوزه عظيم تمدنى را كامل تر مى كند و اين آرامگاه در اين راستا بسيارحائز اهميت است. به نظر مى رسد وسايل و زيورآلات دفن شده به همراه اين دو نفر نيز بسيار مهم و جذاب هستند چرا كه بيانگر مسائل مالى، سياسى و اجتماعى آن دوران هستند.
گشايش اولين هتل كپسولى جهان در ژاپن
يك هتل به سبك معمارى مدرن و با استفاده از فناورى هاى مدرن روز به نام هتل كپسول يا هتل نه ساعته اوايل ماه جارى دركيوتو گشايش يافت. اين هتل جديد كپسولى كه در محلات مختلف كيوتو ايجاد شده به ويژه براى توريست هايى كه قصد بازديد از پايتخت باستانى ژاپن دارند بسيار ايده آل است زيرا به سادگى به توريست هاى امكان مى دهد كه جايى براى خواب، دوش گرفتن و تعويض لباس هاى خود بيابند. به گزارش ميراث خبر، هتل هاى كپسولى توسط دو طراح آثار معمارى ژاپن به نام «ماساكى هيرومورا»و «تاكاآكى ناكامورا» طراحى شده كه نمونه اى از اتاق هاى كپسولى در معمارى مدرن است كه درعين كوچكى بسيار راحت است و داراى انواع امكانات وتكنولوژى هاى نوين است. هر كپسول شامل سيستم هاى پيشرفته است و براى خواب راحت نيز داراى نورپردازى با كنترل كامپيوترى است. در اين اتاقك هاى مجهز با استفاده از سيستم هاى الكتريكى نور اتاق به طور طبيعى چنان تنظيم شده كه مى تواند فرد را در ساعت از پيش تنظيم شده دلخواه با نور طبيعى روز از خواب بيدار كند.
راه اندازى موزه زنده سفال در استان قزوين
با حضور هنرمند برجسته ايران فريده تطهيرى مقدم موزه زنده سفال در استان قزوين مكان يابى شد. حميد رضا قاسمى معاون صنايع دستى ميراث فرهنگى، صنايع دستى و هنرهاى سنتى استان قزوين با اعلام اين خبر گفت: با حضور استاد فريده تطهيرى مقدم هنرمند برجسته سفال ايران جهت راه اندازى اين موزه كارشناسى هاى اوليه آن انجام شد و خانه تاريخى آرازى بر اين اساس تبديل به موزه زنده سفال استان خواهد شد. قاسمى با اشاره به تاريخچه سفال در قزوين گفت: با توجه به اشياى به دست آمده از حفارى هاى باستان شناسى دشت قزوين كه نشانگر قدمت ديرينه توليد سفال در اين منطقه است سفالگرى از ديرباز در اين استان رونق داشته و از غناى فراوانى برخوردار بوده تا جايى كه نياز ديگر شهرها از توليدات قزوين تامين مى شده
است. وى افزود: قدمت ديرينه سفال و اصالت اين هنر در قزوين باعث شد تا براى احيا و حفظ آن مكانى در نظر گرفته شود و با توسعه و ترويج پيشينه غنى سفال و بازسازى نمونه هاى آن بتوانيم گامى در جهت باز زنده سازى برداريم. قاسمى از افتتاح اين موزه در سال آتى خبر داد و اظهار داشت: مراحل مرمت و آماده سازى اين خانه براى ايجاد موزه در حال انجام است و اميدواريم تا در سال آتى بتوانيم با كمك هنرمندان سفالگر استان فضاى نمايشگاهى، تحقيقاتى و آموزشى اين موزه را راه اندازى نماييم. به گزارش ميراث آريا، خانه آرازى يكى از خانه هاى تاريخى دوره قاجارى واقع در خيابان بوعلى است شامل دو طبقه با تزئينات گچ برى و آينه كارى و چوب سا خت هاى زيبا مزين شده است و هم اكنون مراحل مرمت را براى موزه زنده سفال مى گذراند.
موزامبيك در انتظار گردشگران كريسمس
وزارت گردشگرى موزامبيك اميدوار است بيش از ۴۰۰ هزار گردشگر در كريسمس امسال از اين كشور بازديد كرده و رشدى ۲۰ درصدى را نسبت به كريسمس سال گذشته نصيب اين كشور كنند. موزامبيك يكى از كشورهاى جنوبى قاره آفريقا محسوب مى شود كه به دليل آب و هواى گرم خود در ماه هاى زمستانى، ميزبان گردشگران بى شمارى از روزهاى نخست ماه دسامبر تا اواسط ژانويه است. فرناندو سومبانا، وزير گردشگرى موزامبيك اعلام كرد: صنعت گردشگرى نزديك به ۵/۲ درصد از درآمد ناخالص ملى كشور را تامين مى كند، از اين رو اميدواريم با ورود اين ميزان گردشگر در تعطيلات كريسمس سال ،۲۰۰۹ سود نسبتا بيشترى از صنعت گردشگرى در سال جديد به دست آوريم.
كشف بخش هاى جديدى از ديوار بزرگ چين
بخش هاى ويران شده اى از ديوار بزرگ چين متعلق به دو سلسله حكومتى در يكى از استان هاى شمال شرقى اين كشور كشف شد. ۱۱ بخش از ويرانه هاى ديوار بزرگ چين كه در زمان حكومت دو سلسله امپراتورى كين و هان در فاصله قرن هاى دوم پيش از ميلاد تا دوم پس از ميلاد ساخته شده بودند، در استان جيلين در شمال شرقى اين كشور كشف شدند. اگرچه تاكنون تنها چهار بخش از يازده بخش كشف شده، توسط كارشناسان سازمان ميراث فرهنگى جين در استان جيلين تاييد شده اند، اما برخى از باستان شناسان معتقدند، بررسى هاى بيشتر روى بقاياى به دست آمده از ديگر ويرانه هاى مطمئناً نشانه هايى مبنى بر مرتبط آنها با ديوار بزرگ چين را به تصوير خواهند كشيد. به گزارش chtn، ديوار بزرگ چين يكى از شگفت انگيزترين آثارباستانى جهان است كه در دوره مختلف تاريخى ساخته شده و طول دقيق آن هشت هزار و ۸۵۱ متر و هشت سانتى متر اعلام شده است.
بزرگترين گورستان بردگان در بريتانيا
باستان شناسان بريتانيايى در جزيره سنت هلناى اقيانوس اطلس، از كشف گورستان دست جمعى بزرگى خبر دادند، كه به احتمال فراوان متعلق به بردگان آفريقايى اين كشور در قرن نوزدهم بوده است. اين گورستان كه در هنگام ساخت فرودگاهى در اين جزيره كشف شد، اجساد نزديك به ۱۰ هزار برده جوان آفريقايى را در خود جاى داده بود كه در فاصله سال هاى ۱۸۴۰ تا ۱۸۷۴ در اين منطقه جان باخته و دفن شده بودند. اكثر قربانيان تجارت برده قرن ۱۹ بريتانيا، توسط گشت هاى دريايى نيروى دريايى سلطنتى بريتانيا از دست برده فروشان خارج شده و با كشتى به اين جزيره منتقل مى شدند. به گزارش ميراث آريا، بيشتر اين بردگان نيز پيش از نجات يافتن توسط نيروى دريايى بريتانيا، به كشورهايى همچون كوبا، برزيل و آمريكا منتقل مى شدند وبسيارى از آنها نيز به دليل شرايط سخت زندگى در طول سفر و مبتلا شدن به انواع بيمارى هاى عفونى جان خود را از دست مى دادند. به گفته كارشناسان، براى شناسايى علت مرگ اين افراد، استخوان هاى به دست آمده از آنها مورد آزمايش قرار گرفته و نتايج نهايى ماه مى آينده منتشر خواهد شد.