Abrar Newspaper

انتخابات پارلمانى ازبكستان ۲۷ دسامبر با شركت ۴ حزب رسمى اين كشور برگزار شد. در اين انتخابات ۵۱۷ نامزد از ۴ حزب رسمى طرفدار اسلام كريم اف، رئيس جمهور ازبكستان ثبت نام كردند. البته فارغ از مسائل كمى اعلام شده از سوى مقامات اين كشور مثل تعداد كانديداها، شمار راى دهندگان و ،... مساله اصلى كه ذهن بسيارى از تحليلگران منطقه را به خود مشغول كرده، تاثير اين انتخابات بر شرايط داخلى و خارجى اين كشور است. به گزارش ايراس، در حالى كه مقامات ارشد اين كشور از روند رو به جلوى دموكراسى در اين كشور سخن مى گويند، مخالفان معتقدند كه اين انتخابات نيز همانند ساير انتخابات برگزار شده در اين كشور فقط موافقان اسلام كريم اف را وارد چرخه نخبگان حاكم نموده و لذا گردش نخبگان و حركت به سوى دموكراسى وجود ندارد. در ادامه تحولات اين انتخابات و شرايط برگزارى آن مورد مداقه قرار گرفته و تلاش شده تا واقعيت هاى موجود به نحو دقيق ترى بررسى شوند.
برگزارى انتخابات و نتايج آن
مجلس ازبكستان يكصد و پنجاه نماينده دارد كه از اين تعداد ۱۳۵ نفر از سوى احزاب رسمى انتخاب مى شوند. ۱۵ نفر نيز از سوى رئيس جمهور كشور معرفى مى شوند كه اين بار به نمايندگان «جنبش محيط زيست» اختصاص يافته است. مخالفان معتقدند كه حضور «جنبش سبز» در پارلمان موقعيت كريم اف را تقويت خواهد كرد. (ترميم قوانين و اختصاص دادن ۱۵ كرسى به اين جنبش بدون شركت در انتخابات از زمانى آغاز شد كه مقامات اين كشور شروع به انتقاد از ساخت پروژه هاى نيروگاهى آبى بزرگى در مرز تاجيكستان و قرقيزستان نمودند. در پى آن دولت ازبكستان و رسانه هاى دولتى به تحقيق پيرامون پيامدهاى زيست محيطى چنين پروژه هايى پرداختند). در انتخابات اخير پارلمانى اين كشور بيش از ۱۷ ميليون نفر واجد شرايط راى دادن بودند كه بنا به اظهار رئيس كميته عالى انتخابات ازبكستان، ۸/۸۷ درصد از واجدان شرايط شركت در انتخابات ، راى خود را به صندوق ها انداختند و از مجموع ۱۷ ميليون راى اخذ شده، حزب سوسيال دموكرات «عدالت» توانست
۱۵ كرسى مجلس، حزب دموكراتيك خلق «تينكليش» ۲۶ كرسى و حزب ليبرال دموكرات ۳۳ كرسى و حزب رستاخيز ملى ۲۰ كرسى مجلس را به دست آوردند. به اين ترتيب حزب ليبرال كه از حمايت بازرگانان برخوردار و حامى رئيس جمهور ازبكستان است اكثريت آراى اخذ شده در انتخابات مجلس را از آن خود كرده است. بر اساس قانون انتخابات ازبكستان، در صورت مشاركت ۳۳ درصد از افراد واجد شرايط انتخابات از اعتبار قانونى برخوردار مى گردد. همچنين نتايج انتخابات پارلمانى ازبكستان كه روز دوشنبه اعلام شد، حاكى از آن است كه در انتخابات روز يكشنبه اين كشور براى نزديك به يك سوم كرسى هاى پارلمانى حدنصاب لازم كسب نشده است و انتخابات پارلمانى در اين نواحى به دور دوم كشيده خواهد شد.
حضور ناظران و خبرنگاران خارجى
در اين انتخابات بيش از ۳۰۰ ناظر بين المللى از ۳۶ كشور جهان و چهار سازمان بين المللى شامل دفتر مؤسسات دموكراتيك و حقوق بشر سازمان امنيت و همكارى اروپا، كميته اجرايى كشورهاى همسود (مشترك المنافع)، سازمان همكارى هاى شانگهاى و سازمان كنفرانس اسلامى شركت كردند. بيشترين تعداد ناظران از كشورهاى همسود بودند كه هياتى ۸۴ نفره از جمهورى هاى سابق شوروى را براى نظارت بر اين انتخابات به تاشكند اعزام داشتند. اين هيات به سرپرستى ولاديميرگاركون از سوى «دبيرخانه كميته اجرايى كشورهاى همسود» به تاشكند سفر كرد. در قياس با انتخابات قبلى كه ۵ سال پيش برگزارشد، اينبار تعداد ناظران بيشتر بود و در كنار آن، بيش از ۲۳۰ خبرنگار داخلى و خارجى و علاوه بر آن بيش از ۴۰۰ نفر از نمايندگان رسانه هاى محلى و منطقه اى نيز انتخابات پارلمانى ازبكستان را پوشش مى دادند.
انتخابات: به سوى دموكراسى يا اقتدارگرايى؟
در رابطه با آزادى انتخابات ازبكستان نظرات متفاوتى مطرح شده است. در حالى كه برخى اين انتخابات را دموكراتيك مى دانند، برخى تحليلگران نيز آنرا پيشرفتى در روندهاى دموكراتيك مورد ادعاى اين كشور نمى دانند. البته به نظر مخالفان به طور كلى انتخابات در اين كشور فاقد معيارهاى اوليه يك انتخاب آزاد است. آنها در توجيه اين ادعاى خود انتخابات رياست جمهورى سال ۲۰۰۷ اين كشور را مطرح مى كنند. اين انتخابات در حالى برگزار شد كه حزب دموكراتيك خلق (KhDP)، حزب سوسيال دموكرات عدالت، حزب رستاخيز ملى و حزب ليبرال دموكرات ازبكستان، (LDPU)، همگى رئيس جمهور اسلام كريم اف را به عنوان كانديداى خود معرفى كردند و كريم اف كه كشور را از اوايل سال ۱۹۹۰ اداره كرده است، معرفى خود از جانب حزب ليبرال دموكرات ازبكستان (جوانترين حزب كشور) را پذيرفت. همچنين ازبكستان از زمان بدست آوردن استقلال خود در سال ،۱۹۹۱ تاكنون سه بار انتخابات پارلمانى برگزار كرده است كه هيچ يك از اين انتخابات تحت نظارت ناظران و مطابق با استانداردهاى دموكراسى غربى نبوده است. ازبك ها انتخابات اخير را نيز در حالى برگزار كردند كه از نظر غرب همه نشانه ها حاكى از اين است كه اين انتخابات كه بدون حضور هيچ كانديداى مخالفى از اپوزيسيون برگزار شد، بهتر از ساير انواع پيشين خود نيست. مخالفان حتى به كار بردن لفظ انتخابات را در اين كشور مشكل مى دانند. آنها مى گويند كه در اين «انتخابات» ۴ حزب سياسى طرفدار حكومت شركت مى كنند كه هيچگونه مخالفتى با رژيم كريم اف ندارند. نامزدهاى اين احزاب مناظره تلويزيونى برگزار مى كنند وهمه از كريم اف طرفدارى مى كنند. البته شرايط انتخاباتى در اين كشور همواره ثابت نبوده است. در سالهاى اخير تغييراتى نيز در قوانين انتخابات اين كشور رخ داد كه برخى از آنها به عنوان تحولاتى مثبت در نظر گرفته مى شوند. يك تغيير عمده براى انتخابات پارلمانى در ازبكستان اين است كه فقط كانديداها از ۴ حزب سياسى ثبت شده مى توانند در رقابت ها شركت كنند.اين در حاليست كه در گذشته قانون اجازه مى داد كه كانديداهاى مستقل نيز در انتخابات شركت كنند. تغيير ديگر ضمانت هاى قانونى جديد است كه سهم ۳۰ درصدى زنان را در پارلمان به رسميت مى شناسد كه از اين قانون مى توان به عنوان تحولى مثبت ياد كرد. در رابطه با كيفيت انتخابات اخير در اين كشور نيز چنانچه در بالا اشاره شد، ديدگاه هاى متفاوتى بيان شده است. ناظران كشورهاى همسود، انتخابات پارلمانى ازبكستان را آزاد و دموكراتيك خوانده اند. اين ناظران تا كنون بيش از ۵۰ انتخابات را در جمهورى هاى سابق شوروى نظارت كرده اند، اگر چه شايد بتوان گفت گزارش هايى كه آنان منتشر مى كنند، در راستا ى خواست هاى حاكمان اين كشورها قرار دارد. هيات ناظر از سازمان كنفرانس اسلامى در اين انتخابات نيز اعلام كرد كه انتخابات پارلمانى در ازبكستان در جوى دموكراتيك و آزاد برگزار شد. به اين ترتيب بر طبق اعلام مقامات رسمى اين كشور تا كنون هيچ شكايتى مبنى بر تقلب و يا نقض قانون انتخابات گزارش نشده است. اين در حالى است كه نمايندگان سازمان امنيت و همكارى اروپا بشدت از نحوه برگزارى انتخابات انتقاد كرده اند. انتخابات هاى قبلى پارلمان ازبكستان نيز از سوى اين سازمان به دليل ناعادلانه و غير دموكراتيك بودن آن به شدت مورد انتقاد واقع شده بود. آنها با توجه به سركوب احزاب سياسى مخالف دولت و تحت تعقيب قرار گرفتن اعضاى آن و همچنين عدم شركت كانديداهاى مستقل در انتخابات ازبكستان بر اين باورند كه نتايج انتخابات كنونى پارلمان از پيش مشخص شده بود و فقط تقسيم كرسى ها بين احزاب طرفدار كريم اف بايد تعيين مى شد. سازمان ديده بان حقوق بشر نيز در بيانيه اى كه در آستانه انتخابات پارلمانى ازبكستان منتشر كرد، از سركوب شديد مخالفان توسط حكومت ازبكستان سخن گفت. اين سازمان دولت ازبكستان را متهم كرد كه ده ها تن از فعالان حقوق بشر و سياسى اين كشور را در حبس خانگى قرارداده است.
جمع بندى
در باب انتخابات پارلمانى ازبكستان واضح آن است كه اين انتخابات بدون حضور احزاب مخالف دولت برگزار شده است و اگر چه در جريان راى گيرى تخلفى رخ نداد، ولى بسيارى نيز از همان ابتدا از ورود به گردونه رقابت ها محروم گرديدند. به اين ترتيب با توجه به اينكه احزاب چهارگانه حاضر در مجلس نيز همگى طرفدار اسلام كريم اف هستند، بعيد است كه اين كشور شاهد تحول خاصى در سياست هاى داخلى و خارجى خود باشد. با اين حال رئيس جمهور ازبكستان در جريان راى گيرى اخير در اين كشور گفت: «در ازبكستان اصلاحات سياسى تكامل مى يابند و نظام سياسى ما توسعه تكاملى را در نظر دارد». علاوه بر اين وى ياد آور شد كه تا سال ۲۰۰۴ ازبكستان بصورت تك حزبى فعاليت مى كرد و سپس سيستم چند حزبى فعاليت خود را آغاز كرد. وى همچنين وظيفه اصلى پارلمان جديد را كنترل نهادهاى اجرايى دانست و افزود: «نمايندگان پارلمان بايد براى اجراى قانون تلاش كنند. اعتراف مى كنم كه در كشورمان اين امر در سطح بالا نيست.» به گفته كريم اف، پارلمان بايد راهنماى اصلاحات دموكراتيك كشور باشد. به اين ترتيب وى تمايل به اجراى اصلاحاتى را در سطح كشور نشان داده است. حال اينكه تا چه حد اين اظهارات عملى شوند و آيا پارلمان فاقد گروه هاى مخالف توان چنين اصلاحاتى را خواهد داشت يا نه موضوعى است كه پيش بينى آن دشوار است.