نسخه
PDF
شماره ۶۲۴۳ - ۹ شهريور ۱۳۸۹ - - ۳۱ اوت ۲۰۱۰ 
بين الملل
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
گردشگرى
بين الملل
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
ترديدهاى روسيه در همكارى با ناتو
هرچند موضوع عضويت روسيه در سازمان ناتو به سال ها پيش باز مى گردد و همچنان نيز طرفدارانى در هر دو طرف دارد، اما ديوار بلند بى اعتمادى ميان مسكو و بروكسل تا كنون مانع از تحقق اين منظور شده است. با اين وجود، برخى نخبگان و تحليلگران با اشاره به تغيير شرايط بروز تحولات جديد و به تبع آن شكل گيرى تهديدات جديدى كه مى توان هم امنيت روسيه و هم امنيت اعضاء ناتو را به چالش بكشد، بر ضرورت همكارى نزديك تر دو طرف تأكيد دارند. اما هم زمان، برخى عوامل از جمله احساس تهديد برخى اعضاء ناتو از روسيه و استوارى ذهنيت هاى جنگ سردى در ميان برخى مقامات كرملين مانع از شكل گيرى تعاملى پايدار ميان طرفين مى شود. به گزارش سايت ايراس ، چندى پيش در مطبوعات آلمان تقريبا به صورت هم زمان دو مقاله در خصوص تعاملات روسيه و ناتو منتشر شد. «ديميترى راگوزين»، نماينده دائم روسيه درناتو نويسنده يكى از اين مقاله ها تحت عنوان «اتحاديه اى از ونكوور تا ولادى واستوك» در روزنامه «زود دويچه زايتونگ» و «فولكر روئه»، وزير سابق دفاع آلمان نويسنده مقاله ديگر در مجله «اشپيگل» تحت عنوان «ناتو درهاى خود را براى روسيه باز مى كند» بودند. نماينده دائم روسيه در ناتو و وزير سابق دفاع آلمان در اين مقاله ها با استفاده از استدلال هاى شبيه به هم درباره مسايل مهم امنيت جهان ديدگاه هاى خود را ابراز كرده بودند. آنها در مقاله هاى خود تأكيد دارند كه  به  اين  نتيجه  رسيده اند،  در  حال  حاضر  تاريخ  جهان  براى  روسيه،  اروپا  و  آمريكا «دريچه خوبى از  امكانات» را كشوده  تا  بتوانند  با  توسل  به  راه كارهاى  اصولى  جديد  امنيت  مشتركى را براى يكديگر  تأمين  كنند. به باور «روگوزين» و «روئه» طرفين  در  مناطقى  كه  براى  همه  اهميت  حياتى  دارند،  واجد منافع  مشترك هستند.  زيرا  با  مسايل  تروريسم،  خطر  فزاينده  به  كار  گيرى  موشك هاى  هسته اى،  ادامه  اشاعه  سلاح  هاى  كشتار  جمعى  و  بى ثباتى  در  خاور  ميانه  روبرو هستند. به اعتقاد آنها،  اين  مسايل و مشكلات  براى  همه اين كشورها  به  طور  برابر  مطرح
مى باشد. آنها جابجايى  تعادل  نيروها  در  ابعاد  جهانى  را نيز مسئله اى مهم مى دانند. چرا كه  اين  حوادث  باعث  مى شود ، روسيه و غرب  با  هم  به  تفكر  و  تأمل  درباره  فرآيند هاى  جارى اقدام كنند. اين  تفكر  مشترك  پس از آن   كه  نظريه  راهبردى  جديد  ناتو  كه  توسط  گروهى  از  كارشناسان  اين  پيمان  تدوين و  منتشر  شد،  اهميت  بيشترى پيدا كرد.  اين  سند  وسعت  ديد  كافى را در بر نمى گيرد و لذا،  نمى  تواند  اساس  برخورد  مشترك  براى  حل  و  فصل  مسايل  مشترك  را  تشكيل  دهد. حال آنكه  به  نفع  روسيه  و  آلمان  بود  كه  به  نيروى  محركه  گفتگو  درباره  مسايل  كليدى  امنيت  اروپايى  تبديل  شوند. روسيه  و  آلمان  از  منافع  مشترك  حياتى  برخوردارند  و  سرنوشت دو كشور  بر  ارزش هاى  مشتركى  مانند  زندگى  آزاد،  امن  و  مرفه  در  خانه  مشترك  اروپايى  استوار  است. دو طرف  طرفدار  توسعه  صلح آميز  در  سايه  مشاركت پايدار  همه  اعضاى  منطقه  اروپايى  و  آتلانتيك  هستند  كه  تنها  در  اين  صورت  صلح  و  ثبات  واقعى  تأمين  خواهد  شد.  دولت  روسيه  و  كشورهاى  اروپايى  بايد  روابط مسكو و برلين  را  به  گونه اى  توسعه  دهند  كه  اين  روند  به  اوضاع  مقطعى  سياسى  بستگى  نداشته  باشد،  بلكه  حالت پايدار  و  سازنده  به خود بگيرد.  علاقه  روسيه  به  آلمان  و  آلمان  به  روسيه  بر  روند  بازگشت ناپذير  آشتى  تاريخى  دو  ملت  و  نيز  بر  روحيه  سالم  همكارى  هاى  گسترده  و  منافع  بازرگانى  مشترك  استوار  است  كه  اين  مزيت  بزرگى  براى  سراسر  اروپا محسوب مى شود. عضويت  روسيه  در « سازمان  همكارى هاى  شانگهاى»  و  «سازمان  پيمان  امنيت   جمعى»  همانند  عضويت  آلمان  در  ناتو  و  اتحاديه  اروپا،  مانع  از  توسعه  گفتگو  بين  دو  كشور  نمى  شود.  به  عكس،  همين  امر  مى تواند  مطابقت  منافع  و  اهداف  سازمان هاى  منطقه اى  (ناتو  و  سازمان  پيمان  امنيت   جمعى)  چارچوب  هاى جديد براى همكارى  بين  المللى  به  وجود  آورد. روسيه  از  نفوذ  خود  در  اين  سازمان  ها  استفاده  هر  چه  بيشترى  خواهد  كرد  تا  اعتماد  و  همكارى  در  تمام  فضاى  تمدن  اورآسيايى  از  اقيانوس  اطلس  تا  اقيانوس  آرام  را  تقويت  كند. مسكو  با  عنايت  و  آگاهى  تمام  به  تعهدات  شركاى  خود  در  چارچوب  پيمان  ها،  سعى  مى كند  با  انعطاف  و  قاطعيت  و  به  صورت  متقابلا  سودمند  با  هم  معامله  كند  و  همچنين به  عضويت آلمان  در  پيمان  هاى  مختلف  احترام  بگذارد،  همانطور  كه  برادران  به  خانواده  هاى  همديگر  احترام  مى  گذارند.  رهبران  روسيه  و  آلمان  همين  شيوه  عمل  را  از  خود  نشان  داده اند.
 «ديميترى  مدودف»  و « آنگلا  مركل»  در  جريان  سفر چندى پيش  رئيس  جمهور  روسيه  به  برلين  از  راه كارهاى  دو  كشور  در  زمينه  تأمين  امنيت  اروپايى  و  توسعه  ابزار  مشترك  اتحاديه  اروپا  و  روسيه  براى  هماهنگى  تنگاتنگ  تلاش  ها  براى  حل  بحران  هاى  آينده  حمايت  كردند. تحكيم  روابط  بين  روسيه  و  ناتو  بايد  گام  نخست  در  جهت  برقرارى  روابط  چند  بعدى  و مشاركت جويانه  شود. آقاى « روئه»  با  عنايت  به  اهميت  تاريخى  روند  آشتى ميان روسيه و ناتو،  در مقاله خود پيشنهاد  كرده است  روندى   جهت  فراهم  كردن  موجبات  عضويت  تمام  عيار  روسيه  در  ناتو  با  همه  اختيارات  و  تعهدات  مربوطه  شروع  شود.  از  قرار  معلوم  اين  سناريو  اوايل  سال  هاى دهه  ۱۹۹۰ميلادى  بلافاصله  بعد  از  فروپاشى  اتحاد  شوروى  مورد  بحث  و  بررسى  قرار  گرفته  بود.  در  آن  زمان  هنوز موقعيت و شرايط  مناسب براى  عملياتى شدن اين  طرح  فرا نرسيده بود. اما اكنون  اوضاع  تغيير  كرده و بر همين اساس  مقاله  «گشايش درهاى  ناتو»  به  تشريح  مفيد  بودن  عضويت  روسيه  در  ناتو پرداخته است.  ولى  روسيه  هنوز  مطمئن  نيست  كه  واقعا  اين  عضويت براى اين كشور ضرروتى دارد يا خير،  زيرا  نمى  داند  در  نهايت  امر  چه  امتيازاتى  به  دست  خواهد  آورد. با وجود اينكه « فولكر  روئه»  نگفته  كه  عضويت  در  ناتو  براى  روسيه  گره گشاى  همه  مسايل  و  مشكلات  خواهد  شد. اما  مردم اين كشور بر خلاف  طرفداران « يوشنكو»  در  اكراين  و « ميخاييل  ساكاش ويلى»  در  گرجستان بر اين باور نيستند  كه  عضويت  در  ناتو  به  خودى  خود  بتواند  همه  مسايل و مشكلات  امنيتى روسيه  را  حل  كرده  و  موجبات  پيشرفت  فناورى  هاى  مدرن  را  فراهم آورد.   به عكس،  مشكلات  مكملى  ايجاد  خواهند  شد  كه  اين  امر  موجب  اعتراضات  مردمى  و  گسترش  انزوا طلبى  خواهد  شد.  براى  اجتناب  از  اين  امر،  دولت  روسيه  بايد  استدلال هاى  قانع  كننده اى در توجيه  راه كارهاى  جديد  تأمين  امنيت  منطقه  اروپايى، آتلانتيك  ارائه  دهد. نظرسنجى  ها نيز  نشان مى دهد  كه  جامعه  روسى  از  ناتو  ترس  ندارد،  ولى  به  اين  پيمان  علاقه  چندانى نيز  ندارد.  نزديك  شدن  زيرساخت  نظامى  ناتو  به  مرزهاى  روسيه  با  استقبال  مردم اين كشور  روبرو  نمى شود.  استقلال  كشور  هم  براى  رهبران  روسيه  و  هم  براى  مردم  عادى،  ارزشى  مطلق  و  غيرقابل  بحث دارد.  هر  گونه  نمايش  زور  در  نزديكى  مرزهاى  روسيه  خاطره  تاريخى  و  غريزه  مقاومت  و  دفاع  از  خود  را در آنها  بيدار  مى كند. در  منطقه  آسياى مركزى نيز اسباب و زمينه هاى  فراوانى  براى  بروز  بحران  ها  و  مناقشات  وجود  دارد.  منابع  سرشار  مواد  هيدروكربنى،  توان  عظيم  مناقشات  بين  قومى  و  مذهبى،  اصول گرايى  اسلامى  و  تضاد  منافع  قدرت  هاى  شريك  در  اين  مناقشات  از  جمله  موجبات  بى  ثباتى  در اين منطقه هستند.  هر  كس  بخواهد  با  اين  «بشكه  باروت»  بازى  كند،  از  همان ابتدا  محكوم  به  شكست خواهد بود.  در اين ميان، وسوسه هاى  زيادى  نيز براى  عضويت گرجستان در  ناتو وجود  داشته و هنوز نيز وجود دارد. اما  ناتو به صراحت تأكيد كرده كه  به  دفاع  نظامى  از  گرجستان  علاقه  چندانى  ندارد.  اروپا  در  روابط  با  ا كراين  بيش  از  پيش  به  فكر  تحكيم  روابط  اين  كشور  با  اتحاديه  اروپا  و  نه  با  ناتو مى باشد.  روشن است  كه  ناتو  نبايد  درهاى  خود  را  براى  كشورهايى  باز  كند  كه  هنوز  براى  عضويت  در  اين  پيمان  آمادگى  ندارند،  چرا  كه  اين  كشورها  بدون  اينكه  سهمى  در  تأمين  امنيت  عمومى  و  ثبات  منطقه اى  ايفا  كنند،  بار  سنگينى را  براى  ديگر اعضاء  ايجاد خواهند  كرد. عضويت  روسيه  در  ناتو  در  شرايط  كنونى  كه  خود  اين  پيمان  بر  سر  دوراهى  قرار  گرفته  و  بعضى  اعضاى  ناتو  از  «خرس  روسى»  مى  ترسند،  كار  درستى  نيست. در اين زمينه،  ابتدا  خود  ناتو  بايد  به  توافق  سياسى  و  راهبردى  داخلى  برسد.  در  غير  اين  صورت دو طرف  هرگز  در  مورد  واكنش  به  چالش هايى  چون  طرح  اتمى  ايران  و  روند  همگرايى  با  روسيه به توافق  نخواهند رسيد.  در  حال  حاضر  در  اروپا  در  اين  زمينه  نوعى  تفرقه به چشم مى خورد.  بعضى  كشورهاى  اروپاى  شرقى  امنيت  خود  را در قالب  دفاع  در  برابر  روسيه  تعبير  مى كنند.  اين  موضع گيرى،  جوابگوى  منافع  آلمان  نيست  كه  ترجيح  مى  دهد  با  روسيه مشاركت  راهبردى  و  نه  رويارويى  راهبردى  داشته  باشد.  لذا  ناتو  بايد  راهبرد  جديد  سياسى  خود  را  طراحى  كند  تا  از  پس  مسايل  آينده  به نحو بهينه ترى بر  آيد. گسترش  نسبتا  سريع  ناتو  و  وجود  چالش  هاى  كاملا  جديدى  چون  تروريسم  جهانى  و  جنگ  افغانستان،  باعث  آغاز  مباحثات  گسترده اى  در  داخل  ناتو  شده است.  از  جمله  اينكه  اين  پيما ن بايد  به  خطراتى  كه  دور  از  خاك  ناتو  بروز  مى كنند،  چه  واكنشى  از  خود  نشان  دهد  و  اينكه  چطور  مى  تواند  از ظهور  يك  افغانستان  جديد  اجتناب  كند.  آيا  روسيه  مى  تواند  به  عنوان  شريك  و  متحد  غرب  در  برخورد  با  اين  چالش ها محسوب شود  يا  اينكه اين كشور، خود  تهديدى براى ناتو است؟  طرفين  بايد  به  اين  سئوالات  پاسخ هاى  جديد و در عين حال  سازنده اى  بدهند.  ناتو  نمى  تواند  بدون  كمك  روسيه  از عهده  هيچ  يك  از  اين  مسايل  بر  آيد.  هدف  روسيه  اين  است  كه  توان  اقتصادى خود را  نوسازى كند  و در عين اينكه هنجارهاى  اقتصادى  و  سياسى  اروپا  را  مورد  مطالعه  انتقادى مى دهد، اين روندها را در داخل كشور  به  كار گرفته و هم زمان  هويت  و  استقلال  خود  را نيز  حفظ  كند. مسكو بر اين باور است كه  دو  قسمت  اروپا  در  قرن  بيستم  به  طور  تصنعى  از  هم  ديگر  جدا  شدند  و  حالا  با  همان  مسايل  امنيتى  روبرو  مى شوند  كه  بدون  حل  اين  مسايل  نمى  توان  به  توسعه  منسجم  سياسى  و  اقتصادى  اروپا  اميدوار  بود. روسيه بر اين تأكيددارد، خطرات  مشترك،  پاسخ  مشترك  را  ايجاب  مى كنند.  همين  امر ايجاب مى كند  كه  مركز  ثقل  مشاركت  روسيه، ناتو  از  دبيرخانه  بين  المللى  ناتو  به  شوراى  روسيه ،  ناتو  منتقل  شود.  لذا بايد  با  رعايت  همه  قواعد  و  مقررات  پيمان ناتو، روسيه به  ميز  مشترك جلسات دعوت شود.  هدف  اين  كار،  جستجوى  اشتباهات  در  رفتار  يكديگر و يافتن مقصر  نيست. بلكه طرفين  بايد  گفتگوى  شفاف  دائمى  داشته  باشند  و  سپس تصميمات  مشتركى  اتخاذ  كنند.  اين  گفتگو  بايد  به  اجراى  طرح  هاى  مشتركى  از  جمله  ايجاد  سامانه  مشترك  پدافند  ضد  موشكى  و  تدارك  ابتكارات  مشترك  در  زمينه  كنترل  تسليحات  تبديل  شود.  نهايتا اينكه،  ضمانت  هاى  متقابل  در  زمينه  امنيت،  اعتماد  متقابل  و  همكارى مستمر  عملى،  به  برطرف  شدن  اختلاف  نظرهاى مزمن  بين  مسكو  و  غرب  كه  هر  دو  طرف  را  تضعيف  مى كنند،  كمك  خواهند  كرد. ۶۵ سال پيش خونين ترين جنگ اروپايى به پايان رسيد. دولت هاى فضاى اروپايى، آتلانتيكى نمى  توانند از طريق ارعاب يا ممانعت از مشاركت بعضى كشورها در روند حل مسايل مشترك، راه حل مشكلات و چالش هاى جديد را پيدا كنند. صلح پايدار در اروپا تنها مى  تواند بر اساس اصل تجزيه ناپذيرى امنيت برقرار شود. در سوى ديگر، همين امنيت پايدار است كه موجبات توسعه و نوسازى روسيه و همچنين رفاه اروپا را فراهم خواهد آورد.
خروج بى سر و صدا از عراق
رئيس جمهور سابق آمريكا در حالى اول مه سال ۲۰۰۳ با حضورى نمايشى در ناوهواپيمابر USS لينكلن به گونه اى عجولانه و شتابزده از پايان اقدامات جنگى در عراق خبر داد كه بر خلاف اظهارات وى، سال مذكور تازه شروع حضور نظامى آمريكا در عراق بود. به گزارش ايسنا، پايگاه اينترنتى دى تسايت، در تحليلى تحت عنوان «خداحافظى بى سر و صدا» با اشاره به خروج پيش از هنگام نيروهاى آمريكايى از عراق، آورده است: «بدون هيچ سر و صدايى نيروهاى آمريكايى عراق را دو هفته زودتر از موعد مقرر ترك كردند. البته اين خروج آرام و بى سر و صدا آن طور كه مقامات آمريكايى ادعا كردند، تنها به دلايل امنيتى صورت نگرفت. شايد باراك اوباما جانشين جورج بوش كه جنگ عراق به وى به ارث رسيد، دليلى براى نمايش پرشور و هيجان كه به مثابه ى جشن پيروزى تلقى شود، نديد. اوباما بعد از پايان اين جنگ هشدار داد، حقيقت سختى كه وجود دارد پذيرش اين مساله است كه پايان اين جنگ به معناى پايان قربانى شدن نيروهاى آمريكايى نيست، چرا كه اوباما سربازان را به جنگ ديگرى فرستاد؛ جنگى كه گر چه وى آغازگر آن نبود اما حامى آن محسوب مى شد. چالش هايى كه آمريكا در عراق با آن روبرو است، چالش هايى كه بعد از اظهارات مضحك بوش در ناوهواپيمابر لينكلن ايجاد شد، نشان داد كه خطرات و تهديداتى كه آمريكا در عراق با آن روبرو شد براى مدتى طولانى دست كم گرفته شد و آمريكا بهاى سنگينى براى آن پرداخت؛ بهايى كه كشته شدن هزاران انسان و از جمله بيش از ۴۴۰۰ سرباز آمريكايى را به دنبال داشت. اكنون مدت هاست كه بحث بر سر نتايج جنگ عراق جامعه آمريكا را تحت تاثير قرار داده است. اكنون طبق نظرسنجى هاى مختلف، اكثريت آمريكايى ها معتقدند كه حمله به عراق اشتباه بوده است. البته حاميان جنگ عراق و برخى از سياستمداران پيشين كاخ سفيد، همچنان بدون شك به اين جنگ اعتقاد دارند. طبق نظر منتقدان، توجيه موافقان اين جنگ نيز تنها به منابع نفتى عراق برمى گردد. اين جنگ در حالى پايان پذيرفت كه مخالفان، از تاثيرات منفى بسيار آن بر زندگى مردم و همينطور از بين رفتن پول هاى ماليات دهندگان خبر مى دهند. در كنار سربازان آمريكايى بيش از ۱۰۰ هزار غير نظامى عراقى جان خود را از دست دادند. اين جنگ بيش از ۷۸۱ ميليارد يورو براى ماليات دهندگان آمريكايى هزينه در بر داشته باشد. علاوه بر اين، از دست رفتن وجهه و اعتماد به آمريكا آن هم به دليل آنكه دليل انجام اين جنگ يعنى وجود سلاح هاى كشتار جمعى در عراق دليلى واهى بوده، از ديگر توجيهات منتقدان جنگ عراق است. ويليام ناش، كارشناس امور سياسى خارجى و ژنرال اسبق آمريكا، معتقد است كه اكنون كه اين جنگ پايان يافته است و بايد برآورد شد كه ما از طريق اين جنگ به چه اهداف سياسى اى دست يافتيم و آيا وضعيت كنونى آمريكا بهتر از وضعيتى است كه قبل از جنگ داشته است؟ ناش معتقد است كه آمريكا به لحاظ استراتژيك در منطقه و به دليل جنگ، تضعيف شده است. وى با طرح اين سوال كه «به چه قيمتى جهان را از يك شرور نجات داديم»، مفهوم جنگ عراق را به چالش مى كشاند. در هر صورت واقعيتى كه همچنان وجود دارد، آينده اى سخت براى عراق است چرا كه عمليات هاى تروريستى همانند آن چه كه روزهاى اخير در اين كشور روى داد، هم چنان اين كشور را تحت تاثير قرار مى دهد.»